Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), eylül ayına ilişkin endüstri üretim endeksi ve inşaat maliyet endeksi verilerini deklare etti. Veriler, ekonominin üretim tarafında toparlanma işareti verirken inşaat sektöründe maliyet baskısının devam ettiğini ortaya koydu. Endüstri üretimi eylül ayında bundan önceki senenin aynı dönemine bakılırsa yüzde 2,6, ağustos ayına bakılırsa ise yüzde 2,1 arttı. Önceki dört ayda düşüş gösteren endüstri üretiminde eylülde kaydedilen artış dikkat çekti. İnşaat tarafında ise maliyet artışları sürdü. İnşaat maliyet endeksi eylülde aylık yüzde 1,81, senelik yüzde 30,80 terfi etti. Böylece endeks, Aralık 2024’ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.
SANAYİ ÜRETİMİNDE YENİDEN ARTIŞ
TÜİK verilerine bakılırsa sanayinin alt sektörlerinde eylül ayında senelik bazda artış kaydedildi. Madencilik ve taş ocakçılığı sektörü endeksi yüzde 1,2, imalat endüstri sektörü endeksi yüzde 2,6 terfi etti. Elektrik, gaz, buğu ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı sektöründeki senelik artış ise yüzde 4 oldu. Aylık değişimde de benzer bir tablo ortaya çıktı. Madencilik ve taş ocakçılığı sektörü endeksi ağustosa bakılırsa yüzde 1,1, imalat endüstri sektörü yüzde 2,3, elektrik, gaz, buğu ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı sektörü yüzde 0,1 arttı. Endüstri üretimindeki yüzde 2,1’lik aylık artış, önceki aylarda görülen gerilemenin peşinden üretimde tekrardan yükselişe işaret etti.
İNŞAAT MALİYETLERİ 22 AYIN ZİRVESİNDE
İnşaat sektöründe ise maliyetler yüksek seviyesini korudu. TÜİK’in açıklamış olduğu verilere bakılırsa inşaat maliyet endeksi eylülde aylık yüzde 1,81, senelik yüzde 30,80 arttı. Ağustosta senelik artış yüzde 29,59 düzeyindeydi. Maliyet artışında araç-gereç tutarları belirleyici oldu. Eylülde araç-gereç endeksi bundan önceki aya bakılırsa yüzde 2,94 yükselirken işçilik endeksi yüzde 0,23 geriledi. Senelik bazda araç-gereç maliyetlerindeki artış yüzde 31,31, işçilik maliyetlerindeki artış yüzde 29,84 olarak hesaplandı. Bina inşaatı maliyet endeksi eylülde aylık yüzde 1,24, senelik yüzde 29,29 arttı. Bina dışı yapılar için inşaat maliyet endeksindeki senelik artış ise yüzde 35,66’ya ulaştı. Bu grupta aylık artış yüzde 3,61 olarak gerçekleşti.
MALİYET ARTIŞI KONUT FİYATLARINI DA ETKİLEYEBİLİR
İnşaat maliyetlerindeki yükseliş, yeni konut üretiminin maliyetleri açısından ehemmiyet taşıyor. Demir, çimento, enerji ve öteki yapı malzemelerindeki fiyat değişimleri, müteahhitlerin üretim giderlerini direkt etkiliyor. İşçilik maliyetleriyle beraber değerlendirildiğinde bu artışlar, yeni projelerin finansman ve satış tutarları üstünde baskı oluşturabiliyor. Sadece inşaat maliyet endeksindeki artışın konut satış fiyatlarına aynı oranda ve aynı dönemde yansıması gerekmiyor. Konut tutarları; arsa bedeli, finansman koşulları, talep, yığın ve bölgesel piyasa şartları şeklinde başka unsurlardan da etkileniyor. Eylül verileri, endüstri üretiminde tekrardan artış yaşanırken inşaat sektörünün yüksek maliyetlerle karşı karşıya kalmaya devam ettiğini gösterdi.
