Google öncülüğündeki bilim adamları, erişkin bir adam meyve sineğinin yalnızca beynini değil, beyin ile vücut arasındaki komut trafiğini taşıyan merkezi sinir sistemini de detaylı halde haritaladı. MaleCNS v1.0 isminde olan sistemde 166 bin 700’den fazla nöron bulunurken, ortalama 11 bin 700 değişik nöron tipi sınıflandırıldı. Araştırmanın arkasından geliştiriciler bu sinir haritasını sanal ortamlara taşımaya başladı. Meyve sineğinin dijital sinir ağı Doom, Super Mario, Beat Saber ve Minecraft benzer biçimde oyunlarla buluşturuldu.
DOOM’DA SİNEK BEYNİ
En fazla ses getiren deneylerden biri Doom ile gerçekleştirildi. Oyundaki görüntüler sayısal verilere çevrilerek sineğin görme sistemini temsil eden nöronlara aktarılıyor, ortaya çıkan sinirsel aktivite ise tekrardan oyun komutlarına dönüştürülüyor. Sinek oyunda hasar aldığında bazı dopamin devrelerine negatif geri bildirim verilerek rahat bir öğrenme mekanizması oluşturuluyor. Toplumsal medyada yayılan görüntüler “Sinek hakikaten oyun mu oynuyor?” ve “Bilgisayarın içinde yaşayan bir canlı mı yaratıldı?” sorularını bununla beraber getirdi.
BEYİN DEĞİL, HARİTASI
Sadece bilimsel gerçek birazcık değişik. Bilgisayara aktarılan şey sineğin zihni yada bilinci değil, beynin “konektom” isminde olan bağlantı haritası. Konektomu bir şehrin yol haritasına benzetmek mümkün. Hangi nöronun hangisine bağlandığı görülebiliyor sadece bu, beynin o anda ne düşündüğünü ya da ne hissettiğini göstermiyor. Dolayısıyla bilgisayarın içinde yaşamaya devam eden gerçek bir sinek bulunmuyor. Bilim adamlarının elinde, bir zamanlar yaşamış sineğin sinir sisteminin son aşama detaylı dijital modeli var.
BEYİNDEN KANADA
Araştırmayı mühim kılan noktalardan biri, yalnızca beynin değil merkezi sinir sisteminin de haritalanması. Böylece beyinden çıkan bir komutun hangi sinir yollarından geçerek bacağa yada kanada ulaşmış olduğu takip edilebiliyor. Harita ortalama 10 senelik çalışmanın ürünü. Sinir sistemi son aşama ince kesitlere ayrılarak elektron mikroskobuyla milyonlarca kez görüntülendi. Ondan sonra suni zeka yardımıyla nöronların üç boyutlu yapısı oluşturuldu ve bağlantılar araştırmacılar tarafınca tek tek denetim edildi. Gelişme bununla beraber kaçınılmaz suali getiriyor: Aynı yöntem bigün insan beynine uygulanabilir mi?
