Rusya’nın Baltık Denizi kıyısındaki Kaliningrad bölgesinde Mart 2023’te başladığı dev radar inşaatının tamamlanma aşamasına yaklaştığı ortaya çıktı. Alman Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ) gazetesinin Finlandiya-Polonya ortaklığıyla etkinlik gösteren ICEYE şirketinin uydu görüntülerine dayandırdığı araştırmaya nazaran tesis, Gvardeysk kenti civarlarında, Polonya sınırına ortalama 37 kilometre uzaklıkta bulunuyor. Litvanyalı emekli komutan Vaidotas Malinionis de, sistemin 3 bin kilometreye ulaşabilecek menziliyle İngiltere, Fransa, Almanya ve Ukrayna üstündeki askeri hava hareketlerini izleyebileceğini belirtti. Kaliningrad’da ek olarak 20’den fazla elektronik danışma ve elektronik harp tesisi tespit edildi. Rusya yeni radarın özelliklerini resmen açıklamazken NATO ülkeleri de bölgedeki askeri ve teknolojik faaliyetlerini artırıyor.
Rusya, Kaliningrad’da her biri 500 metreyi aşan üç anten dizisinden oluşan dev radar platformu inşa ediyor. Ortalama 3 bin kilometre menzile ulaşabileceği değerlendirilen tesisin, NATO’nun Avrupa’daki hava hareketlerini seyretmek amacıyla kullanılacağı tahmin ediliyor. (ICEYE)
ÜÇ DEV ANTEN, 3 BİN KİLOMETRE MENZİL
Gvardeysk yakınındaki tesis, yıldız biçiminde yerleştirilmiş, her biri 500 metreyi aşan üç anten dizisinden oluşuyor. Çift güvenlik çitiyle çevrili sistemin Rusya’nın 29B6 Konteyner adlı ufuk ötesi radarına benzediği değerlendiriliyor. Bu radarlar 3-30 megahertz aralığındaki kısa dalga sinyallerini iyonosferden yansıtarak dünyanın eğriliğinin ötesindeki hava hedeflerini tespit edebiliyor. Rusya’nın Mordovya bölgesindeki mevcut Konteyner sistemi, 1.300 metre uzunluğunda ve 200 metre derinliğinde bir alana yerleştirilmiş, 34 metre yüksekliğinde 144 anten direğine haiz. Teknik kaynaklara nazaran 240 derecelik sektörü tarayabiliyor ve 3 bin kilometreye kadar erken uyarı sağlayabiliyor. Rus askeri kaynakları aynı anda 10 bin hava hedefini izleyebildiğini ve F-35 benzer biçimde düşük görünürlüğe haiz uçakları da tespit edebildiğini ileri sürüyor. Kaliningrad’daki yeni radarın aynı frekans, güç ve hedef takip kapasitesine haiz olduğu da hemen hemen bilinmiyor. Ufuk ötesi radarlar, kırılgan tabanca güdümünden fazlaca erken uyarı ve geniş alan gözetlemesi için kullanılıyor. Rusya’nın Kaliningrad’daki mevcut Voronej-DM balistik roket erken uyarı radarı ise değişik bir teknolojiyle çalışıyor ve ortalama 6 bin kilometrelik menzile haiz olduğu belirtiliyor. Moskova ek olarak Rezonans-N sistemini kullanırken benzer uzun menzilli radar teknolojileri ABD’nin ROTHR, Avustralya’nın JORN, Fransa’nın Nostradamus ve Çin’in ufuk ötesi radar ağlarında bulunuyor. Avrupa medyasında ek olarak Çernyahovsk yakınında 1.600 metreyi aşan çapıyla ikinci bir dairesel anten kompleksinin de 2023’ten beri inşa edildiğinin altını çiziyor.
