Türkiye’nin dış ticaretinde son bir senenin hesabı, ihracattaki artışa karşın mühim bir probleminin devam ettiğini gösteriyor. Otomobilden beyaz eşyaya, tekstilden makineye kadar birçok ürün yurt dışına satılırken petrol, naturel gaz ve sanayide kullanılan malzemeler için de milyarlarca dolar ödeniyor. Tecim Bakanlığı’nın 3 Kasım’da açıklamış olduğu verilere nazaran ekim ayında ihracat yüzde 8,1 artarak 25,9 milyar dolara terfi etti. Aynı dönemde ithalat yüzde 3,4 artışla 32,6 milyar dolar oldu. Böylece aylık dış tecim açığı yüzde 11,4 azalarak 6,7 milyar dolara geriledi. Sadece son 12 ayın toplamında Türkiye, yurt dışına sattığı her 100 dolarlık ürüne karşılık ortalama 133 dolarlık mal satın aldı.
TAM 95 MİLYAR DOLAR
Tecim Bakanlığı’nın verilerine nazaran Kasım 2025 ile Ekim 2026 arasındaki 12 ayda Türkiye’nin ihracatı 285,6 milyar dolara, ithalatı ise 380,8 milyar dolara ulaştı. Bundan önceki 12 aylık döneme nazaran ihracat yüzde 5,8, ithalat yüzde 5,4 arttı. Sadece ithalatın toplam tutarı daha yüksek olduğundan yurt dışından alınan ürünlere ödenen ek para, ihracattan sağlanan ek geliri aştı. Böylece dış tecim açığı yüzde 4,5 büyüyerek 95,1 milyar dolara çıktı. Ekim ayında açığın azalmasına karşın son bir senenin toplamında ortalama 4,1 milyar dolarlık artış yaşandı.
Uzmanlara nazaran Avrupa’da otomobil, makine, tekstil ve beyaz eşyaya yönelik talebin artması Türk şirketlerinin satışlarını yükseltebilir.
3 MİLYAR DOLAR BÜYÜDÜ
Senenin ilk 10 ayına bakıldığında da benzer bir tablo görülüyor. Türkiye, ocak-ekim döneminde 236,8 milyar dolarlık ihracat yaparken yurt dışından 314,5 milyar dolarlık ürün satın aldı. Geçen senenin aynı dönemine nazaran ihracattan kazanılan para ortalama 12,4 milyar dolar arttı. Sadece ithalata ödenen tutardaki artış 15,4 milyar doları buldu. Aradaki fark sebebiyle dış tecim açığı 2025’in ilk 10 ayındaki 74,7 milyar dolardan 77,7 milyar dolara terfi etti.
ENERJİ VE ALTIN ETKİSİ
Ekim ayında dikkat çeken gelişmelerden biri de enerji ve altın dışarıda bırakıldığında Türkiye’nin 401 milyon dolar fazla vermesi oldu. Petrol, naturel gaz ve altın hesaba katılmadığında Türkiye, yurt dışına sattığı ürünlerden satın aldıklarına nazaran daha çok gelir elde etti. Sadece bu ürünler tekrardan hesaba katıldığında 401 milyon dolarlık fazla, 6,7 milyar dolarlık açığa dönüştü.
ENERJİ FATURASI KABARIYOR
İthalatın en mühim kalemlerinden biri enerji olmaya devam ediyor. Türkiye, petrol ve naturel gaz ihtiyacının büyük bölümünü yurt dışından karşılıyor. Senenin ilk 10 ayında mineral yakıtlar ithalatına ödenen meblağ, geçen senenin aynı dönemine nazaran ortalama 10 milyar dolar arttı. Yalnızca ekim ayında mineral yakıtlar ithalatı yüzde 71,7 yükselerek 8,3 milyar dolara ulaştı.
YÜZDE 72’Sİ ÜRETİM İÇİN
Türkiye’nin ithalatında yalnızca tüketicilerin satın almış olduğu ürünler bulunmuyor. Fabrikaların üretim yapabilmesi için ihtiyaç duyulan ham maddeler, makinelerde kullanılan parçalar ve çeşitli endüstri malzemeleri de yurt dışından getiriliyor. Ekim ayında 32,6 milyar dolarlık ithalatın 23,4 milyar dolarlık bölümünü ham maddeler ve üretimde kullanılan ara malları oluşturdu. Bu da toplam ithalatın ortalama yüzde 72’sine karşılık geldi.
AVRUPA’DAN GELECEK SİPARİŞLER
Analistlere nazaran önümüzdeki bir yılda ihracatın iyi mi değişeceği büyük seviyede Avrupa’daki ekonomik gelişmelere bağlı olacak. Türkiye, ekim ayında Avrupa Birliği ülkelerine 10,4 milyar dolarlık ürün sattı. Bu meblağ, toplam ihracatın ortalama yüzde 40’ını oluşturdu. En fazla ihracat meydana getirilen ülke 2,1 milyar dolarla Almanya olurken ABD’ye 1,9 milyar dolar, İngiltere’ye 1,4 milyar dolarlık ürün gönderildi.
Mevcut hesaplamalar, 95,1 milyar dolarlık açığın gelecek 12 ayda 84 milyar dolara gerileyebileceğini yada 120 milyar dolara çıkabileceğini gösteriyor.
İTHALAT BELİRLEYİCİ OLACAK
Uzmanların değerlendirmelerinde öne çıkan nokta, ihracattaki artış kadar ithalata ödenen paranın da mühim olması. Türkiye’nin dış tecim açığını azaltabilmesi için yurt dışından almış olduğu ürünlere daha azca para harcanması ya da ithalatın ihracattan daha yavaş artması gerekiyor. Bilhassa enerji tutarları, Avrupa’daki ekonomik gelişmeler ve sanayinin ithal araç-gereç ihtiyacı önümüzdeki senenin rakamlarını belirleyecek.
