ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik yeni saldırıları şimdilik erteleyeceğini deklare etti. Trump’ın bu sonucu, Katar, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn ve Kuveyt başta olmak suretiyle bölge ülkelerinin çatışmanın tekrardan tırmanmaması yönündeki çağrılarının peşinden geldi. Reuters’ın haberine bakılırsa Trump, Hürmüz Boğazı’ndaki Amerikan deniz ablukasının ise devam edeceğini söylemiş oldu. ABD Başkanı, askeri seçenekten vazgeçmediklerini belirtirken, yeni bir saldırıya şu aşamada gereksinim duyulmayacağını düşündüğünü beyan etti. Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani’nin Washington’da Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance ile yapmış olduğu görüşmeler, diplomatik girişimlerin hız kazanılmış olduğu bir döneme denk geldi. Katar, savaşın başından bu yana Washington ile Tahran içinde mesajların iletilmesinde arabulucu görevi üstüne alıyor.
SEÇİM YENİLGİSİ HAREKET ALANINI DARALTTI
ABD’de 2026 ara seçimlerinde Demokratların hem Temsilciler Meclisi hem de Senato’da kontrolü ele geçirmesi, Trump yönetimine ağır bir siyasal darbe oldu. Seçim sonuçlarında yaşam pahalılığı, enflasyon ve İran savaşı sebebiyle yükselen tepkinin etkili olduğu bildirildi. Reuters’a bakılırsa Başkan Yardımcısı JD Vance dahil bazı Cumhuriyetçi adlar, seçim yenilgisinde İran savaşının etkisine dikkat çekti. Demokratların yeni dönemde Kurultay’nin iki kanadını denetim edecek olması, Trump yönetiminin cenk politikası ve askeri harcamalar üstündeki denetimi de artıracak. Bu tablo, Trump’ın İran’a karşı yeni bir askeri harekât başlatmasının siyasal maliyetini yükseltiyor. Sadece seçim yenilgisinin Washington’ı otomatikman uzlaşmaya götüreceği düşünülmüyor. ABD yönetimi askeri seçeneği masada tutarken, diplomatik çözüm arayışını da sürdürüyor.
İRAN YEDİ ŞARTINDAN GERİ ADIM ATMIYOR
Tahran, Hürmüz Boğazı’nın tekrardan açılması ve müzakerelerin başlaması için ABD’nin ilk olarak kendi şartlarını kabul etmesini istiyor. İran’ın talepleri içinde Amerikan deniz ablukasının kaldırılması, yaptırımların hafifletilmesi, dondurulmuş İran varlıklarının özgür bırakılması ve savaşın tüm cephelerde sona erdirilmesi bulunuyor. Tahran ek olarak cenk sebebiyle oluşan zararların karşılanmasını da talep ediyor. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, yapmış olduğu açıklamada, ABD’nin yaptırımları ve deniz ablukasını müzakereler başlamadan kaldırmasının makul bir talep bulunduğunu savundu. Bekayi, Tahran’ın görüşmelere iki gün içinde tekrardan başlanmasını öngören teklifini masadaki en makul tavsiye olarak nitelendirdi. İran Ulusal Güvenlik Konseyi yetkilisi Muhsin Rızai ise ABD’nin yedi şartı yerine getirmemesi halinde Hürmüz Boğazı’nın açılmayacağını ve müzakerelerin başlamayacağını söylemiş oldu.
URANYUM ZENGİNLEŞTİRME EN BÜYÜK ANLAŞMAZLIK
Pazarlığın en tehlikeli sonuç başlıklarından biri İran’ın nükleer programı. Washington, ihtimaller içinde bir anlaşmanın ilk aşamasında uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin sınırlandırılmasını istiyor. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance daha ilkin Tahran’ın zenginleştirme kapasitesinde kayda kıymet bir azaltıma gitmesi icap ettiğini açıklamıştı. İran ise nükleer programını Hürmüz Boğazı’nın açılması ve savaşın sona erdirilmesine ilişkin görüşmelerden ayrı tutmaya çalışıyor. Reuters’ın haberine bakılırsa Tahran, nükleer konulardaki önerisini Katar vasıtasıyla Washington’a iletti. Sadece İranlı yetkili, bu başlığın sadece ABD’nin yedi şartı karşılamasından sonrasında ele alınacağını söylemiş oldu. Böylece iki tarafın görüşme sıralaması da çatışmanın temel anlaşmazlıklarından biri haline geldi. Washington nükleer programı baştan ele almak isterken, Tahran ilkin ablukanın kaldırılmasını, yaptırımların hafifletilmesini ve savaşın sona ermesini talep ediyor.
RUBIO’DAN İRAN’IN ŞARTLARINA SERT TEPKİ
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran’ın taleplerini “kabul edilemez ve gerçekçi olmayan” şartlar olarak nitelendirdi. Rubio, diplomatik bir ilerlemenin yakın görünmediğini belirtti. Trump ise bugün yapmış olduğu açıklamada savaşın askeri açıdan fiilen sona erdiğini savundu; buna rağmen Amerikan kuvvetlerinin yeni bir operasyon için hazır beklediğini söylemiş oldu. İran’ın güvenlik yetkilileri ise Washington’la yürütülen görüşmelere ilişkin haberleri reddederek ABD’nin Tahran’ın şartlarını kabul etmesi icap ettiğini yineledi. Dünya petrol ve sıvılaştırılmış naturel gaz ticaretinin mühim bir bölümünün geçmiş olduğu Hürmüz Boğazı’nda deniz trafiği üstündeki belirsizlik ise devam ediyor. ABD ablukayı sürdürürken İran da boğazdaki kendi kısıtlamalarını kaldırmayı kabul etmiş değil.
