Türkiye’de çocuk ve gençlerin ekranla ilişkisine ilişkin son veriler çarpıcı bir tablo ortaya koydu. 15-21 yaş grubunda toplumsal medyada geçirilen süre günde 3 saat 24 dakikaya ulaşırken, 6-15 yaşındaki her üç çocuktan ikisi toplumsal medya kullanıyor. 11-15 yaş grubunda bu oran yüzde 79’a kadar çıkıyor. Evlatların üçte biri telefonunu en geç otuz dakikada bir denetim ederken, ekran sebebiyle her üç çocuktan biri daha azca kitap okuduğunu ve daha azca ders çalıştığını söylüyor.
ZAMAN SINIRI AŞILDI
RTÜK’ün 26 ilde 15-21 yaş arasındaki 7 bin 511 gençle gerçekleştirdiği “Gençlerin Medya Kullanımı ve Dijital Okuryazarlık Araştırması”na nazaran gençlerin günlük averaj toplumsal medya kullanım süresi 3 saat 24 dakika. Hanımlarda süre 3 saat 34 dakika, erkeklerde ise 3 saat 15 dakika olarak ölçüldü.
HESABI OLMAYAN YOK!
Araştırmanın dikkat çeken bir başka sonucu toplumsal medya hesabı sahipliğinde ortaya çıktı. RTÜK verilerine nazaran ortalama dört gençten birinin toplumsal medya hesabındaki bilgilerinin tamamı kamuya açık durumda. Her 100 gençten 37’sinde ise yüksek düzeyde ekran bağımlılığı saptandı. Gençlerin yüzde 52,1’i markaları izlemek, yüzde 46,7’si ise çevrim içi alışveriş yapmak için toplumsal medyayı kullanıyor. Haber almak için toplumsal medyayı tercih edenlerin oranı yüzde 82,4 olurken, web haber siteleri yüzde 75,6, tv ise yüzde 53,7 seviyesinde kalıyor.
3 SAAT 24 DAKİKA
Rakamlar medya tüketimindeki dönüşümü de açıkça ortaya koyuyor. Gençlerin günlük toplumsal medya kullanımı 3 saat 24 dakikaya çıkarken isteğe bağlı dijital gösterim platformlarında geçirilen süre 58 dakika, tv seyretme süresi ise yalnızca 40 dakika. Öte taraftan TÜİK’in Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması’na nazaran Türkiye’de 6-15 yaşındaki evlatların yüzde 91,3’ü web kullanıyor. Adam çocuklarda web kullanımı yüzde 92,2, kız çocuklarda yüzde 90,3 olarak ölçüldü.
AKILLI TELEFONDAN ERİŞİM
Daha çarpıcı tablo toplumsal medyada ortaya çıkıyor. 6-15 yaş grubundaki evlatların yüzde 66,1’i toplumsal medya kullanıyor. Adam çocuklarda oran yüzde 68,1, kızlarda yüzde 64. Evlatların kullandıkları platformlarda ilk sırada açık ara YouTube bulunuyor. Toplumsal medya kullanan evlatların yüzde 96,3’ü YouTube, yüzde 41,5’i Instagram, yüzde 26,2’si TikTok, yüzde 21,4’ü Snapchat kullanıyor. Ekrana erişimin en mühim kapısı ise akıllı telefon. Türkiye’de 6-15 yaş grubundaki evlatların yüzde 76,1’i cep telefonu yada akıllı telefon kullanıyor.
DERS ÇALIŞMAYA ENGEL
TÜİK araştırması ekran kullanımının evlatların gündelik yaşamında nelerin yerine geçtiğini de ortaya koyuyor. Evlatların yüzde 34,4’ü ekran başlangıcında daha çok süre geçirdiği için daha azca kitap okuduğunu söylüyor. Yüzde 33,3’ü daha azca ders çalıştığını, yüzde 25,5’i ailesiyle daha azca zaman geçirdiğini belirtiyor. Evlatların yüzde 18,6’sı dostlarıyla karşı karşıya daha azca görüştüğünü yada daha azca oyun oynadığını, yüzde 17,2’si ise ekran sebebiyle daha azca uyuduğunu ifade ediyor.
AİLELERE BÜYÜK GÖREV!
Gelişim Psikolojisi Bilim Uzmanı Sinem Itina Canbolat ise ailelere yönelik şu ikazları sıralıyor: “İlk üç yaşta ekran asla olmamalı. 16 yaş öncesi de toplumsal medya olmamalı. Çocuğun hangi platformda ne kadar süre geçirdiğinin bilinmesi, yaşına uygun olmayan içeriklerden korunması ve ekran süresine kesinlikle sınır konulması gerekiyor. Bilhassa minik yaşlarda kontrolsüz toplumsal medya kullanımı; dikkat süresinden uyku düzenine, okul başarısından toplumsal ilişkilere kadar birçok alanı negatif etkileyebilir. Yasaklamak yerine doğru sınırlar koymak, çocukla açık yazışma oluşturmak ve ebeveynlerin kendi ekran alışkanlıklarıyla da örnek olması son aşama mühim.”
