Doğu Akdeniz’de Türkiye ile Yunanistan içinde senelerdir devam eden deniz yetki alanları anlaşmazlığı, son dönemde piyasaya çıkan NAVTEX duyuruları ve deniz araştırma faaliyetleriyle tekrardan gündeme geldi. Sadece bölgede yaşanmış olan gelişmelerin ekonomik boyutu, diplomatik ve askeri gerilimin ötesinde değişik bir tabloyu ortaya koyuyor. Türkiye, Yunanistan ve Cenup Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) içinde deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin görüş ayrılıkları sürerken, bilhassa Fransız şirketlerinin elektrik iletim altyapısı, naturel gaz arama ve üretimi ile müdafa sanayisi alanlarında üstlendiği projeler öne çıkıyor.
1,94 MİLYAR EURO
Bölgedeki son gelişmelerin merkezinde, Yunanistan’ın Girit Adası ile GKRY içinde denizaltından elektrik bağlantısı kurulmasını amaçlayan Great Sea Interconnector (GSI) Projesi bulunuyor. Ortalama 486 deniz mili uzunluğunda olması planlanan, 1.000 megavat elektrik iletim kapasitesine haiz projenin yatırım büyüklüğü 1,94 milyar euro olarak açıklanıyor. Avrupa Birliği de projeye ortalama 660 milyon euroluk bağışlama desteği sağlıyor. Proje, Doğu Akdeniz’deki elektrik şebekelerinin birbirine bağlanmasını hedeflerken, güzergahının geçmiş olduğu deniz alanları sebebiyle Türkiye ile Yunanistan arasındaki yetki tartışmalarının da mevzusu oluyor.
Meydana getirilen analizlerde, Fransa’nın bölgedeki enerji yatırımlarının Paris yönetiminin jeopolitik hedefleriyle beraber değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiliyor.
YÜZDE 66’SINA SAHİPLER
Projenin ekonomik yapısında Fransız şirketleri belirleyici konumda bulunuyor. Fransa merkezli yatırım grubu Meridiam, 5 Ağustos 2026 tarihinde imzalanan anlaşmayla Great Sea Interconnector proje şirketinin yüzde 66 hissesini devraldı. Kalan yüzde 34’lük hisse ise Yunanistan’ın elektrik iletim sistemi işletmecisi IPTO/ADMIE’de bulunuyor. Projede vazife alan bir öteki Fransız şirketi ise yüksek gerilimli denizaltı kabloları alanında etkinlik gösteren Nexans. Şirket, kablo sisteminin tasarımı ve tedarikinden görevli olurken, deniz tabanı araştırmalarına ilişkin süreçlerde de içeriyor. Öte taraftan Meridiam’ın Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO’su Thierry Déau her fırsatta Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un projeye kuvvetli destek verdiğini söylüyor.
FRANSIZ ORTAKLIĞI
Fransız sermayesinin Doğu Akdeniz’deki faaliyetleri elektrik bağlantısıyla sınırı olan değil. Fransa merkezli enerji şirketi TotalEnergies, GKRY tarafınca ruhsatlandırılan deniz alanlarındaki 6, 7, 8 ve 11 numaralı hidrokarbon bloklarında İtalyan Eni ile değişik ortaklık yapıları içinde bulunuyor. Bu faaliyetlerin en somut örneklerinden biri, Kıbrıs’ın güneybatısındaki 6 numaralı blokta yer edinen Cronos naturel gaz sahası. TotalEnergies ve Eni, 28 Temmuz 2026 tarihinde Cronos sahasının geliştirilmesi için nihai yatırım kararını aldı. İki firmanın eşit paya haiz olduğu projede üretimin 2028 senesinde başlaması hedefleniyor. Sahadan çıkarılacak naturel gazın denizaltı boru hattıyla Mısır’a taşınması, burada sıvılaştırılarak Avrupa pazarına ulaştırılması planlanıyor.
SAVUNMA İŞBİRLİĞİ
Fransa’nın bölgedeki ekonomik ilişkilerinin bir öteki ayağını ise müdafa sanayisi oluşturuyor. Yunan Birliği’nın FDI sınıfı fırkateyn programının ana yüklenicisi olan Fransız Naval Group, 4 Kasım 2026 tarihinde Paris’teki Euronaval müdafa fuarında Yunan şirketleriyle 10 yeni sözleşme ve iki araştırma-geliştirme mutabakatı imzaladı. Sözleşmelerin beşi fırkateynlerin üretiminde kullanılacak parçalar ve sistemleri, öteki beşi ise bakım, teknik destek ve çeşitli hizmetleri kapsıyor.
DENKLEMİN ŞİFRELERİ
Meydana getirilen analizlerde, Fransa’nın bölgedeki enerji yatırımlarının Paris yönetiminin jeopolitik hedefleriyle beraber değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiliyor. Macron’un GSI elektrik bağlantı projesine verdiği desteğin Fransız şirketi Meridiam tarafınca açıklanması, bu birlikteliğin en somut örneklerinden biri olarak görülüyor. Analistlere nazaran Meridiam, Nexans, TotalEnergies ve Naval Group üstünden şekillenen Fransız varlığı, enerji, teknoloji ve müdafa alanlarını birbirine bağlıyor.
