ABD’de 3 Kasım’da meydana getirilen ara seçimlerde Cumhuriyetçilerin uğramış olduğu ağır yenilgi, Trump yönetiminin İran savaşı ve askeri müdahalelerine yönelik Kurultay denetimini tekrardan gündeme taşıdı. Kentucky eyaletinden Cumhuriyetçi Temsilciler Meclisi Üyesi Thomas Massie, 9 Kasım’da Müdafa Bakanı Pete Hegseth hakkında sekiz maddelik azil önergesini resmen sundu. Hegseth’in İran’a karşı Kongrenin harp ilanı yetkisini ihlal ederek askeri operasyonlar yürüttüğünü, Venezuela ve Yemen’deki müdahalelerde hukuka aykırı kararlar aldığını ve sivillerin korunmasına ilişkin yükümlülükleri yerine getirmediğini korumak için çaba sarfeden Massie, oylamanın iki yasama günü içinde yapılmasını sağlayacak usulü başlattı. Temsilciler Meclisi’nde oylamanın 11 Kasım Çarşamba günü yapılması planlanıyor. Demokratların Kurultay lideri Hakeem Jeffries azil girişimini destekleyeceğini açıklarken Trump, CBS televizyonuna verdiği röportajda Hegseth’e yönelik suçlamaları haksız bulduğunu belirtti. Trump, İran ve Venezuela’daki askeri müdahaleleri başarı olarak göstererek bakanının arkasında duracağını duyurdu.
ABD Müdafa Bakanı Pete Hegseth hakkında Cumhuriyetçi Thomas Massie tarafınca sekiz maddelik azil önergesi sunuldu. Trump, İran ve Venezuela’daki askeri müdahaleleri savunarak görevden alınması istenen bakanına desteğini sürdüreceğini deklare etti. (Reuters)
İRAN SAVAŞI VE ÖLÜMLER AZİL DOSYASINDA
Hegseth ile alakalı azil girişiminin merkezinde Trump hükümetinin İran Savaşı bulunuyor. Massie’nin 34 sayfalık önergesinde yer edinen sekiz suçlamanın üçü, Kongrenin anayasal harp yetkilerinin ihlal edilmesine dayanıyor. Cumhuriyetçi milletvekili, 1973 tarihindeki Harp Yetkileri Sonucu’nın ihlal edildiğini, İran’a karşı yürütülen operasyonların Kongreden lüzumlu yetkilendirme alınmadan sürdürüldüğünü korumak için çaba sarfediyor. Önergede ek olarak Venezuela, Yemen, Karayip Denizi ve Doğu Pasifik’teki Amerikan askeri faaliyetlerinin hukuki dayanakları da sorgulanıyor. Massie, İran’daki bir okula düzenlenen saldırıyı gündeme getirerek Hegseth’i sivillerin korunmasına yönelik harp hukuku kurallarını dikkatsizlik etmekle suçladı. Bunlar hemen hemen yargısal olarak kesinleşmiş suçlar değil, azil önergesinde yer edinen iddialar. Hegseth ise Amerikan askeri müdahalelerini savunarak İran savaşını yürekli ve tarihsel bir karar olarak nitelendirdi. Müdafa Bakanı, daha ilkin askeri ve haber alma geçmişi bulunan altı Demokrat Kurultay üyesinin askerlere hukuka aykırı emirleri reddetme çağrısı yapmasının arkasından Arizona Senatörü Mark Kelly hakkında işlem başlatılmasını istemişti. Massie’nin dosyasında Kelly’nin ifade özgürlüğünün ihlal edilmiş olduğu iddiası da içeriyor. Hegseth’in harp politikalarına yönelik eleştiriler yalnızca Demokratlardan gelmiyor. Başkan Yardımcısı JD Vance’in de İran savaşını kamuoyu önünde sorgulaması, yönetim içindeki görüş ayrılıklarını görünür hale getirdi.
