İran’ın güneydoğusundaki Sistan ve Belucistan eyaletinde, Devrim Muhafızları Ordusu, polis ve tertipli ordu birliklerini hedef alan saldırılarda süratli bir yükseliş yaşanıyor. ABD merkezli Demokrasileri Müdafa Vakfına (FDD) bağlı Long War Journal tarafınca 9 Ekim’de piyasaya çıkan araştırmaya gore, ülkenin güneydoğusunda etkinlik gösteren ve İran’dan bağımsız bir Beluci devleti talep Beluci Halk Mücadelecileri Cephesi (JMM) 2-8 Ekim tarihleri içinde gerçekleşen beş saldırının sorumluluğunu üstlendi. Teşkilat, 8 Ekim’de Nusretabad civarlarında bir polisi, Nikşehr çevresinde ise tertipli ordu konvoyuna düzenlenen saldırıda bir askeri öldürdüğünü deklare etti. Ocak ayından bu yana eyalette kaydedilen minimum 37 silahlı olayın 11’i JMM tarafınca üstlenilirken 19 saldırının faili ise açıklığa kavuşmadı. FDD’ye gore bu veriler, İran’ın Pakistan sınırındaki güvenlik problemininin yeni bir çatışma evresine girdiğine işaret ediyor.
İran’ın doğu sınırındaki Sistan ve Belucistan eyaletinde Beluci silahlı grupların saldırıları hızla artış gösteriyor. İran uzmanlarına gore ülkenin güneydoğu bölgesinde terörizm faaliyetlerinin artmasında ABD desteği olma ihtimali kuvvetli. (Reuters)
DÖRT ÖRGÜT BİRLEŞTİ
Aralık 2025’te kurulan JMM, Ceyş el-Adl, PADA Beluç, Belucistan Nasr Hareketi ve bir başka silahlı örgütün bir araya gelmesiyle kuruldu. Terör grubundaki silahlı aslolan gücün Ceyş el-Adl olduğu ve İran güvenlik güçlerine karşı saldırılarda bu örgütün ön plana çıkmış olduğu da biliniyor. Ekim ayındaki saldırılarda yol kenarına yerleştirilen patlayıcılar, roketatarlar ve otomatik silahlar kullanıldı. 5 Ekim’de Bampur-İranşehr yolunda bir polis devriyesine düzenlenen saldırıda da iki polis yaşamını yitirdi. Bölgedeki gelişimleri inceleyen Amwaj.media, artan saldırıların uzun süredir devam eden Beluci isyanında yeni bir hareketlenmeye işaret ettiğini bildirdi. Analize gore terör örgütü artık yalnızca bir Beluci devleti değil “İran genelinde değişim” talep ediyor. Örgütün geçmişinde İran’ın geneline ilişkin böylesine bir söylem ve talep olmadığını dile getiren gösterim organına gore, bu ifade son saldırılarla beraber ABD’den şüphelenilmesi sonucunu doğuruyor.
ABD’NİN RAPORU NE DİYOR?
Tahran, Beluci silahlı örgütlerini uzun senelerdir ABD, İsrail ve bazı bölgesel güçlerin İran’ı istikrarsızlaştırmak amacıyla kullandığını ileri sürüyor. Geçmişte piyasaya çıkan araştırmalarda, ABD’nin İran içindeki etnik silahlı gruplara gizli saklı destek sağlamış olduğu yönündeki iddialara da çoğunlukla yer verildi. ABD’deki raporlarda ise Tahran’ın iddiasının tersi yönünde bilgiler içeriyor. ABD Dışişleri Bakanlığı’nın 2024 yılı terörizm raporunda, Ceyş el-Adl’in dış finansman ve destek kaynaklarının bilinmediği belirtiliyor. Dışişleri Bakanlığı 2010 senesinde da örgütün öncülü Cundullah’ı yabancı terör örgütleri listesine almıştı. Sadece Orta Doğu uzmanlarına gore bu kararlar ve raporlar “ABD’nin kendini güvenli alana almasından” öte bir anlam taşımıyor.
DOĞU SINIRINDA YENİ CEPHE
İran açısından Sistan ve Belucistan’daki gelişmeler, yalnızca mahalli bir güvenlik problemi değil, Pakistan ve Afganistan’a uzanan sınır hattının kontrolü bakımından da ehemmiyet taşıyor. Bölgenin dağlık yapısı, sınır aşan silahlı hareketlilik ve Beluci nüfusun iki ülkeye yayılması, güvenlik operasyonlarını zorlaştırıyor. Tahran, 2024 senesinde Pakistan topraklarında Ceyş el-Adl hedeflerini vurmuş, Pakistan’ın karşı saldırısıyla iki ülke içinde kısa süreli bir askeri kriz de yaşanmıştı. Jeostrateji uzmanlarına gore yeni saldırılar, İran güvenlik güçlerini ülkenin doğusunda daha çok kaynak kullanmaya zorlayabilecek bir baskı da oluşturuyor.