KALİNİNGRAD: NATO’YA KARŞI ASKERİ KALE
Polonya ve Litvanya içinde, Rusya’nın ana topraklarından kopuk durumdaki Kaliningrad, ortalama 200 kilometre doğu-batı ve 100 kilometre kuzey-güney genişliğiyle Moskova’nın Baltık Denizi’ndeki başlıca askeri merkezlerinden biri. Bölge, Rus Baltık Filosu’nun Baltiysk deniz üssüne, Çkalovsk askeri havaalanına, Çernyahovsk hava tesislerine ve çeşitli kara birliklerine ev sahipliği yapıyor. Rusya burada ortalama 500 kilometre menzilli İskender-M balistik roket sistemlerini, S-400 ve S-300 hava müdafa sistemlerini, kıyı savunmasında Bastion ve Bal gemisavar füzelerini bulunduruyor. Baltık Filosu’nun cenk gemileri ve Kalibr seyir füzesi taşıyabilen unsurları, denizden hücum kapasitesinin bir bölümünü oluşturuyor. Bölgede Su-30SM benzer biçimde cenk uçakları, hava müdafa birlikleri, radarlar, sinyal istihbaratı merkezleri ve uydu konumlandırma sistemlerini bozabilen elektronik harp tesisleri de bulunuyor. Uydu görüntülerinde Çkalovsk’ta yeni tayyare sığınakları, Baltiysk’te ise konuşlandırılmış S-400 sistemleri daha ilkin ortaya çıkarıldı. Washington merkezli Stratejik ve Internasyonal Araştırmalar Merkezi’nin (CSIS) askeri değerlendirmesine nazaran Kaliningrad’daki roket ve hava müdafa ağı, NATO’nun Baltık ülkelerine askeri takviye göndermesini güçleştirebilecek bir erişimi engelleme kapasitesi yaratıyor. Bölgenin Polonya-Litvanya sınırındaki Suwalki Koridoru’na yakınlığı da stratejik önemini artırıyor. NATO raporlarında Kaliningrad ihtimaller içinde bir harpte NATO’nun Avrupalı üyelerinin ana hedefi durumunda yer alırken Suwalki Koridoru ise Rusya’nın ana hedefi olarak işaret ediliyor.
NATO’NUN YANITI: UYDU GÖZETLEMESİ, ELEKTRONİK İSTİHBARAT
Deutsche Welle’ye konuşan Letonyalı jeopolitik analist Evija Djatkovica, yeni radarın Rusya’ya alçaktan uçan hedefleri ve insansız hava araçlarını daha erken tespit etme imkanı sağlayabileceğini belirtti. Litvanyalı uzman Vaidotas Malinionis ise NATO kuvvetlerinin hareketlerinin evvelinde izlenmesinin Moskova’ya ihtimaller içinde bir çatışmada karar almak için ek vakit kazandırabileceğini söylemiş oldu. Sadece devasa durağan(durgun) antenlerin kolay tespit edilebilmesi, tesisleri saldırılara karşı savunmasız da bırakıyor. NATO ülkeleri Kaliningrad çevresindeki gözetleme faaliyetlerini genişletiyor. Almanya’nın Litvanya’da konuşlandırdığı tugay, Rus ve Belarus askeri radarlarıyla elektronik yayınlarını izleyebilecek sistemler geliştiriyor. Alman müdafa şirketi Rheinmetall ile ICEYE’nin ortak uydu programı kapsamında ilk radar uydularının 2027 başlangıcında fırlatılması planlanıyor. Polonya ise Baltık Denizi’ndeki açık deniz rüzgar enerjisi tesislerine askeri radar ve sensör sistemleri yerleştirmeyi hedefliyor. CSIS’in değerlendirmelerinde bu altyapının hava, deniz ve su altı hareketlerinin izlenmesine katkı sağlayabileceği belirtiliyor. Bununla beraber CSIS analizine nazaran Rusya’nın yeni erken uyarı tesisleri ile NATO’nun genişleyen uydu ve elektronik danışma ağları, Baltık Denizi çevresinde karşılıklı gözetleme ve silahlanma rekabetini arttırıyor.
