Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) Başkanı Mustafa Yılmaz, Ulusal Akıllı Sayaç Sistemi (MASS) kapsamında 2027’nin sonuna kadar ortalama 2,7 milyon Akıllı Sayaç PRO modelinin kurulmasının planlandığını belirterek, iki senelik süreçte ortalama 7 milyon abonenin sayaçlarının uzaktan okuma kapsamına alınmasının hedeflendiğini bildirdi.
Yılmaz, EPDK ve Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (Elder) işbirliğinde düzenlenen “Elektrik Dağıtım Sektöründe 1.İnovasyon, Yaygınlaştırma ve Girişimcilik Günleri” etkinliğinde yapmış olduğu konuşmada, enerji sektörünün büyük bir dönüşümden geçtiğini, yenilenebilir enerji, elektrikli ulaşım, depolama ve dağıtık üretimin elektriğin üretim biçiminin yanı sıra dağıtım şebekelerinin işleyişini de değiştirdiğini söylemiş oldu.
Bu dönüşümde temel hedeflerinin daha kuvvetli şebekeler, daha kaliteli hizmet ve geleceğin gereksinimlerine hazır bir enerji altyapısı bulunduğunu vurgulayan Yılmaz, yenilenebilir kaynakların elektrik üretimindeki oranı artarken dağıtım şebekelerinin de yeni ihtiyaçlara hazırlanmasının ehemmiyet taşıdığını açıkladı.
Yılmaz, ülke geneline yayılan elektrik dağıtım hizmetinin devamlı yatırım ve bakım gerektiren eleştiri bir altyapı olduğuna işaret ederek, 21 dağıtım şirketinin değişik coğrafi ve iklim koşullarında hizmetlerini sürdürebilmesi için kuvvetli bir yatırım ortamına ve etkin bir işletme anlayışına gerekseme bulunduğunu belirtti.
Bu kapsamda 2026-2030 dönemine ilişkin düzenlemeler hakkında data veren Yılmaz, “EPDK olarak 2026–2030 yıllarını kapsayan beşinci uygulama döneminde yatırım tavanını önceki döneme gore gerçek olarak ortalama bir buçuk katına, planlı bakım kaynaklarını ise 2,1 katına yükselttik.” değerlendirmesinde bulunmuş oldu.
Dağıtım hizmetinin kalitesinin yalnızca ayrılan kaynakların büyüklüğüyle değerlendirilemeyeceğini vurgulayan Yılmaz, yatırımların doğru alanlara yönlendirilmesi, şebeke varlıklarının etkin yönetilmesi ve planlı bakım faaliyetlerinin somut sonuçlar üretmesi icap ettiğini dile getirdi.
Yılmaz, “Zira mühim olan yalnızca ne kadar yatırım yaptığınız değil, bu yatırımın vatandaşımıza hizmet ve kaliteye iyi mi yansıdığıdır.” ifadesini kullandı.
Nisan 2026’da piyasaya sürülen kalite faktörü düzenlemesiyle kesintilerin süresi ve sıklığı, teknik kalite, kullanıcı memnuniyeti ile iş sağlığı ve güvenliği göstergelerinin beraber değerlendirildiğini aktaran Yılmaz, bu göstergelerin dağıtım şirketlerinin gelir tavanlarını da etkilediğini kaydetti.
Yılmaz, “Gayemiz, yatırımların, bakım faaliyetlerinin ve teknolojik gelişmelerin somut hizmet kalitesi artışına dönüşmesini sağlamaktır.” dedi.
EPDK 724 AR-GE PROJESİNİ KABUL ETTİ
Yılmaz, elektrik ve organik gaz dağıtımına yönelik AR-GE desteklerine de değinerek, Temmuz 2014 AR-GE proje döneminden itibaren toplam 2 bin 85 proje başvurusu yapıldığını, bunlardan 724’ünün kabul edildiğini bildirdi.
Projelerin 619’unun elektrik, 105’inin organik gaz dağıtımı alanında gerçekleştirildiğini belirten Yılmaz, “Bu tablo, dağıtım şirketlerimizin artık yalnızca teknoloji kullanan değil, teknoloji geliştirme süreçlerine de direkt katılan kuruluşlar haline geldiğini göstermektedir.” değerlendirmesinde bulunmuş oldu.
Yılmaz, 5 Eylül’de piyasaya sürülen düzenlemelerle AR-GE ve yenilik faaliyetlerine ilişkin usul ve esasların güncellendiğini aktararak, “Seri üretim öncesi prototip geliştirme, doğrulama testleri, pilot uygulamalar, saha gösterimleri, siber güvenlik testleri ve yerlileştirme faaliyetlerini, belirli şartlarda destek kapsamına aldık. Fikri ve sınai iyelik haklarının korunmasına ilişkin düzenlemeleri de bu çerçevenin bir parçası haline getirdik.” diye konuştu.
Laboratuvarda başarı göstermiş olan bir ürünün sahada da aynı performansı göstermesi, yeni bir yazılımın ise güvenli ve mevcut sistemlerle uyumlu emek harcaması icap ettiğini ifade eden Yılmaz, AR-GE’nin ÜR-GE ile tamamlanmasının araştırma neticelerini uygulanabilir teknolojiye dönüştürmenin temel adımlarından biri bulunduğunu altını çizdi.
