Unutulmaya yüz tutmuş el sanatları içinde yer edinen Tokat yöresine özgü ahşap baskı tekniğiyle meydana getirilen yazmacılık, İzmir’de Emel Ardahanlı tarafınca yaygınlaştırılmaya çalışılıyor. Tokat gelini olan Ardahanlı, gençlik yıllarında eşinin memleketine yaptıkları ziyaretlerde ahşap baskı tekniğiyle meydana getirilen Tokat yazmacılığıyla tanıştı. Ardahanlı, 1997 senesinde çalmış olduğu bankadan emekli olduktan sonrasında Tokatlı ustası Atıf Arpacıoğlu’ndan yazmacılık sanatını öğrendi. Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı ünvanı sahibi olan yazmacılık ve ahşap baskı ustası Ardahanlı, İzmir’de yeni ustalar yetiştirerek sanatın tekrardan canlanmasına katkıda bulunuyor.
‘2000 YILINDAN BUGÜNE DEVAM ETTİRİYORUM’
Eşinin Tokatlı olmasının kendisini el baskı sanatına yönlendirdiğini aktaran Ardahanlı, “Tokat’la bağımız asla bitmedi. Aile büyüklerimiz orada yaşıyorlar. Her gittiğimizde kendimi yazmacılar hanında bulurdum. Baskının sesleri, boyanın kokusu beni çekerdi. Atıf Arpacıoğlu ustamı orada buldum. Tokat yazmacılığıyla 40-45 yıl ilkin tanıştım” dedi. 25 senedir el baskı sanatını yaptığını söyleyen Ardahanlı, “Geçmişte kumaş boyama dersi veriyordum fakat yeterli gelmemeye başlamıştı. Kumaşları toplayıp hafta sonu Tokat’a gidip baskısını yapmış olup, öğrencilerime boyatıyordum. Sonrasında ustama ‘git, gel oldukça zor oluyor, sen bu işi bana öğret’ dedim. 2000 yılından bugüne devam ettiriyorum” diye konuştu.
‘TOKAT YAZMACILIĞI GELENEKSEL YAPILMALI’
Tokat yazmacılığının geleneksel şekilde yapılması icap ettiğini vurgulayan Ardahanlı, “Günümüzde Tokat yazmacılığını kalıp ve kumaş boyası alıp, süngerle boyayı kalıba sürüp kumaşa basmak sanıyorlar. Her işin bir Çin malı var. Kalıplarımız ıhlamur ağacından el oymasıyla yapılıyor, makinadan çıkma değil. Boyalar da kök boya, kendimiz hazırlıyoruz. Ben her yıl 3-4 sefer Tokat’a gidip ustamın atölyesinde boyaları hazırlarım, öğrencilerime de o boyaları veririm. Kumaş kök boyayı olduğu benzer biçimde emer, dokunduğunuzda boyanın katını hissetmezsiniz. Baskıya geçmeden ve sonrasında kumaşta yapılması ihtiyaç duyulan işlemler var. Onları da doğru yapmış olursanız o kumaş artık sizinle, hatta sizden sonrasında da yaşar. Yıkadıkça rengi parlar. Çakma söylediğim kumaşın üstünde boya kat bırakır, zaman içinde da rengi solar” dedi.
‘AMACIM SANATI YENİDEN CANLANDIRMAKTI, BAŞARDIM’
Ahşap kalıp oyma ve baskının Osmanlı’dan gelen 700 senelik bir sanat bulunduğunu aktaran Ardahanlı, “Tokat’ta yazmacılar hanında bu işi meydana getiren 12 usta var. Bu işe ilk başlarken hedefim Tokat’ta kaybolmaya yüz tutacak bu sanatı tekrardan canlandırmaktı, başardığıma da inanıyorum. Bu mevzuda hem Tokat Belediyesi hem Tokat Valiliği ve Kültür Müdürlüğü tarafınca çalışmalarıma verilmiş bir teşekkür var, Tokat için kültür elçisi seçildim. İzmir’de eğitimlerime kasım ayında başlıyorum, mayıs ayında bitiriyorum. Mayıs ayında öğrencilerimi toplayıp işin ana vatanına Tokat’a götürüyorum. Orada ustalarla birkaç gün çalışıyoruz, oldukça keyifli bir kültür gezisi oluyor” diye konuştu.
‘USTALARDAN ALDIĞIM ELİ BAŞKA USTALARA VERİYORUM’
Tokat yazmacılığını öğrendiği Arpacıoğlu ailesinin dört kuşaktır yazmacılık yaptığını söyleyen Ardahanlı, “Sebati usta Atıf, Ahmet ve Osman’ın babalarıydı. Arpacıoğlu yazma beni de dördüncü dönem kabul etti ve tescillendirdi. Ben ustalardan el aldım. Bundan daha büyük onur ve gurur olmaz. Ben de ustalardan aldığım eli başka ustalara veriyorum, yaşatmaya çalışıyorum. Gençlerin bu işe ehemmiyet vermesi, bir yerden tutup sahiplenmesi en büyük arzum. Fakat ne olur işin gelenekselini yapalım, çakmasına yönelip işin kolayına kaçmayalım” dedi.
