Almanya Şansölyesi Friedrich Merz’in Avrupa Birliği’nin 2028-2034 bütçesini Ukrayna’ya mali destek şartına bağlama girişimi, üye ülkeler içinde yeni bir ihtilaf yarattı. Merz, Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa’ya gönderilmiş olduğu mektupta, Ukrayna’nın 2027’de karşılaşacağı 70 milyar avroluk finansman açığının kapatılmasına tüm AB üyelerinin katılmasını istedi. AB’nin bu açığın ortalama 45 milyar avrosunu karşılaması öngörülürken Merz, ortak katkı sağlanmadan öteki mali konuların görüşülmesine karşı çıktı. Slovakya Başbakanı Robert Fico, Berlin’in tutumunu “şantaj” olarak nitelendirerek Almanya ile aynı veto hakkına haiz olduklarını hatırlattı. Çekya Başbakanı Andrej Babiš de AB bütçesinin engellenmesinin Ukrayna’ya ayrılacak kaynakları da durduracağını söylemiş oldu. Slovakya, Çekya ve Macaristan daha ilkin Ukrayna için kararlaştırılan 90 milyar avroluk ortak krediye katılmama hakkı elde etmişti.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz’in Ukrayna’ya mali yardımı AB bütçesine bağlama girişimi Slovakya ve Çekya’nın tepkisini çekti. Merz, ülkesinde AfD’nin yükselişi ve ekonomik sorunlarla karşı karşıyayken Avrupa’daki siyasal anlaşmazlıklarla da savaşım ediyor. (Reuters)
AB BÜTÇESİNDE VETO TEHDİDİ
Merz’in girişimi, Almanya’nın AB’nin en büyük bütçe katkı sağlayıcısı konumunu Ukrayna finansmanında baskı aracı olarak kullandığı tartışmasını başlattı. Fico, Rusya ile ilişkilerin sürdürülmesini savunurken Kiev’e askeri yardım gönderilmesine karşı çıkıyor. Çekya Başbakanı Babiš de yeni ortak borçlanmaya mesafeli yaklaşıyor. Macaristan’ın benzer tutumu ve Bulgaristan’ın ek mali katkıya itirazları, Merz’in tüm üyelerin katılacağı finansman modeli önünde engel oluşturuyor. Sadece ihtilaf yalnızca bu ülkelerle sınırı olan değil. Polonya Avrupa İşlerinden Görevli Bakan Yardımcısı Ignacy Niemczycki, Ukrayna yardımı ile AB bütçesinin birbirine bağlanmasının müzakereleri daha da zorlaştıracağı uyarısında bulunmuş oldu. Euronews, Merz’in girişiminin bilhassa AB uyum fonlarından yararlanan ülkelerle bütçe kesintisi isteyen şimal ülkeleri arasındaki ayrılığı derinleştirebileceğini belirtti.
AFD’NİN YÜKSELİŞİ VE EKONOMİK DURGUNLUK
Dış politikadaki anlaşmazlıklar, Merz’in Almanya’da da giderek artan siyasal baskıyla karşılaşmış olduğu bir dönemde yaşanıyor. Eylül ayında Saksonya-Anhalt eyalet seçimlerinde aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) partisinin elde etmiş olduğu zamanı başarı, Başbakan’ın Hristiyan Demokrat Birlik (CDU) içindeki konumunu münakaşaya açmıştı. INSA araştırmasında iştirakçilerin yüzde 78’i Merz’in başbakan olarak devam etmesine karşı çıkarken CDU seçmenlerinde de bu oran yüzde 58’e ulaştı. Ekonomik durgunluk, yüksek yaşam maliyetleri, emeklilik sistemi üstündeki tartışmalar ve sanayinin rekabet enerjisini kaybetmesi hükümete yönelik eleştirileri artırıyor. Avrupa Dış İlişkiler Konseyi’nin (ECFR) 9 Kasım tarihindeki raporu ise AfD’nin yükselişinin Almanya’yı AB içinde daha içe dönük ve uzlaşmaya daha azca istekli hale getirebileceğini altını çizdi. AfD, Rusya’ya yaptırımların kaldırılmasını, ucuz Rus enerjisine dönüşü ve Ukrayna’ya yardımların sona erdirilmesini savunarak Merz’in dış siyaset çizgisine de karşı çıkıyor.
BERLİN ÜZERİNDE ÜÇLÜ BASKI
Merz’in dış politikadaki güçlükleri, ABD’nin Ukrayna savaşına ilişkin müzakereleri ve Avrupa’nın güvenlik düzenine yönelik tartışmalarla da bağlantılı. Washington’ın arabuluculuğunda 10 Kasım’da Abu Dabi’de süregelen Rusya-Ukrayna görüşmelerinde Almanya dahil Avrupalı ülkeler temsil edilse de aslolan görüşme masasında ABD, Rusya ve Ukrayna bulunuyor. Bu durum Berlin’in Avrupa güvenliğini direkt ilgilendiren kararlardaki etkisine ilişkin sual işaretlerini artırıyor. Moskova ise Ukrayna’ya askeri desteğin sürdürülmesini korumak için çaba sarfeden Merz hükümetiyle karşıt bir konumda bulunuyor. Almanya’nın Rus enerjisinden uzaklaşmasının ekonomik maliyetleri ve ABD-İsrail’in İran savaşının enerji fiyatlarına tesiri, Berlin’in endüstri ve dış siyaset tercihlerini daha da zorlaştırıyor. Merz, Ukrayna’ya desteğin Avrupa güvenliği açısından olmazsa olmaz bulunduğunu savunsa da AB içindeki itirazlar ortak finansman sağlanmasını güçleştiriyor.
