İsrail’de 27 Ekim seçimleri Netanyahu’nun siyasal geleceğini belirsizliğe sürüklerken ülke yeni bir koalisyon krizinin eşiğine geldi. Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, 8 Kasım’da hükümeti kurma görevini Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot’a verdi. Eski Genelkurmay Başkanı Eisenkot’un hükümeti oluşturmak için 28 günü bulunuyor. Gerekirse bu süre 14 gün daha uzatılabilecek. Sadece parlamentodaki parçalı yapı, yeni hükümetin kurulmasını zorlaştırıyor. Üstelik gelişmeler yalnızca İsrail iç siyasetiyle sınırı olan değil. ABD’nin İran politikasından Gazze’nin geleceğine, Suriye’deki askeri dengelerden Türkiye-İsrail ilişkilerine kadar birçok başlık koalisyon pazarlığının neticelerinden etkilenebilir.
İsrail’de hükümet değişikliği ihtimali, yayılmacı Siyonist politikaların Ortadoğu’daki geleceğine ilişkin tartışmaları tekrardan gündeme taşıdı.
NETANYAHU GİDİYOR MU?
120 sandalyeli İsrail parlamentosunda Netanyahu’nun Likud Partisi 27 milletvekili çıkarmasına karşın sağ ve dini partilerden oluşan blok 53 sandalyede kaldı. Eisenkot’un liderliğindeki dört partili karşıcılık bloku ise 48 milletvekili kazanmıştır. Arap partilerinin elde etmiş olduğu 19 iskemle, koalisyon hesaplarında belirleyici konuma terfi etti. Cumhurbaşkanı Herzog’un görüşmelerinde 67 milletvekilinin Eisenkot’u, 46 milletvekilinin Netanyahu’yu önermesi karşıcılık liderine ilk hükümet kurma fırsatını verdi. Sadece Eisenkot’un görevlendirilmesini destekleyen partilerin hem de hükümete destek vereceği kati değil.
ÜÇ AYRI SENARYO
Eisenkot’un önünde üç temel seçenek bulunuyor. İlk formül, Netanyahu karşıtı partilerin Arap milletvekillerinin dış desteğiyle azınlık hükümeti kurması. İkinci seçenek, ultra-Ortodoks dini partilerin katılımıyla çoğunluğa ulaşılması. Üçüncü formül ise Likud’un da yer almış olduğu ulusal birlik hükümeti. Sadece dini kesimlerin askerlik muafiyetleri, Arap partilerinin desteği ve Netanyahu’nun yeni yönetimdeki konumu en mühim ihtilaf başlıkları içinde. Eisenkot’un geniş tabanlı hükümet çağrısı da siyasal uzlaşma arayışının devam ettiğini gösteriyor.
GAZZE’DE NE DEĞİŞİR?
Analistlere bakılırsa Netanyahu’nun görevden ayrılması, İsrail’in Gazze politikasının tamamen değişeceği anlamına gelmiyor. Eisenkot’un askeri geçmişi ve Hamas’a yönelik güvenlik yaklaşımı, temel hedeflerin yeni yönetimde de korunabileceğine işaret ediyor. Buna karşılık Gazze’nin harp sonrası yönetimi, insani yardım geçişleri ve Filistinlilerin siyasal geleceği mevzusunda değişik diplomatik seçeneklerin gündeme gelebileceği söyleniş ediliyor.
İRAN’A KARŞI YENİ HAT
Ortadoğu’daki güç dengeleri açısından en eleştiri dosyalardan biri İran. ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a karşı başlatmış olduğu askeri operasyonların arkasından bölgedeki gerilim hemen hemen ortadan kalkmış değil. Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler, Irak’ta enerji tesislerine yönelik saldırılar ve Lübnan sınırındaki hareketlilik, çatışmanın genişleyebileceği endişesini canlı tutuyor. Analizlerde ise Eisenkot’un başbakan olması durumunda İsrail’in İran’ın nükleer ve askeri kapasitesini sınırlama hedefinden vazgeçmeyeceğinin altı çiziliyor.
SURİYE’DE TÜRKİYE DENKLEMİ
Jeostratejik değerlendirmelerde, İsrail’deki ihtimaller içinde iktidar değişiminin Türkiye açısından en mühim tesirinin Suriye’de görülebileceği üstünde duruluyor. Eisenkot yönetiminin Şam ile güvenlik müzakerelerine yönelmesi, Ankara-Tel Aviv hattındaki gerilimi azaltabilir. Sadece İsrail’in cenup Suriye’deki askeri varlığını genişletmesi, iki ülkeyi yeni bir güvenlik krizinin eşiğine taşıyabilir.
ANKARA İÇİN ÜÇ RİSK
Stratejik analizlerde Türkiye açısından üç eleştiri başlık öne çıkıyor: Suriye’nin geleceği, İran merkezli çatışmaların Irak ve Körfez’e yayılması ve Doğu Akdeniz’deki güç mücadelesi. Bilhassa savaşın genişlemesi, İsrail’in Yunanistan ve Cenup Kıbrıs’la geliştirdiği askeri ve enerji ortaklıklarının ise hükümet değişse bile sürmesi ihtimaller içinde görülüyor. Bölgesel dengeler üstüne meydana getirilen değerlendirmelerde ise aslolan belirleyici unsurun Gazze ve Suriye politikaları olacağı vurgulanıyor. Jeostrateji uzmanı ve araştırmacı Ahmet Uslu ise İsrail’de yaşanmış olan siyasal krizi yorumlarken, “Sorun yalnızca Netanyahu’nun geleceğini değil, Ortadoğu’daki güç dengelerini de ilgilendiriyor. Yeni hükümetin, Gazze, İran, Lübnan ve Suriye dosyalarında izleyeceği politikalar belirleyici olacak. Eisenkot’un koalisyon kuramaması durumunda erken seçim ihtimali de gündeme gelebilir” diyor.
