Bir bebeğin anası odadan çıktığında ağlaması, iki yaşındaki çocuğun her şeye itiraz etmesi, yiyecek saatlerinin mücadeleye dönüşmesi ya da geceleri anne-babasından ayrılmak istememesi… Pek fazlaca aile için gündelik yaşamın bayağı zorlukları olan bu davranışların arkasında, çocuğun hemen hemen kelimelerle anlatamadığı duygusal bir dünya bulunuyor. Gelişim psikoloğu Sinem Itina Canbolat, Hayykitap etiketiyle piyasaya çıkan yeni kitabı Beni Büyüten Çocukta, evlatların davranışları kadar bu davranışların anne-babalarda uyandırdığı duyguları da ele alıyor.
BEBEĞİN İLK ‘HAYIR’I BEDENİNDE
Kitabın dikkat çekici bölümlerinden biri, evlatların sınır koymayı iyi mi öğrendiğine ayrılıyor. Canbolat’a bakılırsa bir çocuğun ‘hayır’ demesi yalnızca konuşmaya başlamasıyla ortaya çıkmıyor. Hemen hemen üç-dört aylık bir bebek bile başını çevirdiğinde, bakışlarını kaçırdığında ya da bedenini geri çektiğinde kendisine sunulan temasın kafi bulunduğunu anlatabiliyor. Yetişkinlerin bir çok vakit fark etmediği bu işaretler, bebeğin kendi sınırlarını yapmaya başlamasının ilk adımları içinde içeriyor. Bu yüzden çocuğa sınır koymayı öğretmek kadar onun verdiği bedensel sinyalleri idrak etmek da ehemmiyet taşıyor.
Kitabın merkezinde günümüz ebeveynlerinin üstünde giderek daha çok baskı oluşturan kusursuz anne-baba olma düşüncesi bulunuyor. Hayykitap tarafınca piyasaya çıkan 240 sayfalık Beni Büyüten Çocuk, bağlanma, uyku, beslenme, ayrışma, korkular, kıskançlık, sınırlar ve ebeveynlerin kendi geçmişleriyle ilişkisi benzer biçimde mevzuları tüm yönleriyle ele alıyor.
ÖFKEYLE BAŞ ETMEK MÜMKÜN MÜ?
Bilhassa bir buçuk-iki yaş döneminde belirginleşen itirazlar, aileler açısından en yorucu deneyimlerden birine dönüşebiliyor. Oysa çocuk bu zamanda yalnızca anne-babasına karşı çıkmıyor; kendi isteklerinin ve iradesinin farkına varmaya başlıyor. Kitapta hiddet nöbetleri, ağlama krizleri ve sınır koyma meselesi bu açıdan değerlendiriliyor. Canbolat, çocuğun her istediğinin yapılmasıyla duygularının kabul edilmesinin aynı anlama gelmediğini vurguluyor. Çocuğun öfkesine alan açarken yetişkinin emin ve itimat veren tutumunu koruması, sıhhatli sınırların oluşmasında belirleyici rol oynuyor.
ÇOCUKLAR EYLEMİ OKUYOR
Kitapta üstünde durulan bir başka mevzu da anne-babaların söyledikleriyle yaptıkları arasındaki fark. Çocuğa uzun uzun izahat yapmak, her sonucu ona kabul ettirmeye çalışmak ya da koyulan sınırdan devamlı geri adım atmak, yetişkinin kararlılığını belirsizleştirebiliyor. Canbolat’a bakılırsa çocuklar yalnızca duydukları kelimelerden değil, yetişkinlerin davranışlarından da öğreniyor. Bu yüzden sınır koyarken sertleşmek yerine şefkatli, sadece tutarlı hareket etmek ehemmiyet kazanıyor.
ANNE-BABANIN ÇOCUKLUĞU DA UYANIYOR
Beni Büyüten Çocuk yalnızca bebeklerin ve ufak evlatların gelişimini özetleyen bir rehber değil. Kitap, yetişkinlerin kendi çocukluk deneyimlerinin ebeveynlik esnasında iyi mi tekrardan ortaya çıktığını da sorguluyor. Çocuğun ağlamasına tahammül edememek, ayrılık anlarında yoğun kaygı yaşamak, öfkeyle tepki vermek ya da devamlı yetersizlik sezmek, kimi vakit yetişkinin geçmişinden taşımış olduğu duygularla da bağlantılı olabiliyor. Canbolat, ebeveynliği yalnızca evladı yetiştirme sorumluluğu olarak değil, insanoğlunun kendi geçmişiyle karşılaşabileceği bir değişiklik süreci olarak ele alıyor.
