ABD merkezli CSIS’in hazırladığı rapor, Çin Halk Kurtuluş Ordusu’nun Ukrayna savaşını iyi mi dizgesel şekilde incelediğini ortaya koydu. Raporda Temmuz 2022-Ağustos 2026 içinde piyasaya çıkan 45 değişik kaynaktaki 90’dan fazla askeri emek verme incelendi. Çinli araştırmacıların savaşı “canlı bir ders kitabı” olarak tanımladığı, 2024 yılını ise “Dünya dron savaşının birinci yılı” olarak değerlendirdiği açıklandı. Rapora nazaran yeni cenk teknikleri averaj dört ayda Çin askeri yayınlarına girerken bunların eğitim, tabanca üretimi ve birlik yapılanmasına yansıması çoğu zaman bir yılda tamamlanıyor.
Çin ordusu, Ukrayna savaşından çıkardığı dersleri yeni dron birliklerine, askeri eğitim programlarına ve suni zeka destekli tabanca sistemlerine aktarıyor. CSIS raporu, Pekin’in bilhassa hava üsleri ve deniz savunmasına yönelik insansız saldırıları incelediğini ortaya koydu. (Shutterstock)
RUSYA-UKRAYNA SAVAŞI TEST ALANINA DÖNDÜ
Çin ordusunun bilhassa 1 Haziran 2025’te Ukrayna’nın Rus stratejik bombardıman uçaklarına düzenlemiş olduğu Örümcek Ağı Operasyonu’nu detaylı şekilde incelemiş olduğu belirlendi. Çinli askeri uzmanlar, minik dronların hava üslerine yakın noktalardan fırlatılarak büyük cenk uçaklarına zarar vermesini kendi üsleri için de büyük bir tehdit olarak değerlendirdi. Ekim 2025’te düzenlenen Çin tatbikatında, 20’den fazla operatörün yönettiği dron saldırılarına karşı müdafa denendi. Kullanılan sistemler, dronların radyo sinyallerini tespit ederek 800’den fazla ticari modeli içeren veri tabanıyla karşılaştırdı. Çin ek olarak Rusya’nın elektronik karıştırmaya dayanıklı fiber optik kablolu dronlarını, Ukrayna’nın Karadeniz’deki insansız deniz aracı saldırılarını ve bulgu dronlarıyla topçu birlikleri arasındaki hedef aktarımını inceliyor.
YENİ ASKERİ OKULLAR VE DRON BİRLİKLERİ
Pekin’in emek harcamaları yalnızca raporlarla sınırı olan kalmadı. Mayıs 2025’te üç askeri üniversite tekrardan yapılandırıldı. Hefei’deki Kara Kuvvetleri Muharebe Sınıfları Üniversitesi, zırhlı birlikler ile topçu ve hava müdafa eğitimini birleştirdi. Çongçing’deki yeni askeri eğitim programlarında insansız sistemlerin komuta ve kontrolü ile insansız teçhizat mühendisliği alanlarına yer verildi. Sincan’da da milis dron birlikleri oluşturuldu. Müdafa sanayisinde ise CETC’nin Tianqiong dron müdafa sistemi, NORINCO’nun Hurricane 3000 yüksek kuvvetli mikrodalga silahı ve CASIC’in LW-60 lazer sistemi öne çıktı. Ocak 2026’da Çin Ulusal Müdafa Teknolojisi Üniversitesi, tek bir askerin suni zeka desteğiyle 200’den fazla dronu yönetebildiği sürü teknolojisini tanıttı. Çin ordusu ek olarak KVD002 silahlı insansız hava araçlarıyla denizdeki insansız hedeflere karşı tatbikatlar gerçekleştirmiş oldu.
ÇİN’İN YENİ SAVAŞ STRATEJİSİ
Çinli askeri araştırmacılar yalnızca Ukrayna’yı değil, İran kaynaklı dron teknolojilerini, Orta Doğu’daki hava müdafa çatışmalarını, Gazze’yi ve Kafkasya savaşlarını da değerlendiriyor. Çin askeri yayınlarında düşük maliyetli dronlarla pahalı hava müdafa füzelerinin tüketilmesi, elektronik harp, uydu haberleşmesi ve kitlesel insansız saldırılar öne çıkıyor. Pekin, Ukrayna’da kullanılan Starlink bağlantılarından hareketle kendi alçak yörünge uydu ağlarına duyulan askeri ihtiyacı da araştırıyor. ABD merkezli Deniz Analizleri Merkezi’nin 2025 tarihindeki incelemesi ise Çin’in dron sürülerini bilhassa Tayvan’a yönelik ihtimaller içinde kuşatım ve çıkarma harekatlarında kullanmayı araştırdığını ortaya koydu. CSIS araştırmacıları, Çin’in savaşmadan askeri edinim biriktirdiğini sadece gerçek cephede ortaya çıkan süratli karar alma ve doğaçlama kabiliyetini hemen hemen aynı seviyede sınayamadığını da altını çizdi.
