Ukrayna harbinde vazife icra eden hususi operasyon askerleri, Afrika ve Orta Doğu’daki hususi askeri hizmet pazarında yeni firmalar ve bağlantılar oluşturuyor. Intelligence Online’ın (IO) yayımladığı araştırmaya gore bu ağların faaliyetleri Birleşik Arap Emirlikleri’nin başkenti Abu Dabi’den Libya’nın Misrata kentine, oradan Moritanya’nın başkenti Nuakşot’a kadar uzanıyor. Araştımada TOG adlı firmanın Afrika’da kullandığı Cessna Caravan tipi tayyare ve şirket çalışanı de görüntülendi. Fransız makamlarının faaliyetlerden kaygı duyduğu, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’nin ise bu yapılarla resmi bağlantısı bulunmuş olduğu yönündeki iddialardan Fransız makamları karşısında uzak durmaya çalmış olduğu açıklandı. Araştırmanın şirketlerin ortaklık yapıları ve personel kimliklerine ilişkin ayrıntıları abonelik erişimiyle sınırı olan. Bununla beraber Fransız RFI, Amerikan CNN ve Carnegie Internasyonal Sulh Vakfı’nın önceki araştırmaları, Ukrayna’nın Afrika’daki askeri varlığının boyutlarını ve Rusya ile yürüttüğü rekabeti ortaya koyuyor.
Intelligence Online, Ukrayna’da savaşan eski hususi operasyon askerlerinin BAE, Libya ve Sahel’deki hususi askeri faaliyetlerini araştırdı. Araştırmada Libya’da 200’den fazla Ukraynalı askeri uzman, Mali’de ise ortalama 15 İHA operatörü bulunmuş olduğu bildiriliyor. (Reuters)
TOG ŞİRKETİ, ABU DABİ VE NUAKŞOT
IO’nun araştırmasında adı açıkça görülen hususi askeri şirket TOG. Gösterim, firmanın Afrika’da işlettiği Cessna Caravan tipi hafifçe nakliye uçağının önünde bir çalışanının görüntüsünü de paylaştı. Bu tayyare tipi, kısa pistlere iniş yapabilmesi ve personel ile araç-gereç taşıyabilmesi sebebiyle Afrika’daki sıkıntılı coğrafi koşullarda kullanılabiliyor. Sadece TOG’un uçağı hangi ülkede, hangi sözleşme kapsamında ve kaç personelle işlettiği açıklanmış değil. Araştırma, eski Ukrayna askerlerinin askeri eğitim hizmetleri sunduğunu, şirketleşme faaliyetlerinin Abu Dabi, Misrata ve Nuakşot üstünden geliştiğini belirtiyor. Bu üç merkez değişik stratejik imkanlar sunuyor: BAE internasyonal güvenlik şirketleri ve müdafa hizmetleri açısından mühim bir tecim merkezi; Misrata Libya’nın askeri üslerinden biri; Nuakşot ise Mali sınırına yakın Sahel bölgesine erişim sağlıyor. IO’nun elde etmiş olduğu bilgilere gore bu coğrafi bağlantılar, TOG’un üç ülkede de askeri operasyon yürüttüğünü gözler önüne seriyor.
LİBYA’DA 200’DEN FAZLA UKRAYNALI
Fransız kamu yayıncısı RFI’nin Nisan 2026’da yayımladığı araştırmaya gore ise Libya’nın batısında 200’den fazla Ukraynalı subay ve askeri uzman bulunuyor. İki Libyalı kaynağa dayandırılan araştırmada personelin, Trablus merkezli Abdülhamid Dibeybe hükümetinin onayıyla üç ayrı tesiste vazife yapmış olduğu açıklandı. Bunlardan ilki İtalya ve ABD Afrika Komutanlığı çalışanının de bulunmuş olduğu Misrata Hava Harp Okulu. İkinci tesis, Trablus’un ortalama 50 kilometre batısındaki Zaviye kentinde, Mellitah petrol ve organik gaz kompleksi civarlarında bulunuyor. RFI’ye gore burası hava ve deniz insansız araçlarının kullanılmasına uygun hale getirildi. Üçüncü merkez ise Trablus Havalimanı yolu üstündeki 111. Tugay karargahı; burada Libyalı yetkililerle askeri koordinasyon görüşmeleri yürütülüyor. Araştırmada, Ukrayna’nın Cezayir’deki askeri ataşesi General Andriy Bayuk’un girişimiyle Ekim 2025’te bir antak kalma yapıldığı, Ukraynalıların askeri eğitim karşılığında üs erişimi elde etmiş olduğu öne sürüldü. Aynı kaynaklar, 4 Mart 2026’da Akdeniz’deki Rus sıvılaştırılmış organik gaz tankeri Arctic Metagaz’a yönelik saldırının Ukrayna yapımı Magura V5 deniz insansız aracıyla gerçekleştirildiğini de iddia etti. Aracın Mellitah yakınlarından fırlatıldığı açıklandı. Rusya saldırıdan Ukrayna’yı görevli tutarken Kiev resmi mesuliyet açıklaması yapmadı. Aralık 2025’te Rusya bağlantılı Qendil tankerine düzenlenen saldırının da Libya kıyılarıyla ilişkili olduğu öne sürüldü.
MALİ’DE 15 İHA UZMANI
CNN’in 12 Eylül 2026’da Ukraynalı askerler ve danışma kaynaklarıyla yapmış olduğu görüşmelere dayanan araştırmasında, Mali’nin kuzeyinde ortalama 15 Ukraynalı İHA uzmanının etkinlik gösterdiği bildirildi. Bu personelin, Mali askeri yönetimi ve Rusya’nın Afrika Kolordusuna karşı savaşan Tuareg ağırlıklı Azavad Kurtuluş Cephesi’ne eğitim, bulgu ve operasyonel destek sağlamış olduğu açıklandı. Araştırmaya gore Çad, Nijer ve Burkina Faso’dan bazı askeri personel de Mali’de Ukraynalılardan insansız hava aracı eğitimi aldı. Sudan’da ise sayısı açıklanmayan Ukraynalı uzmanların vazife yapmış olduğu öne sürüldü. Ukrayna’nın Afrika’daki faaliyetleri bilhassa Temmuz 2024’te Mali’nin Tinzaouaten bölgesinde Rus Wagner mensuplarının ağır yitik verdiği pusunun peşinden gündeme gelmişti. Ukrayna askeri danışma sözcüsü Andriy Yusov, Tuareg güçlerinin hücum için lüzumlu detayları elde ettiğini söylemiş, Kiev direkt askeri iştirakı reddetmişti. Alman Deutsche Welle’nin 26 Ekim 2026 tarihindeki araştırması da Mali’deki Ukraynalı uzmanların varlığına ilişkin yeni tanıklıkları ele aldı. Carnegie Internasyonal Sulh Vakfı’nın Kasım 2025’te yayımladığı analizde ise Ukrayna’nın Afrika politikasında iki ayrı hedefin çatıştığı vurgulandı: Bir taraftan Afrika devletleriyle diplomatik ilişkiler geliştirmek, öteki taraftan Rus askeri unsurlarına karşı mahalli silahlı gruplarla çalışmak. Analize gore bu ikinci etkinlik, Ukrayna’nın kıtadaki diplomatik ilişkilerine zarar verme riski de taşıyor. Rusya ise Wagner’in peşinden Afrika Kolordusu (Africa Korps) vesilesiyle Mali, Burkina Faso, Nijer ve öteki ülkelerde askeri varlığını genişletiyor.
