Havacılık sektörü, Orta Doğu’daki çatışmaların enerji piyasalarına etkisiyle yeni bir maliyet baskısıyla karşı karşıya. İran’daki cenk ve Hürmüz Boğazı’ndaki aksama, petrol ve jet yakıtı tedarikine ilişkin endişeleri artırırken havayolu şirketleri de maliyet hesaplarını tekrardan yapıyor. Financial Times’ın 17 Ekim tarihindeki haberine nazaran, sektör yöneticileri yüksek jet yakıtı maliyetlerinin kısa sürede cenk öncesi seviyelere dönmeyebileceğini düşünüyor. TAP Air Portugal Üst Yöneticisi Luís Rodrigues, sektörün üç ila beş senelik sıkıntılı bir dönemle karşılaşabileceği uyarısında bulunmuş oldu.
ŞİRKETLER BÜYÜME PLANLARINI GÖZDEN GEÇİRİYOR
Yakıt giderleri, havayolu şirketlerinin en büyük işletme maliyetleri içinde yer ediniyor. Fiyatlardaki yükseliş, bilhassa düşük kâr marjıyla çalışan şirketleri zorluyor. Havayolları artan giderleri bilet fiyatlarına yansıtmak, bazı hatlarda sefer sıklığını azaltmak yada kapasite artışlarını ertelemek benzer biçimde seçenekleri değerlendiriyor. Tayyare ve motor teslimatlarındaki gecikmeler, bakım giderleri ve tedarik zincirindeki problemler da şirketlerin maliyetlerini artırıyor. Yakıt fiyatlarının yüksek seyretmesi, yeni uçakların devreye alınması ve yeni hatların açılması benzer biçimde gelişme kararlarının tekrardan değerlendirilmesine yol açabiliyor.
BİLET FİYATLARINA ZAM BASKISI
Havayolları artan maliyetlerin tamamını kendi bünyelerinde karşılayamayabilir. Yakıt giderlerinin yüksek kalması hâlinde firmalar, tutarları artırarak maliyetlerin bir bölümünü yolculara yansıtabilir. Bununla beraber bilet fiyatlarındaki değişiklik; rekabet, talep, uçuş mesafesi ve şirketlerin yakıt riskinden korunma sözleşmelerine nazaran farklılık izah edebilir. Bilhassa dinlence dönemlerinde talebin kuvvetli olduğu hatlarda fiyat artışları daha belirgin olabilir. Talebin zayıf olduğu güzergâhlarda ise şirketlerin zam yapma imkânı sınırı olan kalabilir.
HÜRMÜZ BOĞAZI ENERJİ TEDARİKİNDE KRİTİK NOKTA
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin mühim bir bölümünün geçmiş olduğu stratejik bir deniz yolu. Bölgede yaşanmış olan kesintiler, yalnızca ham petrol fiyatlarını değil, jet yakıtı benzer biçimde rafine ürünlerin tedarikini ve fiyatlarını da etkileyebiliyor. Petrol piyasasındaki dalgalanmaların havacılığa yansıması, ham petrol fiyatlarının yanı sıra rafineri kapasitesine, taşımacılık maliyetlerine ve bölgesel yakıt arzına bağlı. Bu yüzden çatışmaların sona ermesi bile havayollarının maliyetlerinin derhal düşeceği anlamına gelmeyebilir.
