Besin fiyatlarında yazları görülen görece yavaşlama eylülde yerini tekrardan daha yüksek bir artışa bıraktı. Birleşik Kamu-İş Konfederasyonu’nun Ar-Ge birimi KAMUAR’ın zincir marketlerdeki tutarları esas alarak hazırladığı araştırmaya gore, 64 temel besin maddesinden oluşan sepet eylülde ağustos ayına gore yüzde 2,7 pahalandı. Haziranda yüzde 1,9, temmuzda yüzde 1,6, ağustosta ise yüzde 0,5 olan aylık artış böylece tekrardan hızlandı. Araştırmanın dikkat çeken verilerinden biri uzun dönemli fiyat değişimi oldu. KAMUAR hesaplamasına gore besin tutarları 76 aydır aylık bazda kesintisiz artarken, Eylül 2021’den Eylül 2026’ya kadar toplam yükseliş yüzde 2 bin 243’e ulaştı. Buna gore beş yıl ilkin 100 TL’ye alınabilen aynı besin sepetinin maliyeti bugün 2 bin 343 TL seviyesine çıktı. Son bir senelik dönemde ise besin fiyatlarındaki artış yüzde 52,3 olarak hesaplandı.
BAKLİYAT İLK SIRADA
Eylül ayında fiyatı en süratli yükselen grup yüzde 9,1 ile bakliyat oldu. Bakliyatı yüzde 4,9 ile taze sebze, yüzde 4,6 ile meyve ve yüzde 3,4 ile et-balık grubu izledi. İşlenmiş gıdalarda yüzde 3,1, margarin ve sıvı yağlarda yüzde 2,6, süt ürünleri ve yumurtada yüzde 1,1 artış hesaplandı. Ekmek, pirinç, un ve bulgur grubundaki yükseliş ise yüzde 0,3 oldu. Aylık tablo, fiyat hareketinin tek bir ürün grubuyla sınırı olan kalmadığını da ortaya koydu. Bilhassa mutfak harcamalarında yüksek ağırlığa haiz olan bakliyat, sebze, meyve ve et grubundaki eş zamanlı yükseliş, besin sepetinin genel maliyetini yukarı taşıdı. Temel tahıl ürünlerinde artış daha sınırı olan kalırken, taze ürünlerdeki fiyat değişimi aylık ortalamanın belirgin şekilde üstüne çıktı.
SEBZE BİR YILDA YÜZDE 137,6 ARTTI
Senelik verilerde ise en çarpıcı yükseliş sebze fiyatlarında görüldü. Eylül 2025 ile Eylül 2026 içinde sebze tutarları yüzde 137,6 artarken, meyvede yükseliş yüzde 56,4, bakliyatta yüzde 55,2, et ve balıkta yüzde 49,2 oldu. Ekmek, un, bulgur ve makarna grubunda senelik artış yüzde 45,6 olarak hesaplandı. 2026’nın ilk dokuz ayında da sebze fiyatlarındaki yükseliş yüzde 100,1’e ulaştı. Dokuz aylık verilere bakıldığında da besin grupları içinde belirgin bir ayrışma görüldü. Sebzedeki yükseliş öteki kalemlerin oldukça üstüne çıkarken, bakliyat, meyve ve hayvansal ürünlerdeki artış da sepet maliyetini yukarı çeken başlıca unsurlar içinde yer aldı. Böylece senenin başından bu yana besin harcamalarındaki artış yalnızca dönemsel ürünlerle sınırı olan kalmadı; temel tüketim kalemlerinin büyük kısmına yayıldı.
HER ÜRÜN ZAMLANDI
Araştırma, aylık artış hızının dönem dönem gerilese de besin fiyatlarındaki genel yükseliş eğiliminin sürdüğünü gösterdi. Bilhassa düşük ve orta gelirli hanelerin bütçesinde mühim hisse tutan temel besin ürünlerindeki artış, market alışverişinin toplam maliyetini yükseltmeye devam etti. Ortaya çıkan tabloyu yorumlayan Kamuoyu Araştırmacısı Volkan Tebrizcik ise şunları söylemiş oldu: “Et ve tavuk ürünlerinden süt ve süt ürünlerine, bakliyattan unlu mamullere kadar derhal her temel besin grubunda belirgin fiyat artışları yaşanıyor. Sebze ve meyvede de benzer bir tablo var. Bundan dolayı evde hazırlanan, görece ekonomik kabul edilen bir sofra bile artık geçmişe kıyasla fazlaca daha yüksek bir bütçe gerektiriyor.”
