Türkiye’de endüstri üretimine ilişkin son veriler, sektörler arasındaki farklılığı ortaya koydu. Türkiye İstatistik Kurumuna (TÜİK) gore eylülde endüstri üretimi bundan önceki aya gore yüzde 2,1, geçen senenin aynı ayına gore yüzde 2,6 arttı. Sadece temmuz, ağustos ve eylül aylarını kapsayan üçüncü çeyrekte üretim, önceki üç aylık döneme gore yüzde 1,8 azaldı. Eylül ayındaki artışın bilhassa müdafa sanayisini de kapsayan bazı üretim alanlarından kaynaklandığı, geleneksel endüstri kollarındaki zayıflığın ise sürdüğüne ortaya çıktı.
İKİ SEKTÖRÜN ETKİSİ
Eylül ayında endüstri üretimi artmış görünse de bu artışın büyük kısmı birkaç sektörden kaynaklandı. Bilhassa müdafa sanayisini de içine alan tayyare, vapur ve öteki ulaşım araçlarının üretiminde dikkat çekici bir yükseliş yaşandı. Bu alanda üretim ağustos ayında geçen senenin aynı dönemine gore yüzde 26 azalırken, eylülde yüzde 34,7 arttı. Bilgisayar ve elektronik ürünlerin üretimindeki artış da genel sayıları yükseltti. Sadece sanayinin öteki alanlarında aynı seviyede bir canlanma görülmedi. Akbank’ın hesaplamasına gore bu iki sektör hesaba katılmadığında, endüstri üretimindeki aylık artış yüzde 2,1 değil, yalnızca yüzde 0,68 oldu. Doğrusu eylül ayında sanayide görülen toparlanmanın büyük kısmı iki sektörden geldi.
GİYİM VE MAKİNEDE KAYIP
Sanayinin öteki alanlarında ise üretim düşmeye devam etti. Eylül ayında hazır giyim üretimi geçen senenin aynı ayına gore yüzde 11,5, metal eşya üretimi yüzde 8,2, makine üretimi ise yüzde 3,7 azaldı. Demir ve çelik benzer biçimde temel metallerin üretiminde yüzde 0,7, cam, çimento ve seramik benzer biçimde yapı malzemelerinde yüzde 0,4 düşüş yaşandı. Buna karşılık otomotiv üretimi yüzde 9,7 arttı. İstanbul Endüstri Odasının araştırmaları da bilhassa tekstil, hazır giyim, makine ve metal sektörlerinde yeni siparişlerin azaldığını gösterdi.
KREDİ ARTIŞI YAVAŞLADI
Sanayideki sorunların yanı sıra bankaların verdiği kredilerin artış hızı da düştü. Aralık 2025 sonunda yüzde 33,1 olan kredi gelişme hızı, Mart 2026’da yüzde 28’e, eylülde yüzde 22,2’ye, 6 Kasım’da ise yüzde 18,4’e geriledi. Söz mevzusu oranlar, bankaların son 13 haftada verdiği kredilerin ne kadar arttığına bakılarak senelik olarak hesaplanıyor. Merkez Bankası ise 11 Kasım’da almış olduğu kararla bankaların daha çok kredi verebilmesinin önünü açtı. İhtiyaç ve taşıt kredilerinde artış sınırı yüzde 3,5’e, ufak ve orta büyüklükteki işletmelerin kredilerinde yüzde 5,5’e, büyük işletmelerde ise yüzde 2,5’e çıkarıldı.
FARKLI TABLO
Vatandaşların kartla yapmış olduğu harcamalarda da dikkat çekici bir tablo ortaya çıktı. Bankalararası Kart Merkezinin verilerine gore eylül ayında kredi kartı, banka kartı ve ön ödemeli kartlarla meydana getirilen harcamalar, geçen senenin aynı ayına gore yüzde 35 artarak ortalama 2 trilyon 966 milyar liraya ulaştı. Kartlarla meydana getirilen ödeme sayısı da yüzde 11 artarak 1 milyar 955 milyona yaklaştı. Sadece ağustos ve eylül ayları karşılaştırıldığında değişik bir netice görüldü. Kartlı harcamaların değişimini gösteren endeks, ağustosta 7 bin 73,4 iken eylülde 7 bin 14,4’e geriledi. Analistlere gore son veriler, müdafa sanayisi ve otomotiv benzer biçimde bazı alanlarda üretimin arttığını, buna karşılık hazır giyim, metal ve makine sektörlerinde düşüşün sürdüğünü gösteriyor.
