Son dakika haberi..
7 Ağustos 2026’da Mekke’de imzalanan antak kalma, tarafların egemenliklerinin, toprak bütünlüklerinin ve internasyonal alanda tanınan sınırlarının korunmasını, müdafa alanındaki işbirliğinin geliştirilmesini ve bölgesel ve internasyonal güvenliğin güçlendirilmesini amaçlıyor.
Taraflar hücum altındaki ülkeye derhal yardım edecek
NATO’nun 5’inci maddesinde olduğu şeklinde taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının tüm taraflara yönelik bir hücum olarak kabul edilmesi maddesi anlaşmanın en dikkat çekici maddesi olarak öne çıkıyor.
Buna nazaran, taraflardan birinin başka bir ülke yada ülke grubu tarafınca silahlı saldırıya ya da askeri saldırganlığa uğraması halinde öteki tarafların, sağlayabilecekleri karşılıklı yardım imkanlarını kullanarak saldırıya uğrayan tarafa derhal yardım etmesi öngörülüyor.
Anlaşmada, sağlanacak desteğin kapsamı ve niteliğinin, gereksinim duyulan yardımın değerlendirilmesinin arkasından belirleneceği ifade ediliyor.
Tarafların, askeri olanak ve kabiliyetler de dahil olmak suretiyle mevcut imkanları çerçevesinde ortaklaşa iş yapması ve Birleşmiş Milletler Şartı’nın 51’inci maddesinde düzenlenen meşru savunma hakkının kullanılmasını teminen lüzumlu desteği sağlaması öngörülüyor.
Üç ülke arasındaki müdafa endüstri ve askeri iş birliğini geliştirecek
Antak kalma, üç ülke arasındaki müdafa ve güvenlik işbirliğinin yanı sıra müdafa sanayii alanında ortak projelerin geliştirilmesini de kapsıyor.
Bu çerçevede tarafların müdafa sanayisi kuruluşları içinde teknoloji paylaşımını, ortak teknoloji geliştirilmesini ve ortak üretimi desteklemesi kararlaştırılıyor.
Müdafa alanında ortak üretimin teşvik edilmesi, uzmanlık gerektiren teknolojilerde ortak araştırma ve geliştirme projelerinin yürütülmesi, müdafa inovasyonunun desteklenmesi ve askeri endüstri alanında insan kaynağının yetiştirilmesi anlaşmada öne çıkan başlıklar içinde içeriyor.
Tarafların ek olarak müdafa araştırma ve geliştirme faaliyetleri ile inovasyon alanlarında uzmanlık ve edinilen tecrübeleri paylaşması hedefleniyor.
Askeri işbirliğinin geliştirilmesi amacıyla müdafa kurumları içinde karşılıklı personel değişimi, ortak eğitim programları ve tatbikatların düzenlenmesi de öngörülüyor. Bu faaliyetlerle tarafların silahlı kuvvetleri arasındaki beraber çalışabilirliğin artırılması amaçlanıyor.
Terörle savaşım de haber alma paylaşımı da anlaşmada
Anlaşmada, bölgesel ve internasyonal istikrarı ve güvenliği negatif etkileyen terörizmin tüm çeşit ve tezahürleriyle mücadelede mevcut işbirliğinin ve ortak çabaların operasyonel düzeyde de güçlendirilmesi hükme bağlanıyor.
Tarafların internasyonal güvenlik mevzularında tertipli istişarelerde bulunması, yaşamsal çıkarlarını ve ulusal güvenliklerini korumak amacıyla ortak değerlendirmeler temelinde bireysel ve ortaklaşa tedbirler geliştirmesi de anlaşmanın kapsamına giriyor.
İstihbarat alanındaki işbirliğinin derinleştirilmesi amacıyla tarafların, data güvenliği ve gizlilik ilkelerine riayet ederek karşılıklı mutabakata varılan güvenli kanallar üstünden haber alma paylaşımında bulunması öngörülüyor.
Antak kalma kapsamında, barışta, harpte ve öteki muhteşem durumlarda tabanca, cephane, yakıt, yedek parça ve öteki teçhizat dahil olmak suretiyle lojistik destek sağlanması da düzenleniyor.
Üç ülke içinde stratejik siyasal ve müdafa komitesi kurulacak
Anlaşmanın uygulanmasına stratejik yön vermek ve taraflar arasındaki müdafa ve güvenlik işbirliğini geliştirmek amacıyla Stratejik Siyasal ve Müdafa Komitesi kurulması öngörülüyor.
