Türkiye’nin Çin ile ticaretindeki dengesizlik giderek büyüyor. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın açıklamış olduğu verilere nazaran, Çin’den meydana getirilen 49,6 milyar dolarlık ithalata karşılık bu ülkeye yalnızca 3,3 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirildi. İki ülke arasındaki 46,3 milyar dolarlık açık, Türkiye’nin toplam dış tecim açığının ortalama yarısına karşılık geliyor. Rakamlar, sanayide ithalat bağımlılığı ve dış finansman ihtiyacının boyutlarını ortaya koyuyor.
YILLAR İÇİNDE KATLANDI
Türkiye’nin Çin’e ihracatı 2023 senesinde 3,3 milyar, 2024 senesinde 3,4 milyar, 2025 senesinde ise tekrardan 3,3 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Aynı dönemde Çin’den ithalat ortalama 45 milyar dolardan 49,6 milyar dolara terfi etti. Tecim açığı 2023’te 41,7 milyar, 2024’te 41,5 milyar, 2025’te ise 46,3 milyar dolara ulaştı. Böylece Türkiye, Çin’den satın almış olduğu her 100 dolarlık ürüne karşılık yalnızca 6,7 dolarlık ürün satabildi. TÜİK verilerine nazaran Türkiye’nin 2025 yılındaki toplam dış tecim açığı ortalama 92 milyar dolar oldu. Çin ile ticarette oluşan açık, bu tutarın yüzde 50,3’üne karşılık geldi. Dengesizlik 2026 senesinde da sürdü. Senenin ilk dokuz ayında Çin’den ithalat 41,3 milyar dolara, ekim ayıyla beraber ortalama 45,7 milyar dolara ulaştı. Çin’in toplam ithalattaki oranı yüzde 14,5 seviyesine çıktı.
TEKNOLOJİ ALIYORUZ
Tecim Bakanlığı verileri, iki ülke arasındaki ticaretin ürün dağılımındaki farklılığı da gösteriyor. Türkiye’nin 2025 senesinde Çin’e ihracatının 1 milyar 82 milyon dolarını metal cevherleri, 561 milyon dolarını taş, toprak ve benzeri ürünler, 435 milyon dolarını ise inorganik kimyasallar oluşturdu. Bu üç ürün grubunun toplam ihracattaki oranı ortalama yüzde 63’e ulaştı. Buna karşılık Çin’den 13 milyar dolarlık elektrikli makine ve aygıt, 12 milyar dolarlık mekanik ekipman, 3 milyar dolarlık motorlu taşıt ve 3 milyar dolarlık demir-çelik ithal edildi. Yalnızca elektrikli ve mekanik makineler için ödenen 25 milyar dolar, Çin’den meydana getirilen ithalatın ortalama yarısına karşılık geldi. Türkiye’nin aynı ülkeye makine ve elektrikli aygıt ihracatı ise 213 milyon dolarda kaldı.
SANAYİ ÜZERİNDEKİ ETKİ
Ekonomik veriler üstünden meydana getirilen değerlendirmelerde, Çin ile ticarette ortaya çıkan 46,3 milyar dolarlık açığın Türkiye’nin döviz ihtiyacını artıran mühim unsurlardan biri olduğuna dikkat çekiliyor. İthalat ödemelerinin ihracat gelirlerini aşmasının dış finansman gereksinimini büyüttüğü belirtilirken, Türkiye’nin 2025 yılındaki cari işlemler açığının ortalama 30,2 milyar dolar olduğu da hatırlatılıyor. Analizlerde, Çin’den ithal edilen makine ve ara mallarının üretime katkı sağlamakla beraber, bilhassa elektronik, makine, kimya ve metal sanayisinde dışa bağımlılığı artırdığı, yerli üreticiler üstünde fiyat rekabeti baskısı oluşturduğu vurgulanıyor.
AÇIK KAPANMIYOR
Mevcut tecim verileri üstünden meydana getirilen hesaplamalar, iki ülke arasındaki dengesizliğin boyutunu ortaya koyuyor. Türkiye’nin Çin’e ihracatı iki katına çıkarak 6,6 milyar dolara ulaşsa bile ithalatın değişmemesi durumunda tecim açığı 43 milyar dolar seviyesinde kalıyor. Çin’den meydana getirilen ithalatın yüzde 10 azaltılması ise öteki koşullar sabitken açığı ortalama 5 milyar dolar düşürüyor. Ekonomik değerlendirmelerde, tecim açığının azaltılması için yalnızca ihracat artışının kafi olmayacağına dikkat çekiliyor. Bilhassa yüksek katma kıymetli üretimin geliştirilmesi, elektronik bileşenler ve makine parçalarında yerli üretimin artırılması, Çinli şirketlerin Türkiye’de üretim ve ihracata yönelik yatırımlarının teşvik edilmesi gerekiyor.
