Suudi Arabistan Bakanlar Kurulu, 10 Kasım’da Riyad’da gerçekleştirdiği görüşmede Türkiye ile demir yolu alanındaki ortaklık mutabakatını onayladı. Karar, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu ile Suudi mevkidaşı Salih bin Nasır el-Casir’in 9 Haziran’da Riyad’da imzaladığı anlaşmanın peşinden geldi. İki ülke, demir yolu teknolojileri, sinyalizasyon, altyapı, lojistik merkezleri ve personel eğitimi alanlarında ortak emekler yürütmeyi hedefliyor. Sadece aslolan stratejik gündem, Türkiye’den başlayarak Suriye ve Ürdün üstünden Suudi Arabistan’a uzanacak demir yolu bağlantısı. Güzergahın ilerleyen aşamalarda Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Kuveyt ve Umman’a genişletilmesi de değerlendiriliyor.
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman başkanlığındaki Bakanlar Kurulu, Türkiye ile demir yolu ortaklık mutabakatını onayladı. Zamanı Hicaz güzergahından esinlenen proje, Türkiye’yi Suriye ve Ürdün üstünden Suudi Arabistan’a bağlamayı hedefliyor. (AA)
İSTANBUL’DAN MEKKE’YE HİCAZ DEMİR YOLU
Projenin tarihsel arka planında, Osmanlı Padişahı II. Abdülhamid döneminde inşa edilen Hicaz Demir Yolu bulunuyor. 1900’de yapımına başlanan ve 1908’de Medine’ye ulaşan hat, Şam ile mukaddes topraklar içinde ulaşımı sağlıyordu. Birinci Dünya Savaşı esnasında ağır hasar gören demir yolunun kesintisiz bağlantısı tekrardan kurulamadı. Yeni girişim ise zamanı hattın birebir restorasyonundan ziyade çağdaş bir bölgesel demir yolu koridoru oluşturulmasını öngörüyor. Al-Monitor’un haziran ayındaki analizine nazaran Türkiye, Suriye ve Ürdün, 4 Nisan’da Amman’da ulaştırma ağlarının tekrardan kurulması için üçlü mutabakat imzaladı. İlk aşamada Türkiye-Halep bağlantısının onarılması, peşinden Şam ve Ürdün üstünden Suudi Arabistan’a ulaşılması planlanıyor. Suudi yetkililer, Riyad ile Mekke ve Medine’nin de gelecekte bu bağlantıya dahil edilebileceğini belirtiyor. Böylece Avrupa’dan mukaddes kentlere demir yöntemiyle da seyahat yapılması hedefleniyor.
İLK HEDEF 2030
Projenin önündeki en mühim engel, Suriye’deki savaşın demir yolu altyapısında yarattığı tahribat ve Ürdün bağlantısındaki eksiklikler. Uraloğlu’nun haziran ayında Suudi gazetesi Al Eqtisadiah’a yapmış olduğu açıklamaya nazaran Türkiye’nin demir yolu ağı Gaziantep, İslahiye ve Kilis’e, Suudi Arabistan’ın ağı ise Ürdün sınırına kadar uzanıyor. İki ağ içinde ortalama 400 kilometrelik kesimde tekrardan inşa ve yenileme emekleri gerekiyor. Türkiye sınırından Halep’e uzanan ortalama 100-110 kilometrelik bölümün harp sebebiyle ağır hasar görmüş olduğu, Şam-Amman hattının da modernizasyona gerekseme duyduğu belirtiliyor. Ankara, Türkiye-Halep bağlantısının onarımı için ortalama 100 milyon dolarlık yatırım öngörüyor. Sektör yayını bne IntelliNews’in değerlendirmesine nazaran güzergahın teknik incelemeleri sürerken toplam maliyet ve finansman modeli hemen hemen belirlenmedi.
HÜRMÜZ’E ALTERNATİF ARAYIŞI
Orta Doğu merkezli fazlaca sayıda rapora nazaran projenin ekonomik ve jeopolitik önemi, Körfez ülkelerinin Avrupa pazarlarına alternatif kara bağlantıları kurma arayışında yatıyor. Orta Doğu merkezli Al-Monitor ve ulaştırma sektörünü izleyen MEED’in analizlerinde, girişimin Suudi Arabistan’ın petrol dışı ekonomiyi büyütmeyi hedefleyen Vizyon 2030 programıyla bağlantısına d dikkat çekiliyor. Analizlerde yeni Hicaz koridorunun Türkiye’nin Orta Koridor ve Kalkınma Yolu projelerini tamamlayabileceği de belirtiliyor. Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz’deki deniz taşımacılığı riskleri, Körfez ülkelerini alternatif güzergahlara yöneltiyor. Türkiye üstünden Avrupa’ya ulaşacak demir yolu, Suudi Arabistan’ın lojistik merkez olma hedefini desteklerken Ankara’nın bölgesel taşımacılıktaki rolünü de güçlendirebilir. Sadece hattın işlerlik kazanması Suriye’deki altyapının onarılmasına, Ürdün bağlantısının tamamlanmasına ve ülkeler içinde gümrük ile işletme düzenlemelerinin uyumlaştırılmasına bağlı.
