Türkiye’de milyonlarca emekli, geçim koşulları sebebiyle emeklilik sonrasında da emek verme hayatında kalmayı sürdürüyor. Toplumsal güvenlik sistemindeki kayıtlı istihdama ilişkin son veriler, emeklilerin emek verme hayatındaki durumunu tekrardan gündeme taşıdı.
Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş, 2025 Ağustos ve 2026 Ağustos dönemlerine ilişik verileri karşılaştırarak emekli istihdamına ilişkin değerlendirmelerde bulunmuş oldu. Buna bakılırsa toplumsal güvenlik destek primi (SGDP) ödeyerek emek vermeyi sürdüren emekli sayısı, bir yılda 35 bin 97 şahıs artarak 2 milyon 199 bin 236’ya terfi etti. Artış oranı yüzde 1,62 olarak hesaplandı.
KAYITLI ÇALIŞAN EMEKLİ SAYISI 2,2 MİLYONU AŞTI
Verilere bakılırsa kayıtlı çalışan emeklilerin 1 milyon 916 bin 592’sini erkekler, 282 bin 644’ünü ise bayanlar oluşturdu. Bir senelik dönemde adam çalışan emekli sayısı 26 bin 197, hanım çalışan emekli sayısı ise 8 bin 900 arttı.
Hanım emeklilerin kayıtlı istihdamındaki senelik artış yüzde 3,25 olurken, erkeklerde bu oran yüzde 1,38 olarak kayıtlara geçti. Böylece hanım emeklilerin emek verme hayatındaki artış hızı adamların iki katından fazla oldu.
ÇALIŞAN EMEKLİLERİN YÜZDE 76,66’SININ KAYDI YOK
Karakaş’ın hesaplamalarına bakılırsa Türkiye’de toplam emekli sayısı 12 milyon 335 bin 597 olarak belirtilirken, SGDP kapsamında kayıtlı çalışan emekli sayısı 2 milyon 199 bin 236 oldu.
Bağımsız çalışanlar, şirket ortakları ve iş sahiplerinin faaliyetlerini sürdürdüğü varsayımıyla meydana getirilen değerlendirmede, çalışan statüsündeki emekli sayısı 9 milyon 424 bin 789 olarak hesaplandı.
Bu gruptaki emeklilerin yalnızca yüzde 23,34’ü resmi kayıtlarda çalışan olarak görünürken, yüzde 76,66’sının kayıtlı istihdam kapsamında yer almadığı açıklandı. Söz mevzusu oran, 7 milyon 225 bin 553 kişiye karşılık geliyor.
KAYIT DIŞI ÇALIŞAN EMEKLİ SAYISI 3,6 MİLYONU AŞABİLİR
Karakaş, kayıt dışı çalışan emekli sayısına ilişkin üç değişik senaryo üstünden projeksiyon yapmış oldu.
Genel iş gücü piyasasındaki yüzde 24,4’lük kayıt dışı istihdam oranının esas alındığı iyimser senaryoda, ortalama 1,76 milyon emeklinin kayıt dışı çalmış olduğu tahmin edildi.
Kayıt dışılık oranının yüzde 35 kabul edilmiş olduğu dengeli senaryoda bu sayının 2,53 milyona ulaşabileceği açıklandı. Yüzde 50 ve üstündeki kayıt dışılık oranının dikkate alındığı yüksek riskli senaryoda ise kayıt dışı çalışan emekli sayısının 3,6 milyonu aşabileceği ifade edildi.
EMEKLİLER GEÇİM SIKINTISI NEDENİYLE ÇALIŞMAYA DEVAM EDİYOR
Karakaş, emeklilerin kayıt dışı çalışmasında ekonomik koşulların ve işverenlerin prim maliyetlerinden kaçınma eğiliminin etkili bulunduğunu değerlendirdi.
Bilhassa ziraat, inşaat ve geçici işlerde kayıt dışı istihdam riskinin daha yüksek olduğuna dikkat çeken Karakaş, SGK kayıtlarında görülen 2 milyon 199 bin çalışan emeklinin, emeklilerin emek verme hayatındaki varlığının yalnızca görünen bölümünü oluşturduğunu savundu.
Karakaş’ın değişik senaryolara dayanan hesaplamasına bakılırsa Türkiye’de kayıt dışı çalışanlar da dahil edildiğinde ortalama 4 ila 5,5 milyon emekli ekonomik üretime katkı sağlamayı sürdürüyor.
