Birleşmiş Milletler Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli’nin (IPCC) yeni iklim raporu, ülkeler içinde bilimsel temsil ve değerlendirme şekilleri üstünden münakaşa yarattı. Çin ve Hindistan’ın da aralarında bulunmuş olduğu ülkeler, gelişmekte olan ülkelerin bilimsel çalışmalarda daha çok temsil edilmesini istiyor. Münakaşa, iklim değişikliğine ilişkin verilerin iyi mi değerlendirildiği ve bu değerlendirmelerin küresel politikalara iyi mi yön verdiği sorularını gündeme taşıdı. Etiyopya’nın başkenti Addis Ababa’da geçen hafta düzenlenen IPCC toplantısı, yedinci değerlendirme raporunun gösterim takvimi üstünde uzlaşma sağlanamadan bitti. Görüşmelerde gelişmiş ülkelerin bilimsel süreçteki ağırlığı, gelişmekte olan ülkelerin katkısı ve raporun 2028’deki internasyonal iklim müzakerelerine yetiştirilmesi ele alındı.
ÇİN VE HİNDİSTAN’DAN TEMSİL İTİRAZI
Çin ve Hindistan’ın da aralarında bulunmuş olduğu ülkeler, iklim araştırmalarında gelişmiş ülkelerin daha çok kaynağa, araştırma altyapısına ve internasyonal bilimsel yayınlara erişim imkânına haiz olduğuna dikkat çekiyor. Bu ülkeler, mevcut dengenin gelişmekte olan ülkelerin önceliklerinin ve bilimsel katkılarının yeterince yansıtılmamasına yol açabileceğini korumak için çaba sarfediyor. Hindistan’ın IPCC temsilcisi Thiagarajan Jayaraman, iklim değerlendirmelerinde eşitlik ve kapsayıcılık konularının önemine dikkat çekti. Hindistan tarafı, sanayileşmiş ülkelerin tarihsel sera gazı emisyonları ile gelişmekte olan ülkelerin kalkınma ihtiyaçlarının iklim politikalarında daha çok hesaba iştirak etmesi icap ettiğini korumak için çaba sarfediyor.
“VERİLER ÇARPTIRILIYOR” İDDİASI
Gelişmekte olan ülkelerin itirazı, yalnızca raporların gösterim evveliyatına ilişkin değil. Münakaşanın mühim bir bölümünü, bilimsel araştırmaların hangi ülkelerde üretildiği, hangi verilerin değerlendirmeye alındığı ve ülkelerin değişik koşullarının raporlara iyi mi yansıtıldığı oluşturuyor. IPCC, kendi başına araştırma yürütmek yerine yayımlanmış bilimsel emekleri değerlendiriyor. Raporlar internasyonal uzmanlar tarafınca hazırlanıyor ve üye ülkelerin katılmış olduğu süreçlerde onaylanıyor.
TARİHSEL EMİSYONLAR VE KALKINMA HAKKI
Hindistan başta olmak suretiyle gelişmekte olan ülkeler, bugünkü iklim yükümlülüklerinin belirlenmesinde sanayileşmiş ülkelerin geçmişte atmosfere salmış olduğu sera gazlarının da dikkate alınmasını istiyor. Bu ülkeler, ekonomik gelişme ve yoksulluğun azaltılması için enerjiye gerekseme duyduklarını belirtirken, emisyonların azaltılması yükünün ülkeler içinde iyi mi paylaşılacağı mevzusunda daha adil bir yaklaşım talep ediyor.
IPCC RAPORU 2028’E YETİŞECEK Mİ?
Görüşmede bir öteki ihtilaf, yeni değerlendirme raporunun ne vakit yayımlanacağı mevzusunda yaşandı. Otuzdan fazla ülke, raporun 2028’de yapılacak Küresel Durum Değerlendirmesi’ne yetişmesini istiyor. Söz mevzusu süreçte ülkeler, Paris Anlaşması kapsamındaki iklim hedeflerine ulaşmak için kaydedilen ilerlemeyi değerlendirecek.