Yılmaz, “Mühim olan kamu kaynaklarıyla desteklenen çalışmaların somut ürünlere, yerli çözümlere ve kuvvetli bir teknoloji ekosistemine dönüşmesini sağlamaktır.” dedi.
YERLİ YAZILIM PROJELERİNE DÜZENLEYİCİ TEŞVİK
Elektrik dağıtımında dijitalleşmenin şebeke yönetimi, arıza tespiti ve bakım süreçlerini tekrardan şekillendirdiğine işaret eden Yılmaz, sistemler arası uyum, hizmet sürekliliği ve siber güvenliğin sektör açısından yaşamsal ehemmiyet kazandığını belirtti.
Ocak 2023 AR-GE proje döneminden itibaren başvuruları alınmaya başlanan “Yerli Yazılım Ekosistemi Çağrısı” kapsamında 72 yazılım projesi başvurusu yapıldığını, bunlardan 26’sının kabul edildiğini aktaran Yılmaz, “Ek olarak 2026–2030 döneminde yerli yazılım kullanan dağıtım şirketlerine yönelik ağırlıklı averaj ana para maliyeti oranındaki yüzde 5’lik artış da mevcut düzenleyici teşvikler içinde yer almıştır.” ifadesini kullandı.
Ulusal Akıllı Sayaç Sistemi’nin bir AR-GE projesi kapsamında geliştirildiğini belirten Yılmaz, sistemin EPDK tarafınca desteklenen AR-GE çalışmalarının somut çıktılarından biri bulunduğunu söylemiş oldu.
MASS’ın uzaktan iletişim ve şebekeden veri elde etme imkanlarını geliştirerek arıza tahmini, risk bazlı bakım, kayıp-kaçakla savaşım ve afetlere karşı şebeke dayanıklılığı açısından yeni fırsatlar sunduğunu ifade eden Yılmaz, şu şekilde konuştu:
“MASS kapsamında geliştirilen sayaçlar ile akıllı sayaç dönüşümü 1 Mart 2026 zamanı itibarıyla adım atmıştır ve Eylül ayına kadar 4 milyon Akıllı Sayaç EKO ile 70 bin tane Akıllı Sayaç PRO’nun tesisi tamamlanmıştır. Akıllı sayaçların yaygınlaştırılmasında, mümkün olan en düşük maliyetle en fazla sayacın dönüşümünün sağlanması temel prensiptir.”
Yılmaz, 2027 yılı sonuna kadar ortalama 2,7 milyon Akıllı Sayaç PRO modelinin kurulmasının planlandığını belirterek, şunları kaydetti:
“Bu kapsamda, 2027 sonuna kadar, ortalama 2,7 milyon tane Akıllı Sayaç PRO modelinin tesis edilmesi planlanmaktadır. Böylelikle iki senelik süreçte ortalama 7 milyon abonenin sayacının uzaktan okuma kapsamına alınması, ek olarak şebeke seyretme kapsamında da 15 milyon abonenin bağlantı noktasındaki kesinti ve teknik kalite verilerinin izlenmesi sağlanacaktır.”
Akıllı sayaç dönüşümüyle eş zamanlı olarak Türkiye’deki tüm elektrik abonelerinin tüketim ve üretim verileri, kesinti kayıtları, tazminat detayları ve planlı kesinti bildirimlerini alabileceği MASS kullanıcı mobil uygulamasının kontrol sürümünün hizmete sunulduğunu bildiren Yılmaz, dönüşüm sürecinin değişik iletişim şekillerinin de devreye alınmasıyla sürdürüleceğini açıkladı.
Sayaç değişimlerinin EPDK tarafınca yakından takip edileceğini belirten Yılmaz, “Akıllı sayaç dönüşümünde planlamanın peşinde kalan firmalar ile ilgili lüzumlu tedbirlerin alınacağını da bilhassa vurgulamak isterim.” dedi.
AR-GE ÇALIŞMALARININ YERLİ ÜRÜNLERE DÖNÜŞTÜRÜLMESİ HEDEFLENİYOR
Yılmaz, EPDK ile Elder işbirliğinde düzenlenen etkinliğin 21 dağıtım şirketinin data ve tecrübesini araştırmacılar, teknoloji geliştiriciler ve girişimcilerle bir araya getirdiğini belirtti.
Yeni AR-GE ve ÜR-GE düzenlemeleri kapsamında kuluçka merkezleri, hızlandırma programları, eğitim ve yaygınlaştırma faaliyetlerine yönelik giderlerin de belirlenen şartlarla desteklendiğini aktaran Yılmaz, kurumun önceliklerinin daha güvenilir şebekeler, daha etkin yatırım ve bakım kararları, çalışanlar için daha güvenli koşullar ve tüketiciler için daha kaliteli hizmet bulunduğunu kaydetti.
Yılmaz, “Kurum olarak düzenlemelerimizle yatırım ve hizmet standardını güçlendirmeye, AR-GE neticelerini uygulanabilir ürünlere dönüştürmeye ve yerli teknoloji ekosistemini desteklemeye devam edeceğiz.” değerlendirmesinde bulunmuş oldu.
