ABD’li yetkililerin Rusya-Ukrayna savaşını sona erdirmek amacıyla yeni bir diplomatik paket hazırladığı ileri sürüldü. The Economist’in aktardığı plana nazaran, Kiev’in NATO üyeliğinden vazgeçmesi karşılığında Avrupa Birliği üyeliği ve yatırım desteği öngörülüyor. Donbas’ta askerden arındırılmış bölge oluşturulması, Rusya’ya yönelik yaptırımların gevşetilmesi ve Moskova-Washington ekonomik ilişkilerinin tekrardan kurulması da tartışılan seçenekler içinde. Sadece Ukrayna’nın Avrupa Birliği’ne kabulü ABD’nin tek başına verebileceği bir karar değil; üye ülkelerin onayını gerektiriyor. Taraflardan yeni pakete ilişkin kabul açıklaması da hemen hemen yapılmış değil.
ABD Başkanı Donald Trump ve hükümeti, Rusya-Ukrayna savaşını bitirmek için yeni bir sulh paketi hazırlıyor. Washington’un 2025’ten bu yana gündeme getirmiş olduğu ateşkes teklifleri, 28 maddelik plan ve üst düzey görüşmeler kalıcı bir antak kalma sağlayamadı. (Reuters)
30 GÜNLÜK ATEŞKES DE SAĞLANAMADI
Donald Trump’ın Ocak 2025’te tekrardan başkanlığa gelmesinin arkasından Washington, savaşın hızla bitirileceğini açıklayarak diplomatik girişimlerini yoğunlaştırdı. 11 Mart 2025’te Cidde’de ABD ve Ukrayna heyetleri, Rusya’nın da kabul etmesi koşuluyla 30 günlük ateşkes önerisinde uzlaştı. Moskova ise ateşkesin Ukrayna ordusuna tekrardan silahlanma fırsatı vermemesi icap ettiğini savunarak koşullar ileri sürdü. Aynı yıl Karadeniz’de gemilere yönelik saldırıların durdurulması ve enerji altyapısının korunmasına ilişkin görüşmeler yürütüldü. Sadece uygulama koşulları ve yaptırımlar üstündeki anlaşmazlıklar sebebiyle kapsamlı ateşkes sağlanamadı. Trump ile Putin’in Ağustos 2025’te Alaska’da gerçekleştirdiği zirve de kalıcı bir sulh anlaşmasıyla neticelenmedi.
TOPRAK TAVİZLERİ VE NATO’DAN VAZGEÇME ŞARTI
Kasım 2025’te ortaya çıkan 28 maddelik Amerikan sulh taslağı, savaşın sona erdirilmesi karşılığında Ukrayna ordusunun 600 bin askerle sınırlandırılmasını, ülkenin NATO üyeliğinden vazgeçmesini ve işgal altındaki bölgelerde Rusya lehine toprak düzenlemeleri yapılmasını öngörüyordu. Axios’un yayımladığı taslakta Rusya’ya yaptırımların aşamalı kaldırılması, Moskova’nın G8’e dönmesi ve dondurulmuş Rus varlıklarının ekonomik projelerde kullanılması da yer aldı. Kiev ve Avrupa ülkeleri, bilhassa toprak tavizleri ve güvenlik garantileri mevzusunda itirazlar dile getirdi. Plan sonraki müzakerelerde değişikliklere uğrasa da üstünde uzlaşılan nihai bir metne dönüşmedi. 2026’nın başındaki görüşmeler de temel anlaşmazlıkları çözemedi.
DONBAS VE EKONOMİK PAZARLIK
Washington, 2026 süresince hava saldırılarının durdurulması, cephe hattında ateşkes ve Donbas’ta tampon bölge oluşturulması şeklinde seçenekleri değerlendirdi. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, ağustos ayında bazı teklifleri kabul edilemez olarak nitelendirdi. Eylül ayında bu kez Trump’ın hususi temsilcisi Steve Witkoff ile damadı Jared Kushner, Moskova’da Putin’le görüşüp arkasından Kiev’e geçti sadece antak kalma açıklanmadı. The Washington Post’un 13 Ekim’de aktardığı yeni dört başlıklı yaklaşım ise Ukrayna’nın tekrardan inşasını, Batılı güvenlik garantilerini, mevcut cephe hattında ateşkesi ve enerji anlaşmalarını birleştiriyordu. Son tekliflerde Rusya’ya ticari teşvikler, Ukrayna’ya ise güvenlik ve yatırım vaatleri öne çıkarken savaşın temel problemi değişmedi: Moskova toprak taleplerinden, Kiev ise egemenlik ve güvenlik koşullarından vazgeçmiyor. Washington’un peş peşe hazırladığı planlar bugüne dek savaşı sona erdiremedi.
