Orta Doğu’daki savaşın tesirleri akaryakıt ve enerji piyasalarıyla sınırı olan kalmıyor. Tarımsal üretim için eleştiri öneme haiz gübrelerin ham madde tedarikinde yaşanmış olan problemler, dünya genelinde besin tutarları üstünde yeni bir baskı oluşturuyor. Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat aksamaları sebebiyle kükürt arzında yaşanmış olan daralma, gübre üreticilerini ve çiftçileri zorlayan başlıca gelişmeler içinde içeriyor. Oilprice kaynaklı habere nazaran, Orta Doğu menşeli kükürdün ton fiyatı harp öncesindeki ortalama 500 dolar seviyesinden 800 doların üstüne çıktı. Kanada menşeli kükürt için bazı alıcıların haziran ayında ton başına 1.000 doların üstünde ödeme yapmış olduğu da bildirildi.
İKİ KATTAN FAZLA ARTTI
Kükürt, fosfatlı gübre üretiminde kullanılan sülfürik asidin temel ham maddelerinden biri. Internasyonal Besin Politikaları Araştırma Enstitüsü (IFPRI) bünyesindeki Food Security Portal’da piyasaya sürülen değerlendirmeye nazaran, kükürt tutarları 2026’nın ilk altı ayında iki kattan fazla arttı. Aynı dönemde fosfatlı gübre tutarları da Hürmüz Boğazı’ndaki kapanmanın arkasından yüzde 25 ila 30 terfi etti ve yüksek seviyelerde kaldı.
ÇİFTÇİNİN MALİYETİ ARTACAK
Gübre, tarımsal üretimde verimi etkileyen temel girdilerden biri. Tedarik sorunlarının sürmesi, gübre üreticilerinin maliyetlerini artırırken çiftçilerin gerekseme duydukları ürünleri uygun fiyatlarla temin etmesini de güçleştirebilir. Üretim maliyetlerindeki artışın çiftçinin satış fiyatlarına yansıması halinde tüketicinin ödediği fiyatlar da etkilenebilir. Sadece değerlendirmelere nazaran gübredeki maliyet artışının hangi ürünlere ne seviyede ve ne süre yansıyacağı; ürünün yetiştirildiği bölgeye, gübre kullanımına, hasat dönemine ve öteki üretim giderlerine bağlı olacak.
GIDA FİYATLARINDA YÜKSELİŞ SİNYALİ
Birleşmiş Milletler Besin ve Ziraat Örgütü’nün (FAO) verilerine nazaran, küresel Besin Fiyat Endeksi Eylül 2026’da 136 puana terfi etti. Endeks ağustosa nazaran yüzde 1,5, geçen senenin aynı ayına nazaran ise yüzde 5,8 arttı. FAO, nakliye aksaklıkları ve hava koşullarına ilişkin kaygıların internasyonal besin tutarları üstünde etkili bulunduğunu bildirdi. Reuters’ın dün meydana gelen haberinde de harp kaynaklı sevkiyat sorunları, gübre maliyetleri ve El Niño kaynaklı kuraklık riskinin 2026’nın son aylarında ve 2027’de besin enflasyonunu artırabileceği açıklandı. Haberde, 2026’da buğday fiyatlarının yüzde 30’dan fazla yükseldiği, bazı mühim Asya ihracat pazarlarında pirinç fiyatlarının ise yüzde 10 ila 13 arttığı aktarıldı.
SOFRAYA ETKİSİ NE ZAMAN GÖRÜLECEK?
Kükürt ve gübre fiyatlarındaki artış, tüketicinin markette derhal aynı oranda zam göreceği anlamına gelmiyor. Tarımsal ürünlerin üretim takvimi, mevcut gübre stokları, hasat miktarı, ithalat maliyetleri ve nakliye giderleri fiyatların seyrini belirleyecek. Bununla beraber, gübre tedarikindeki sıkıntıların uzaması ve enerji ile taşımacılık maliyetlerinin yüksek seyretmesi, çiftçinin yeni üretim dönemindeki giderlerini artırabilir. Bu artışların ürün fiyatlarına yansıması durumunda hanelerin besin harcamaları üstündeki baskı da büyüyebilir.
KRİTİK NOKTA HÜRMÜZ BOĞAZI
Değerlendirmelere nazaran kükürt arzındaki sıkıntının temelinde, petrol ve organik gaz işleme süreçlerinin mühim bir yan ürünü olan bu ham maddenin üretim ve sevkiyatında yaşanmış olan aksamalar bulunuyor. Körfez bölgesindeki tedarik kesintileri, alternatif kaynaklara yönelmeyi zorlaştırırken bazı ülkelerin ihracat kısıtlamaları da piyasadaki arzı daraltıyor.
