ABD ile Çin arasındaki suni zeka rekabetinde gerilim yükseliyor. ABD merkezli Anthropic şirketinin CEO’su Dario Amodei’nin suni zekâ geliştirme hızının yavaşlatılması ve Çin’in gelişmiş suni zeka teknolojilerine erişiminin daha çok sınırlandırılması yönündeki çağrısı, Pekin’in sert tepkisine niçin oldu. Çin’in devlet destekli Global Times gazetesi, Amodei’nin önerilerini “Soğuk Harp oyun planı” olarak nitelendirdi. Gazetede piyasaya çıkan başyazıda, ABD’nin suni zeka alanındaki üstünlüğünü korumak ve Çin’in teknolojik gelişimini sınırlamak istediği savunuldu.
İSTİFALARIN ANLAMI NE?
Bu irdelemenin bir başka boyutunu ise suni zeka şirketlerinden ayrılan araştırmacıların ikazları oluşturuyor. Anthropic araştırmacısı Jacob Coxon, firmanın yanı sıra daha ilkin çalmış olduğu OpenAI’nin de giderek daha kuvvetli ve kendi kendini geliştirebilen sistemler için yarıştığını belirterek çekilme etti. Coxon, bu yarışın insanlığın güvenliği açısından ciddi riskler taşıdığını savundu. Google DeepMind’dan Temmuz ayında ayrılan Bilal Chughtai de benzer kaygıları dile getirerek, suni zekanın kontrolsüz ilerlemesi halinde insanlığın tamamını yok edebilecek bir tehdit oluşturabileceği uyarısında bulunmuş oldu. Chughtai, güvenli suni zekâ geliştirilmesi için şirketlerin rekabeti bir kenara bırakıp koordineli hareket etmesi icap ettiğini söylemiş oldu.
ÇİN’E YÖNELİK KISITLAMA ÇAĞRISI
Amodei, yayımladığı yazıda ise suni zeka alanındaki gelişmelerin daha kontrollü ilerlemesi icap ettiğini savundu. Anthropic CEO’su, gelişmiş suni zekâ modellerinin oluşturduğu güvenlik risklerine karşı daha çok vakit kazanılması için sektörün hızını düşürmesi icap ettiğini belirtti. Sadece Amodei’nin önerisi yalnızca suni zekânın güvenliğiyle sınırı olan kalmadı. Çin’in ileri suni zeka çiplerine ve çip üretim ekipmanlarına erişiminin kısıtlanmasını isteyen Amodei, Çinli şirketlerin ABD’de geliştirilen suni zekâ modellerini “distillation” adında olan yöntemle kullanarak kendi modellerini geliştirmesine karşı da tedbir alınmasını istedi. Amodei’nin yazısı OpenAI CEO’su Sam Altman ve SpaceX’in kurucusu Elon Musk tarafınca da desteklendi.
ABD ile Çin arasındaki gelişmeler, suni zeka rekabetinin “yeni bir Soğuk Harp” oluşturup oluşturmadığı tartışmasını da bununla beraber getirdi.
PEKİN: KÖTÜ NİYETLİ REKABET
Çin Dışişleri Bakanlığı ise ABD’li teknoloji yöneticilerinin çağrılarına tepki gösterdi. Bakanlık sözcüsü Guo Jiakun, ülkelerin suni zekâ mevzusunda açık ve kapsayıcı bir yaklaşım benimsemesi icap ettiğini söylemiş oldu. Guo, tehditlerin gündeme getirilmesi, karşı karşıya gelme ve “fena niyetli rekabet” yürütülmesinin suni zekanın küresel yönetimini negatif etkileyeceğini belirtti.
TRUMP: YAPAY ZEKAYI KAZANAN KAZANIR
ABD Başkanı Donald Trump ise suni zeka geliştirme hızının düşürülmesi çağrılarına karşı çıktı. Trump, ABD’nin Çin’in önünde bulunduğunu ve bu üstünlüğün korunması icap ettiğini belirterek, suni zeka yarışını direkt iki ülke arasındaki küresel rekabetin parçası olarak değerlendirdi. Trump’ın açıklamasında, “Suni zekayı kim kazanırsa kazanır” anlayışı öne çıktı.
ÇİN HIZLANDIRDI
ABD’nin kısıtlamalarına karşın Çinli firmalar suni zeka alanında yatırımlarını sürdürüyor. Çin merkezli DeepSeek’in geliştirdiği suni zekâ modelinin 2026’nın başlangıcında ortaya çıkması, ABD’deki teknoloji şirketlerinde büyük dalgalanmaya niçin olmuştu. Şirket, modelini geliştirmek için ABD’li rakiplerinin harcamış olduğu milyarlarca dolardan oldukça daha düşük bir hesaplama maliyeti kullandığını açıklamıştı. Bu gelişme, Çin’in daha sınırı olan çip erişimine karşın suni zekâ alanında ilerleyebildiğini göstermesi açısından dikkat çekti. Stanford Üniversitesi’nin 2026 Suni Zeka Endeksi’ne bakılırsa ABD’deki firmalar 2025 senesinde suni zekâya 285,9 milyar dolar yatırım yapmış oldu.
