Ukrayna’ya askeri yardım için ayrılan kamu kaynaklarının kullanımına ilişkin yeni bir skandal Danimarka’yı sarstı. Danimarkalı araştırmacı gazetecilik kuruluşu Danwatch’ın gerçekleştirdiği araştırmaya bakılırsa, Kopenhag hükümetinin Ukrayna’ya topçu cephanesi sağlanması amacıyla Estonya üstünden aktardığı 71 milyon Danimarka kronu, İtalya merkezli Datasel adlı şirkete ödendi. Sadece şirket sözleşmede öngörülen top mermilerini teslim etmedi. Söz mevzusu para, Danimarka’nın Nisan 2025’te açıklamış olduğu 317 milyon kronluk askeri yardım paketinin bir bölümünü oluşturuyordu. O dönemde Müdafa Bakanı Troels Lund Poulsen, Estonya’nın Ukrayna’nın gerekseme duyduğu cephanesi sağlayabilecek durumda bulunduğunu açıklamıştı. Aradan geçen sürede milyonlarca kronun akıbeti münakaşa mevzusu olurken Danimarka’da devlet denetçilerinin devreye girmesi isteniyor.
Danimarka’nın Ukrayna’ya top mermisi alınması için ayırdığı 71 milyon kron, İtalya’daki Datasel şirketine aktarıldı. Cephane teslim edilmezken Danimarka’da bakanların hesap vermesi ve devlet denetimi yapılması isteniyor. (Reuters)
SİLAH ÜRETECEKTİ, YAZILIM ŞİRKETİ ÇIKTI
Danwatch’ın ortaya çıkardığı bilgilere bakılırsa paranın aktarıldığı Datasel, İtalya’da yazılım şirketi olarak kayıtlı bulunuyor. Firmanın web sitesinde 2024 yılına kadar cephane üretimine ilişkin herhangi bir etkinlik de belirtilmiyor. Datasel ondan sonra Hindistan merkezli Neco Defence Munitions tarafınca satın alındı. Sadece İtalyan firmanın ülkede tabanca üretme yada satma ruhsatı bulunmadığı ortaya çıktı. Estonya’nın kamu yayıncısı ERR’nin önceki araştırmalarına bakılırsa Datasel ve bağlantılı şirketlerin top mermisi üretimi geçmişte de bulunmuyor. Buna karşın Estonya makamları şirketle sözleşmeler imzalayarak milyonlarca avroluk ön ödeme gerçekleştirmiş oldu. Teslimatlar yapılmayınca Estonya sözleşmeleri feshetti ve hukuki süreç başlattı. Danimarka’dan aktarılan 71 milyon kronun bu tedarik sürecindeki kullanımı ise ayrı bir denetim tartışmasına dönüştü.
ESTONYA’DA BAKAN İSTİFA ETTİ, DANİMARKA’DA KRİZ BÜYÜYOR
Cephane tedarikindeki usulsüzlük iddiaları daha ilkin Estonya’da siyasal krize yol açmıştı. Estonya Müdafa Bakanı Hanno Pevkur, ortalama 70 milyon avroluk Avrupa Birliği kaynaklı cephane sözleşmelerinin münakaşa yaratmasının peşinden Eylül 2026’da çekilme etti. Danimarka’da ise devlet hesaplarını denetlemekle görevli Anders Vistisen ve Steffen Larsen, 71 milyon kronluk ödemenin Danimarka Sayıştay’ı tarafınca incelenmesini istedi. Vistisen, kamu parasının düzmece bir tabanca üreticisine aktarılmasını kabul edilemez olarak değerlendirirken devletin bilgisayar oyunu görüntüleriyle gerçek üretim kapasitesini birbirinden ayıramadığını söylemiş oldu. Ek olarak mevcut Müdafa Bakanı Jeppe Bruus ile Maliye Bakanı Peter Hummelgaard’ın parlamentoda izahat yapmasını talep etti. Eski Müdafa Bakanı Troels Lund Poulsen’in de karar sürecindeki sorumluluğunun açıklığa kavuşturulması isteniyor. Mevcut ve eski müdafa bakanları ise mevzu hakkında yorum yapmaktan kaçınıyorlar.
KAMU PARASININ AKIBETİ BELİRSİZ
Danimarka’nın Ukrayna’ya askeri desteği için ayırdığı kaynaklar on milyarlarca krona ulaşırken skandal, harp ekonomisi üstündeki kamu denetiminin yetersizliği tartışmasını da büyüttü. Danwatch’ın görüştüğü devlet denetçileri, olayın sıkı bir halde araştırılmasını istiyor. Danimarka Müdafa Bakanlığı ise Estonya üstünden aktarılan yardım paketinin geri kalan bölümünün hangi şirketlere ve hangi sözleşmeler kapsamında yönlendirildiğine ilişkin ayrıntıları hemen hemen açıklamadı. Firmanın sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmemesi ve paranın geri alınamaması, ihtimaller içinde dolandırıcılık iddialarını da gündeme getiriyor.