Dışişleri bakanları, müdafa bakanları ve genelkurmay başkanlarından oluşacak komitenin yılda iki kez toplanması, liderlerin ise lüzumlu görülmesi halinde yılda bir kez bir araya gelmesi öngörülüyor.
Komitenin, anlaşmanın uygulanması esnasında ortaya çıkabilecek engelleri ele alması ve gerektiğinde alt komiteler oluşturabilmesi de düzenlemede içeriyor.
Komiteye hizmet vermek suretiyle Suudi Arabistan’da bir sekretarya kurulması planlanıyor. Sekretaryaya, çekirdek taraflar içinde dönüşümlü olarak üç yıllığına görevlendirilecek bir genel yazman başkanlık edecek. İlk genel sekreterin Pakistan vatandaşı olması öngörülüyor.
Anlaşmada, tarafların oydaşmasıyla öteki ülkelerin de anlaşmaya katılımına ilişkin usul ve esasların belirlenebileceği hükmü bulunuyor.
Antak kalma sınırsız olarak yürürlükte duracak
Anlaşmaya nazaran taraflar, yürürlük için lüzumlu ulusal onay süreçlerini tamamlayacak. Düzenleme, son onay belgesinin komite sekretaryasına tevdi edilmiş olduğu tarihte yürürlüğe girecek.
Sınırsız olarak yürürlükte kalması öngörülen antak kalma kapsamında taraflardan herhangi biri, yürürlüğe giriş tarihinden itibaren 10 yıl geçmesinin arkasından, öteki taraflara minimum üç ay öncesinden diplomatik kanallarla yazılı bildirimde bulunarak anlaşmadan çekilebilecek.
Anlaşmanın sona ermesi yada taraflardan birinin çekilmesi, öncesinden mutabık kalınmış ve devam etmekte olan etkinlik ve projeleri etkilemeyecek. Gizlilik dereceli data ve belgelerin korunmasına ilişkin yükümlülükler ise anlaşmanın sona ermesinden sonrasında da devam edecek.
Anlaşmada ek olarak tarafların, internasyonal mevzularda ortak tutum sergilemek amacıyla bölgesel ve internasyonal kuruluşlardaki işbirliğini güçlendirmesi ve müdafa alanındaki mevcut ortaklaşa iş mekanizmalarını geliştirmesi hedefleniyor.
MEKKE ANLAŞMASI MADDELERİ
MADDE 1: Taraflar birbirlerinin bağımsızlığının, egemenliğinin, toprak bütünlüğünün ve internasyonal alanda tanınan hudutlarının ihlal edilemezliğinin sağlanması ve korunmasını teminen ortaklaşa iş yaparlar. Taraflardan herhangi birinin toprak bütünlüğünün, egemenliğinin ve internasyonal alanda tanınan sınırlarının tehdit edilmesi yada tehlikeye düşmesi durumunda, Taraflar bu tehdit(ler) yada çekince(ler)i bertaraf etmek maksadıyla lüzumlu tüm şekilleri kullanırlar.
MADDE 2: Taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı bir silahlı hücum, tüm taraflara yönelik bir hücum olarak kabul edilir. Taraflardan birinin başka bir ülke yada ülke grubu tarafınca silahlı saldırıya yada askeri saldırganlığa uğraması halinde, taraflar saldırıya uğrayan tarafa birbirlerine sağlayabilecekleri karşılıklı yardım imkanlarının tamamını kullanarak derhal yardım edecektir.
MADDE 3: Taraflar, işbu Antak kalma’nın 2’nci Maddesi gereğince müdafa, müdafa sanayii ve güvenlik alanlarında yakın ortaklaşa iş yapar; Silahlı Kuvvetleri arasındaki ilişkileri geliştirir ve müdafa alanındaki işbirliğini güçlendirmeye yönelik mutabık kalınan faaliyetleri uygular.
MADDE 4: Taraflar internasyonal güvenlik mevzularında tertipli olarak istişarelerde bulunurlar. Taraflar yaşamsal çıkarlarını ve ulusal güvenliklerini korumak ve ulusal güvenliklerine karşı tehdit ve tehlikeleri bertaraf etmek maksadıyla ortak değerlendirmeler temelinde bireysel ve ortaklaşa tedbirler geliştirmek suretiyle devamlı ve etkili bir halde birbirlerine yardım eder ve ortaklaşa iş yaparlar.
