Afganistan’da Taliban’ın Ağustos 2021’de tekrardan iktidara gelmesinin arkasından bölgesel güçlerin izlediği politikalar değişirken Çin’in Kabil yönetimiyle geliştirdiği ilişkiler yeni bir sınamayla karşı karşıya kaldı. İstihbarat ve güvenlik alanındaki araştırmalarıyla tanınan Intelligence Online gösterim organının (IO) analizinde Pakistan’ın Çin’i Afganistan’daki silahlı muhalefetle ilişki kurmaya yönlendirdiğini deklare etti. Habere gore İslamabad, Pekin’e eski Afganistan Genelkurmay Başkanı Yasin Ziya’nın liderliğindeki Afganistan Özgürlük Cephesi (AFF) ile diyalog başlatılmasını önerdi. Çin Devlet Güvenlik Bakanlığı’nın (Guoanbu) bu öneriyi kabul etmiş olduğu, sadece örgütle hemen hemen resmi bir kontakt kanalı oluşturmadığı açıklandı. İddia, Pakistan’ın Taliban yönetimiyle yaşamış olduğu sınır çatışmalarının ve karşılıklı hava saldırılarının arkasından gündeme geldi. Çin’in muhalif gruplarla temas kurması halinde Afganistan’daki angajmanı, mevcut diplomatik ve ekonomik ilişkilerinin ötesinde yeni bir danışma boyutu kazanabilir. Söz mevzusu gelişme gerçekleşirse bu Çin’in ilk kez Tayvan haricinde bir ülkenin iç işlerine direkt müdahalesi anlamına da gelecek.
Pakistan’ın, Taliban karşıtı silahlı gruplarla temas kurması için Çin istihbaratına öneride bulunmuş olduğu öne sürüldü. Analizlere gore Pekin’in bu girişime iştirak etmesi, Çin’in geleneksel içişlerine karışmama politikasında kırılma anlamına gelecek. (Reuters)
PAKİSTAN’DAN ÇİN İSTİHBARATINA TALİBAN ÖNERİSİ
IO’nun aktardığına gore Pakistan hükümeti, Afganistan’da Taliban’a karşı etkinlik gösteren silahlı gruplarla ilişkilerini geliştirme arayışına Çin’i de dahil etmek istiyor. Afganistan International’ın ağustos ayında yayımladığı haberlere gore ülkenin kuzeydoğusundaki Badahşan vilayetinde Taliban güçlerine karşı operasyonlar gerçekleştiren silahlı örgütlerin bazı bölgelerde geçici denetim sağlamış olduğu ileri sürüldü. Pakistan’ın silahlı muhalefetle temasları ise Çin’e yönelik girişimden ilkin başladı. ABD merkezli Long War Journal’ın analizinde ise Pakistanlı danışma görevlilerinin Afgan muhalif grupların temsilcileriyle ihtimaller içinde destek seçeneklerini görüştüğüne ilişkin bilgiler paylaşıldı. Bu görüşmelerin kapsamı ve herhangi bir askeri yardım anlaşmasıyla sonuçlanıp sonuçlanmadığı ise bilinmiyor.
PEKİN GÜVENLİK GELENEĞİNİ KIRIYOR MU?
IO analizine gore Çin, Taliban’ın tekrardan iktidara gelmesinin arkasından Afganistan’daki diplomatik varlığını sakınan ve Kabil yönetimiyle ekonomik ilişkilerini geliştirmeye çalışan başlıca ülkeler içinde içeriyor. Pekin, Ocak 2024’te Taliban’ın gönderilmiş olduğu büyükelçinin itimat mektubunu kabul ederek diplomatik ilişkilerde mühim bir adım attı. Çin’in Afganistan politikasında sınır güvenliği, silahlı örgütlerin faaliyetleri, madencilik yatırımları ve Çin-Pakistan Ekonomik Koridoru’nun güvenliği öne çıkıyor. Sadece Pakistan ile Taliban arasındaki çatışmalar Pekin’i de direkt etkiledi. Çin, Nisan 2026’da Urumçi kentinde Pakistan ve Afganistan temsilcileri içinde görüşmelere ev sahipliği yapmış oldu. Haziran ayında ise Çin’in Afganistan Hususi Temsilcisi Yue Xiaoyong ile Pakistanlı mevkidaşı Muhammed Sadık, silahlı örgütlerin faaliyetleri ve güvenlik işbirliğini görüştü. IO analizine gore Pekin’in Afganistan’daki gruplarla kontakt kurması ise Tayvan haricinde ilk kez yaşanmış olan bir güvenlik girişimi. Çin geleneksel olarak temas kurduğu ülkelerin içişlerine karışmama prensibine katı şekilde bağlı bir ülke olarak biliniyor.
AFGANİSTAN’DA GÜÇ MÜCADELESİ DERİNLEŞİYOR
Pakistan ile Taliban arasındaki ilişkiler, terör saldırıları dolayısıyla son bir yılda ciddi şekilde kötüleşti. Kabil, bu suçlamaları reddederken Pakistan ordusu Afganistan topraklarında hava saldırıları gerçekleştirmiş oldu; Taliban güçleri de sınır hattında karşılık verdi. ABD merkezli Dış İlişkiler Konseyi’nin Ekim 2026 değerlendirmesine gore iki ülke arasındaki çatışmalar, 2025 sonbaharından itibaren direkt devletler arası askeri karşılaşmalara dönüştü. Aynı dönemde Hindistan’ın Afganistan ile ilişkilerini geliştirmesi ve Rusya’nın Kabil’le güvenlik işbirliğini savunması, Afganistan üstündeki bölgesel rekabeti daha karmaşık hale getirdi. Moskova’da 5 Ekim’de düzenlenen Afganistan toplantısında orta yol bulunmaya çalışıldı sadece somut bir netice elde edilemedi. Uzmanlara gore ABD’nin 2001-2021 arasındaki yirmi senelik askeri işgalinin arkasından Afganistan’da oluşan güç dengeleri tekrardan değişirken, bölgesel devletlerin silahlı gruplarla kuracağı ilişkilerin ülkenin iç çatışmalarını derinleştirme riski de artıyor.
