Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası(TCMB), fon tasfiyeleri ile ilgili bir çözümleme yayımladı.
Analizde, 3 bin gerçek sektör firmasının tasfiye fonlarında 116 milyar TL’lik yatırımı bulunmuş olduğu açıklandı. Bu miktarın 57 milyar TL’sinin Para Piyasası fonlarında bulunmuş olduğu açıklandı.
TCMB analizi şu şekilde;
“Fon piyasasındaki gelişmeler, gerçek sektörü değişik kanallar üstünden etkileyebilir. Firmaların fonlarda kalan kaynaklarına erişememesi ve bunun tedarik ilişkilerine yansımasının yanı sıra, finansal varlık fiyatlarındaki düşüşler, finansal koşullardaki sıkılaşma ve güvendeki zayıflama da firmaların ve hanehalklarının harcama, yatırım ve finansman kararlarında belirleyici olabilir. Bu kanalların izlenmesi, parasal aktarım mekanizmasının işleyişini ve finansal istikrara ilişkin riskleri değerlendirmek açısından ehemmiyet taşıyor. Bu yazıda, söz mevzusu kanallardan birine odaklanarak Ana para Piyasası Kurulunun (SPK) 17 Eylül 2026 tarihindeki kararıyla tasfiye kapsamına alınan fonlarda yatırımı bulunan gerçek sektör firmalarını inceliyoruz. Bu firmaların fon maruziyetlerini, ekonomideki ağırlıklarını ve tedarikçi bağlantılarını ortaya koyuyor; tasfiye sonucu sonrasındaki kredi kullanımlarını değerlendiriyoruz.
Fon Yatırımlarının Büyüklüğü ve Dağılımı
İlk olarak, firmaların ilgili fonlarda tuttuğu kaynakların dağılımına bakıyoruz. 15 Eylül 2026 itibarıyla ortalama 3 bin gerçek sektör firmasının tasfiye kapsamındaki fonlarda toplam 116 milyar TL yatırımı bulunuyor.[1] Bu tutarın 57 milyar TL’si, doğrusu ortalama yarısı, para piyasası fonlarında; kalan kısmı ise hisse senedi fonları ve öteki fon türlerinde yer ediniyor. Bu firmaların sektörel dağılımında ise belirgin bir yoğunlaşma görülmüyor.
Peki, tasfiye kapsamındaki fonlarda yatırımı bulunan firmaların ekonomideki oranı ne kadar? Bu firmalar gerçek sektörün toplam aktiflerinin ortalama yüzde 1,2’sini, istihdamının yüzde 0,6’sını, cirosunun yüzde 0,9’unu, ihracatının yüzde 1,1’ini ve ticari kredi bakiyesinin yüzde 0,9’unu oluşturuyor. Sadece fon yatırımlarının önemi, bilhassa kısa vadeli riskler bakımından, her şirket için aynı değil. Bu yüzden, her firmanın ilgili fonlardaki yatırım tutarını son yıl bilançosundaki dönen varlıklarına bölerek bir maruziyet oranı hesaplıyor ve firmaları bu orana gore üç grupta değerlendiriyoruz. Buna gore, yüksek maruziyet grubundaki firmalar istihdamın ve cironun on binde 3’ünü oluşturuyor. Öteki bir ifadeyle, fon maruziyeti yüksek firmaların ekonomideki ağırlığı görece düşük. Ek olarak, bu firmaların toplam ticari kredilerdeki oranı da on binde 2 benzer biçimde oldukça düşük bir seviyede.”