MADDE 5: Taraflar, bölgesel ve internasyonal istikrar ve güvenliği negatif etkileyen terörizmin tüm çeşit ve tezahürleriyle mücadelede operasyonel düzey de dahil olmak suretiyle mevcut işbirliğini ve ortaklaşa çabaları güçlendirirler.
MADDE 6: Harpte ve barışta, taraflar, müdafa kabiliyetlerini geliştirmek maksadıyla, müdafa kurumları içinde karşılıklı personel değişimi, ortak eğitim programları ve tatbikatlar ile tarafların silahlı kuvvetlerinin beraber çalışabilirliğinin artırılmasına yönelik, konuşlanma ve faaliyetleri teşvik ederler.
MADDE 7: Müdafa kabiliyetlerini güçlendirmek maksadıyla taraflar karşılıklı mutabakat temelinde aşağıdaki alanlarda müdafa sanayii kurumları içinde teknoloji paylaşımını, ortak teknoloji geliştirilmesini, ortak üretimi ve müdafa sanayii kuruluşları arasındaki işbirliğini desteklerler.
MADDE 8: Çekirdek taraflar, ortak savunmaya stratejik yön vermek, taraflar arasındaki müdafa ve güvenlik işbirliğini geliştirmek ve anlaşmanın uygulanması esnasında ortaya çıkabilecek engelleri ele almak maksadıyla, tarafların Dışişleri Bakanları, Müdafa Bakanları ile Genelkurmay Başkanlarından oluşan “Stratejik Siyasal ve Müdafa Komitesi”ni kurar. Komite taraflar içinde dönüşümlü ev sahipliğiyle yılda iki kere toplanır. Tarafların liderleri, lüzumlu görüldüğü takdirde, yılda bir kez toplanabilir.
MADDE 9: İstihbarat alanındaki işbirliğini derinleştirmek ve bu doğrultuda lüzumlu eşgüdümü sağlamak amacıyla taraflar, data güvenliği, verilerin korunması ve gizliliğe riayet ederek, karşılıklı mutabakata varılan güvenli kanallar üstünden haber alma paylaşımında bulunacaktır.
MADDE 10: Taraflar, lojistik destek hizmetlerinin mevcudiyeti ve uyumluluğuna bağlı olarak, barışta, harpte ve öteki muhteşem durumlarda, tabanca, cephane, yakıt, yedek parça ve öteki teçhizat dahil olmak suretiyle birbirlerine lojistik destek sağlar.
MADDE 11: Internasyonal hukuk ve tarafların ilgili iç hukukları saklı kalmak kaydıyla, taraflar, bu anlaşmanın hükümlerinin uygulanmasında işbu Anlaşmayı hukuki dayanak olarak kabul edecek ve gerekseme halinde ilave yasal düzenlemeler önerecektir.
MADDE 12: Antak kalma, tarafların daha ilkin akdetmiş oldukları internasyonal anlaşmalardan doğan hak ve yükümlülüklerine halel getirmez.
MADDE 13: Taraflar, antak kalma kapsamında elde edecekleri gizlilik dereceli data ve belgelerin mahremiyetine riayet ederler ve ulusal mevzuatlara saygı gösterirler. Gizlilik dereceli data ve belgeler, taraflar dışındaki bir devlet, şirket ya da kişiyle paylaşılmaz. Gizlilik dereceli data ve belgelere erişimin “bilmesi ihtiyaç duyulan” prensibiyle ve bir tek uygun seviyede güvenlik yetkisine haiz kişilere sağlanması temin edilir.
MADDE 14: Anlaşmanın yorumundan yada uygulanmasından doğacak herhangi bir ihtilaf, Taraflar içinde istişareler ve görüşmeler vasıtasıyla dostane bir halde çözülür.
Madde 15: Antak kalma çekirdek taraflar içinde istişareler ve oybirliğiyle tadil edilebilir.
MADDE 16: Antak kalma, her bir tarafın doğal olarak olduğu usuller uyarınca onaylanacak ve son onay belgesinin “Stratejik Siyasal ve Müdafa Komitesi” Sekretaryasına tevdi edilmiş olduğu tarihte yürürlüğe girecektir.
