Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ile Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’le telefon görüşmesi gerçekleştirmiş oldu. Görüşme, kasım başlangıcında Abu Dabi’de yapılması planlanan ABD-Rusya-Ukrayna müzakereleri öncesinde gerçekleşti. İki önder, Avrupa’nın güvenliğini direkt etkileyen savaşın sona erdirilmesi için Moskova ile temasın lüzumlu bulunduğunu altını çizdi. 20 Ekim’de Oslo’da Ukrayna ve ABD temsilcileriyle meydana getirilen görüşmelerin devamı niteliğindeki temas, Kiev’e danışılarak yürütüldü. Stubb ve Støre, tüm Avrupa adına konuşmadıklarını ve Ukrayna’ya desteklerini sürdüreceklerini deklare etti. Avrupalı liderler ABD’den ve AB’den daha bağımsız olarak güvenlik mevzularını Putin ile direkt konuşmaya giderek daha fazlaca eğilim gösteriyorlar. Bu dış ilişkiler Almanya ve Fransa’da da gündemde. Sadece 2022’den bu yana meydana gelen liderler düzeyindeki görüşmeler savaşı durdurmaya yetmiyor.
Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ve Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’le direkt görüştü. Avrupa’da geçmişte olduğu benzer biçimde Moskova ile direkt diplomatik temas kurulması yönündeki eğilim de giderek artıyor. (Kremlin.ru)
MACRON’DAN ORBAN’A DOĞRUDAN GÖRÜŞENLER
Rusya’nın Şubat 2022’de Ukrayna’ya geniş çaplı saldırısının arkasından Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve devrin Almanya Başbakanı Olaf Scholz, Putin’le direkt telefon diplomasisini sürdüren başlıca Avrupalı liderler oldu. Macron savaşın ilk aylarında onlarca defa görüşürken Scholz, Kasım 2024’te ortalama iki senelik aranın arkasından Putin’i aradı. Macron da Temmuz 2025’te tekrardan telefon görüşmesi gerçekleştirmiş oldu. Eski Macaristan Başbakanı Viktor Orban, Temmuz 2024’te Moskova’da Putin’le karşı karşıya görüştü; Slovakya Başbakanı Robert Fico ise Aralık 2024’te Kremlin’i ziyaret etti. Bu temaslar AB içinde büyük tepki de yarattı. Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, daha ilkin Putin’le diyaloğun tekrardan açılmasına karşı çıkmıştı. Fransa ve İtalya’nın görüşme çağrıları da Avrupa’nın Moskova’da varlık gösterecek ortak bir diplomatik temsilci belirlemesi tartışmasını başlattı.
AVRUPA ARACISIZ GÖRÜŞME İSTİYOR
Direkt liderler diplomasisi, AB yada NATO toplantılarından değişik olarak Moskova’ya aracı olmadan bildiri iletilmesini, Rusya’nın taleplerinin birinci elden öğrenilmesini ve ihtimaller içinde uzlaşma koşullarının sınanmasını sağlıyor. Sadece bu görüşmeler, taraflar içinde resmi antak kalma yapıldığı anlamına gelmiyor. POLITICO’nun aktardığı diplomatik değerlendirmelerde, Avrupa’nın ABD ile Rusya içinde yürütülen pazarlıkların haricinde kalma endişesi öne çıkıyor. Çekya Cumhurbaşkanı Petr Pavel, Avrupa adına konuşabilecek bir şahıs yada kurul belirlenmesini önerirken İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, yalnızca Ukrayna’yla görüşmenin Avrupa’nın sulh sürecindeki tesirini sınırladığını savundu. Buna karşılık AB Dış Siyaset Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Moskova’nın azami taleplerini sürdürdüğünü belirterek görüşmelerin hangi somut neticeleri hedefleyeceğinin evvel belirlenmesi icap ettiğini dile getirdi. Rusya ise Avrupa’nın Ukrayna’ya tabanca, finansal ve istihbari desteğini eleştirirken direkt temasları kendi güvenlik taleplerini iletmek için kullanıyor.
MOSKOVA TALEPLERİNİ KORUYOR
Vladimir Putin’le meydana getirilen görüşmeler bugüne dek genel bir ateşkes, Rus birliklerinin çekilmesi yada kalıcı sulh anlaşması sağlayamadı. Moskova, Ukrayna’nın NATO üyeliğine karşı çıkmayı, işgal etmiş olduğu bölgeler üstündeki taleplerini ve Batı yaptırımlarının kaldırılması isteğini müzakerenin ana gündeminde tutuyor. Kiev ise toprak bütünlüğü, güvenlik garantileri ve Ukrayna’nın katılmadığı pazarlıklarda ülkenin geleceğinin belirlenmemesi üstünde duruyor. Zelenski, Avrupa liderlerinin Putin’le görüşmelerini tümüyle reddetmek yerine temasların Ukrayna’yla eşgüdüm içinde yürütülmesini istiyor. Nitekim Stubb ve Støre, Putin’le görüştükten sonrasında Zelenski’yi telefonla bilgilendirdi. Yeni diplomatik hareketlilik Avrupa’nın sulh masasında söz sahibi olma çabasını artırırken Rusya’nın askeri operasyonları da sürüyor. Direkt temaslar çoğalmasına rağmen savaşın sona ermesine yönelik somut bir ilerleme sağlanabilmiş değil.
