Türkiye’de üniversite eğitiminin süresini değiştirecek yeni model için hazırlıklar sürüyor. Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar, lisans eğitiminin üç yılda tamamlanmasına yönelik çalışmanın ayrıntılarını söyledi. Özvar, Avrupa’da lisans eğitiminin averaj üç yıl sürdüğünü hatırlatarak Türkiye’de de benzer bir sisteme geçilebileceğini söylemiş oldu. Üniversitelerin bir senedir bu modele hazırlandığını belirten Özvar, lisans programlarının 180 kredi üstünden tekrardan düzenlenebileceğini beyan etti. Sadece açıklamalar, tüm üniversite bölümlerinin kati olarak üç yıla inmiş olduğu anlamına gelmiyor. YÖK’ün üstünde çalmış olduğu modelde bölümün niteliğine, mesleki yeterliliklere ve üniversitelerin hazırlıklarına bakılırsa değişik eğitim süreleri uygulanması gündemde.
HANGİ BÖLÜMLER 3 YILA İNEBİLİR?
YÖK Başkanı Özvar, üç senelik lisans modelinin hangi bölümlerde uygulanacağını tek tek açıklamadı. Bununla beraber açıklamalarında bilhassa mimarlık ve mühendislik alanlarını değişik bir kategoride değerlendirdi. Bu alanlarda öğrencilerin lisans eğitiminin peşinden ilave uzmanlık ve mesleki yetkinlik kazanmasını sağlayacak 3+2 modeli üstünde duruluyor. Buna bakılırsa genel lisans programlarında üç senelik eğitim modeli uygulanabilirken, daha ileri mesleki yeterlilik gerektiren alanlarda üç senelik lisansın peşinden iki senelik ek eğitim öngörülebilecek. İşletme, ekonomi, politika bilimi, sosyoloji, tarih, edebiyat ve benzeri alanların üç senelik modele uyarlanması mümkün görülüyor.
180 KREDİLİK SİSTEM NASIL İŞLEYECEK?
Yeni modelin temelini lisans programlarının 180 kredi üstünden tekrardan düzenlenmesi oluşturuyor. Avrupa Yükseköğretim Alanı’nda lisans eğitimi birçok ülkede 180 AKTS üstünden üç yılda tamamlanıyor. Türkiye’de ise dört senelik lisans programlarının mühim kısmı 240 AKTS üstünden yürütülüyor. Yeni modelde derslerin ve kredi yükünün tekrardan düzenlenmesi, gereksiz tekrarların kaldırılması ve öğrencilerin daha azca sayıda fakat daha kapsamlı ders alması hedefleniyor. Özvar, Türkiye’deki lisans programlarında ortalama 60 ders bulunduğunu, Avrupa’da ise bu sayının 20-25 civarında bulunduğunu belirtti. Ders sayısının azaltılmasını isteyen Özvar, müfredatların güncellenmesi ve suni zekâ ile dijital becerilerin eğitim programlarına dahil edilmesi icap ettiğini söylemiş oldu.
3+2 MODELİ MİMARLIK VE MÜHENDİSLİKTE
Özvar’ın açıklamasında en dikkat çekici ayrıntılardan biri, bazı bölümlerde üç senelik lisans eğitiminin kafi görülmeyebileceği. Mimarlık ve mühendislik benzer biçimde alanlarda üç senelik lisans eğitiminin peşinden iki senelik ek eğitim seçeneği değerlendiriliyor. Bu sistemde ilk üç yıl lisans eğitimi, sonraki iki yıl ise daha ileri mesleki yetkinlik ve uzmanlaşma eğitimi olarak yapılandırılabilecek. Avrupa’da uygulanan 3+2 sistemi, Bologna sürecinin de temel yapılarından biri. Üç senelik lisansın peşinden iki senelik yüksek lisans eğitimiyle öğrencinin uzmanlaşması sağlanıyor. Türkiye’de de benzer bir modelin uygulanması halinde mimarlık ve mühendislik mezunlarının mesleki yeterliliklerinin hangi aşamada tamamlanacağı mühim bir mevzu olacak.
TIP, HUKUK VE DİĞER MESLEK BÖLÜMLERİ
Yeni sistemle ilgili en oldukça dört gözle beklenen konulardan biri de tıp, hukuk, diş hekimliği ve eczacılık benzer biçimde meslek odaklı bölümlerin durumu. Bilhassa klinik uygulama, yetişim ve mesleki yeterlilik gerektiren programlarda eğitim süresinin belirlenmesinde ilgili meslek kurumlarının görüşleri ehemmiyet taşıyacak. Özvar da açıklamasında meslek kuruluşlarıyla temasların sürdüğünü ve düzenlemenin toplumsal mutabakatla hayata geçirilmesini istediklerini belirtti. Öte taraftan yeni sistemin iyi mi uygulanacağına ilişkin önceki açıklamalarda bilimsel niteliği olan takvimin de değiştirilmesi gündeme gelmişti. YÖK Başkanı Özvar, Aralık 2025’te yapmış olduğu açıklamada bir bilimsel niteliği olan yılda üç sömestr uygulanması seçeneğinden söz etmişti.
