İsrail’de 27 Ekim’de meydana getirilen erken genel seçimlerin peşinden süregelen hükümet kurma süreci yeni bir aşamaya geçti. Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, parlamentodaki parti temsilcileriyle yapmış olduğu görüşmelerin peşinden hükümeti kurma görevini eski Genelkurmay Başkanı ve Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot’a verme sonucu aldığını deklare etti. Eisenkot’un önünde, birbirinden değişik siyasal ve ideolojik talepleri bulunan partileri bir araya getirme görevi bulunuyor. Seçim neticeleri İsrail siyasetinde uzun süredir görülmeyen bir tablo ortaya çıkardı. Netanyahu’nun liderliğindeki Likud Partisi 27 milletvekili çıkararak tek başına en fazla sandalyeye haiz parti oldu. Sadece Netanyahu’nun sağcı ve dinci partilerden oluşan ittifakı toplam 53 sandalyede kaldı. Eisenkot’un liderliğindeki dört partili siyasal blok ise 48 iskemle kazanmıştır. Filistin kökenli İsrail vatandaşlarının temsil edilmiş olduğu iki Arap siyasal oluşumu, Birleşik Arap Sıralaması (Ra’am) ve Ortak Sıralama toplam 19 iskemle elde etti. Böylece Netanyahu karşıtı partilerin toplam iskemle sayısı 67’ye ulaştı. Sadece bu 67 milletvekilinin aynı hükümette yer alacağı anlamına gelmiyor.
ARAP PARTİLERİNİN DESTEĞİ KRİTİK
Eisenkot’un hükümet kurma girişimindeki en mühim başlıklardan biri Arap partilerinin desteği. Ra’am ve Ortak Sıralama, Netanyahu’nun iktidarda kalmasını önlemek amacıyla Eisenkot’un hükümeti kurma görevini almasını destekledi. Sadece bu partilerin hükümete direkt iştirak etmesi, Eisenkot’un kendi ittifakındaki bazı ortaklar açısından kabul edilmesi zor bir seçenek olarak değerlendiriliyor. Bilhassa Yisrael Beiteinu lideri Avigdor Lieberman, Arap partilerinin desteğine dayanacak bir hükümete karşı çıkıyor. Naftali Bennett ve öteki bazı siyasal erkek oyuncular de seçim kampanyalarında Arap partileriyle hükümet ortaklığına sıcak bakmadı.
AZINLIK HÜKÜMETİ SEÇENEĞİ
Arap partileri ise Netanyahu yönetiminin sona ermesini istiyor. Ortak Sıralama’nin önde gelen isimlerinden Ahmed Tibi, Al Jazeera’ya yapmış olduğu açıklamada Eisenkot’un Arap partilerinin dışarıdan desteğiyle bir azınlık hükümeti kurabileceğini söylemiş oldu. Ra’am lideri Mansur Abbas da Cumhurbaşkanı Herzog ile görüşmesinde yeni hükümete destek vermeye hazır oldukları mesajını verdi. Abbas, partisinin hükümette yer almasının İsrail’in güvenliğini sağlamasına engel olamayacağını savundu.
İsrail’de hükümetin güvenoyu alabilmesi için 120 sandalyeli Knesset’te minimum 61 milletvekilinin desteğine gerekseme duyuluyor. Eisenkot’un kendi siyasal ittifakı ise bu sayının 13 iskemle peşinde.
HÜKÜMETTE HAMAS KRİTERİ
Sadece Eisenkot’un Arap partileriyle ilgili tutumu da dikkat çekiyor. Eski Genelkurmay Başkanı, seçim kampanyasında bu partilerle hükümet ortaklığı kurmayacağını açıklamıştı. Ek olarak yeni hükümete katılmak isteyen partilerden Hamas’ı terör örgütü olarak tanımalarını ve silahsızlandırılmasını desteklemelerini istedi. Mansur Abbas ise bu öğrenci açık şekilde karşılık vermedi. Bundan dolayı Arap partilerinin hükümete direkt katılmasından ziyade, dışarıdan destek vererek güvenoyu sürecini kolaylaştırması üstünde duruluyor.
AŞIRI ORTODOKS PARTİLERLE PAZARLIK
Eisenkot’un önündeki öteki seçenek ise Netanyahu’nun eski koalisyon ortaklarından aşırı Ortodoks partilerle anlaşmak. Birleşik Tevrat Yahudiliği (United Torah Judaism) seçim sonrasında Netanyahu’ya destek açıklamaktan kaçındı. Partinin yedi milletvekili cumhurbaşkanlığı görüşmelerinde herhangi bir talibi önermedi. Bu tutum, Eisenkot açısından yeni bir hükümet arayışında mühim bir fırsat oluşturdu. Sadece aşırı Ortodoks partilerin en mühim taleplerinden biri askerlik muafiyetlerinin korunması. İsrail’de uzun süredir tartışılan Haredi askerlik muafiyetleri, bilhassa Gazze ve Lübnan’daki askeri operasyonların peşinden daha da mühim bir siyasal sorun haline geldi. Eisenkot ve ortakları ise askerlik yükünün toplumun değişik kesimleri içinde daha dengeli dağıtılmasını korumak için çaba sarfediyor.
ARAP PARTİLERİ YERİNE HAREDiLER
İsrail basınında hükümet pazarlıklarıyla ilgili öne çıkan gelişmelerden biri de Avigdor Lieberman’ın tutumundaki değişim oldu. The Times of Israel ve Kanal 12’nin aktardığı bilgilere nazaran Lieberman, Arap partilerinin desteğine dayanan bir azınlık hükümeti yerine aşırı Ortodoks Birleşik Tevrat Yahudiliği ile anlaşmaya daha sıcak bakabileceği mesajını verdi. Bu seçenek, Eisenkot’un ittifakında yeni bir münakaşa başlattı. Şu sebeple Haredi partilerle antak kalma yapılması, askerlik muafiyetleri mevzusunda seçim döneminde verilen sözlerden geri adım atılmasını gerektirebilir. İsrail basınında ek olarak Eisenkot ile Lieberman içinde başbakanlığın dönüşümlü yürütülmesi ihtimalinin de konuşulmuş olduğu bildirildi.
NETANYAHU’DAN ULUSAL BİRLİK HÜKÜMETİ ÇAĞRISI
Netanyahu ise siyasal geleceği açısından eleştiri hale gelen süreçte ulusal birlik hükümeti kurulmasını önerdi. Sadece bu önerinin kapsamı, karşıcılık açısından mühim bir problem oluşturuyor. Başbakan, kendi Likud Partisi’nin yanı sıra mevcut koalisyon ortaklarının da yeni hükümette yer almasını istiyor. Bu ortaklar içinde aşırı sağcı Dini Siyonizm ve Yahudi Gücü partileri ile aşırı Ortodoks partiler de bulunuyor. Eisenkot ise Netanyahu ile aynı hükümette yer almayı reddediyor.