CUMHURİYETÇİLER BÖLÜNDÜ
Hegseth’in görevden alınmasını isteyenler içinde Cumhuriyetçi Thomas Massie’nin yanı sıra Demokratların Temsilciler Meclisi lideri Hakeem Jeffries ve federal kamu çalışanlarını temsil eden sendikalar bulunuyor. Jeffries, 8 Kasım’da ABC televizyonuna yapmış olduğu açıklamada azil önergesine kesinlikle destek vereceğini duyurdu. Ortalama 820 bin federal çalışanı temsil eden Amerikan Hükümet Çalışanları Federasyonu’nun (AFGE) Başkanı Everett Kelley de 9 Kasım’da Kurultay üyelerine mektup göndererek Hegseth’in görevden alınması yönünde oy kullanmalarını istedi. Kelley, İran savaşının askeri ve sivil personelin yaşamını tehlikeye attığını, Pentagon çalışanlarının iş güvencesi ve sendikal haklarının da geriletildiğini belirtti. Buna karşılık Cumhuriyetçi Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson, harp sürerken müdafa bakanının azledilmesine karşı çıktı. Hegseth’in görevden alınmasını isteyen Massie ise Trump’a bakanı kendisinin değiştirmesi çağrısında bulunmuş oldu. Cumhuriyetçi milletvekili, Demokratların 3 Ocak 2027’de Kurultay çoğunluğunu devralmasının arkasından Pentagon’daki üst düzey görevden almalar, askeri kararlar ve harp operasyonları hakkında kapsamlı soruşturmalar başlatabileceğini hatırlattı. Trump yönetiminin 1,5 trilyon dolarlık müdafa harcanması planının da Hegseth’in Kurultay ile bozulan ilişkilerinden etkilenebileceği belirtiliyor. Temsilciler Meclisi’nde azil için kolay çoğunluk kafi olsa da bakanın Senatoda mahkum edilerek görevden uzaklaştırılması için üyelerin üçte ikisinin desteği gerekiyor.
TARİHTE ÖRNEĞİ YAŞANDI
Trump’ın Ocak 2025’te Pentagon’un başına getirmiş olduğu eski Fox News sunucusu ve Ulusal Muhafız subayı Pete Hegseth, göreve başlamasından itibaren Amerikan ordusundaki kapsamlı personel değişimleri ve ideolojik uygulamalarıyla tartışmaların odağında yer aldı. Senato, Hegseth’in adaylığını 24 Ocak 2025’te 50’ye karşı 50 oyla sonuçlanan oylamanın arkasından Başkan Yardımcısı JD Vance’in belirleyici oyuyla onayladı. Cumhuriyetçi senatörler Susan Collins, Lisa Murkowski ve Mitch McConnell adaylığa karşı çıkmıştı. Göreve ulaştıktan sonra Genelkurmay Başkanı Orgeneral Charles Q. Brown Jr.’ı ve başka üst düzey askeri yetkilileri görevden alan Hegseth, Pentagon’da çeşitlilik ve kapsayıcılık programlarının kaldırılmasını savundu. ABD ordusunun kurumsal yapısını kendi siyasal öncelikleri doğrultusunda tekrardan düzenlemeye çalışan bakan, 2025’te Yemen’deki askeri operasyonlara ilişkin duyarlı bilgilerin Signal mesajlaşma grubunda paylaşılması sebebiyle de eleştirilmişti. Sadece görevini aslolan tehdit eden gelişme, İran savaşıyla beraber artan ekonomik maliyetlerin 3 Kasım ara seçimlerinde Cumhuriyetçilere yönelik tepkiyi büyütmesi oldu. Demokratların Kongrenin iki kanadında çoğunluğu kazanmasının arkasından İran savaşına karşı çıkan Cumhuriyetçilerin de harekete geçmesi, Hegseth’i Trump’ın askeri politikalarının siyasal sorumluluğuna ilişkin irdelemenin merkezine yerleştirdi. ABD basınına bakılırsa Hegseth, kendisini hedef alan girişim karşısında geri adım atmayacağını açıklarken Trump da bakanını savunmayı sürdürüyor. Amerikan tarihinde daha ilkin 1876’da Harp Bakanı William Belknap ve 2024’te İç Güvenlik Bakanı Alejandro Mayorkas Temsilciler Meclisinde azledilmiş, sadece ikisi de Senatoda mahkum edilmemişti.
