Avrupa Birliği İstatistik Ofisi Eurostat’ın 12 Kasım 2026 tarihinde yayımladığı verilere bakılırsa birlik vatanlarında 2024 senesinde 2,3 milyon ton tekstil atığı oluştu. Bunun 1,4 milyon tonu çeşitli işlemlerden geçirildi. İşleme alınan miktarın toplam atığa oranı yüzde 63 olarak açıklandı. Atıkların yarısından fazlası hanelerden kaynaklandı. Avrupa’da en fazla tekstil atığı oluşturan ülke 441 bin 736 tonla İtalya oldu. Fransa’da 339 bin 965 ton, Almanya’da ise 212 bin 107 ton atık kaydedildi. İtalya’da 280 bin 680 ton, Fransa’da 258 bin 129 ton ve Almanya’da 207 bin 156 ton tekstil atığı işleme alındı. Eurostat verilerine bakılırsa işlenen tekstil atıklarının yüzde 78’i geri dönüştürüldü. Yüzde 13’ü enerji elde etmek amacıyla yakılırken yüzde 8’i tertipli depolama alanlarına gönderildi. Kalan yüzde 1’lik bölüm enerji geri kazanımı olmadan yakıldı.
1,8 MİLYON TONLUK TABLO
Türkiye’deki tekstil atıklarına ilişkin kapsamlı sektör analizlerinden biri EY-Parthenon tarafınca yayımlandı. Türkiye Tekstil Endüstri İşverenleri Sendikası, TÜİK ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği verilerinden yararlanılarak hazırlanan çalışmada ortalama 1,8 milyon ton tekstil atığı hesaplandı. Araştırmaya bakılırsa toplam atığın 710 bin tonu üretim süreçlerinden, 490 bin tonu tüketim aşamalarından kaynaklandı. Ortalama 600 bin tonluk bölüm ise bertaraf edilen atık olarak hesaplandı. Üretim kaynaklı 710 bin ton atıktan ortalama 670 bin ton geri dönüştürülmüş elyaf elde edildi. Bu alandaki geri dönüşüm verimi yüzde 95 düzeyine ulaştı. Sadece tüketimden meydana gelen atıklarda aynı başarı sağlanamadı.
KAYIP BÜYÜYOR
Kullanım ve tüketim aşamalarında ortaya çıkan 490 bin ton tekstil atığından yalnızca 120 bin ton geri dönüştürülmüş ürün elde edildi. Geri dönüşüm verimi ortalama yüzde 25’te kaldı. Geriye kalan 370 bin tonluk bölüm geri dönüştürülmüş çıktıya dönüşmedi. Tekstil atıklarının ekonomik karşılığını göstermek amacıyla oluşturulan varsayımsal hesap da dikkat çekiyor. Türkiye’de tüketim sonrası ortaya çıkan 490 bin ton atığın tamamının kilogram başına 10 TL değerle geri kazanılabildiği kabul edildiğinde senelik 4,9 milyar TL’lik brüt araç-gereç kıymeti ortaya çıkıyor.
Öte taraftan Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği’nin 2026 senesinde kamuoyuna yansıyan dönüşüm yol haritasında ise, senelik ortalama 708 bin ton tekstil atığının elyafa dönüştürülmesi üstünden ortalama 1 milyar dolarlık ekonomik kıymet hesaplandığı belirtiliyor.
ÇEVRESEL YÜK AZALTILMALI
Türkiye’de son dönemde belediyeler tarafınca 32,3 milyon ton atık toplandı. Sadece bu miktarın ne kadarını kullanılmış kıyafetlerin oluşturduğu kati olarak bilinmiyor. Uzmanlar, bilhassa süratli moda tüketiminin yaygınlaşmasıyla beraber kıyafetlerin kullanım ömrünün kısaldığına ve tekstil atıklarının arttığına dikkat çekiyor. Düşük fiyatlı ürünlerin sık satın alınması, hemen hemen kullanılabilir durumdaki giysilerin de elden çıkarılmasına yol açabiliyor.
ORAN DÜŞÜK KALIYOR
Tekstil atıklarının mühim bölümünün evsel çöplerle karışmasının ayrıştırma ve geri dönüşüm süreçlerini zorlaştırdığı belirtiliyor. Sektör araştırmaları, fabrikalarda ortaya çıkan kumaş artıklarının yüksek oranlarda geri kazanılmasına karşılık tüketim sonrası atıklarda bu oranın oldukça düşük kaldığını gösteriyor. Uzmanlar, kıyafetlerin kullanım süresinin uzatılması, ikinci el pazarının geliştirilmesi ve tekstil atıklarının kaynağında ayrı toplanmasının hem çevresel yükü azaltabileceğini hem de ekonomik kayıpların önüne geçebileceğini vurguluyor.
