Endüstri ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda hazırlanan Türkiye Suni Zeka Fiil Planı, Türkiye’nin önümüzdeki dört yılını belirleyecek. 2026-2030 sürecini kapsayan plan, “Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet” başlıkları üstüne kuruldu. Kamu kurumları, {özel sektör}, üniversiteler ve sivil cemiyet kurumlarının beraber çalışmasını öngören plan kapsamında dört ana eksende 16 öncelikli fiil belirlendi. Hedef yalnızca suni zeka kullanan bir ülke olmak değil; kendi modellerini geliştiren, bu teknolojiyi üreten ve internasyonal pazarlara sunabilen bir ekosistem oluşturmak. Bundan dolayı fiil planında eğitim, veri güvenliği, hesaplama altyapısı, yatırım, kamu uygulamaları ve yerli teknoloji üretimi beraber ele alınıyor.
5 MİLYON KİŞİYE YAPAY ZEKA EĞİTİMİ
Planın insan deposu başlığında dikkat çeken hedeflerden biri, 24 ay içinde 5 milyon vatandaşa suni zekâ okuryazarlığı eğitimi verilmesi. Ek olarak plan süreci sonuna kadar 1 milyon çalışanın mesleki dönüşüm değerlendirmesinden geçirilmesi ve 500 internasyonal uzmanın Türkiye’deki araştırma, girişim ve eğitim faaliyetlerine iştirak etmesi öngörülüyor. Bu hedefler, suni zekanın yalnızca yazılım mühendislerinin ya da teknoloji şirketlerinin mevzusu olmaktan çıkarılmasını amaçlıyor. Sanayiden sağlığa, eğitimden kamu hizmetlerine kadar değişik alanlarda çalışanların yeni teknolojilere uyum sağlaması planlanıyor.
10 MİLYAR DOLARLIK YATIRIM HEDEFİ
Suni zeka modellerini geliştirmek için büyük oranda veri ve yüksek hesaplama gücü gerekiyor. Bundan dolayı fiil planının mühim ayaklarından biri de veri merkezleri ve bilgisayar altyapısı. Plan, 2030 yılına kadar {özel sektör} ağırlıklı minimum 10 milyar dolarlık yatırımın harekete geçirilmesini hedefliyor. Aynı dönemde veri merkezlerinin kurulu gücünün minimum 1 gigavata çıkarılması ve 10 teravatsaatlik düşük karbonlu elektrik alım anlaşması hacmine ulaşılması öngörülüyor. Girişimler, ufak ve orta ölçekli işletmeler ile üniversite araştırmacılarının yüksek işlem gücüne erişebilmesi için “Hepimiz İçin GPU” programı da hayata geçirilecek. Böylece suni zeka modeli geliştirmek isteyen şirket ve araştırmacıların pahalı hesaplama altyapısını tek başlarına kurma zorunluluğunun azaltılması amaçlanıyor.
SAVUNMA SANAYİ BİRİKİMİ SİVİL ALANA TAŞINACAK
Fiil planının müdafa sanayii açısından en dikkat çekici kısmı, fizyolojik suni zekâ ve robotik sistemlere ayrıldı. Belgede, müdafa sanayiinde kazanılmış robotik ve otonom sistem yeteneklerinin sivil uygulamalara aktarılması açık bir hedef olarak içeriyor. Bu yaklaşım, müdafa alanında geliştirilen idrak etme, hareket kontrolü, sensör kullanımı ve otonom karar destek teknolojilerinin endüstri, sıhhat ve ulaşım şeklinde alanlarda da değerlendirilmesini öngörüyor. Bunun için çift kullanımlı teknoloji teşvikleri, sektörler arası programlar ve müdafa ile sivil sektörün beraber çalışacağı hızlandırma programları planlanıyor. Fiil planında 2027 sonuna kadar üç öncelikli pilot uygulama, iki üniversite-sanayi robotik merkezi, üç kontrol sahası ve savunmadan sivil alana teknoloji transferi için üç proje başlatılması hedefleniyor. 2030’a kadar da beş ihracat yada ortak geliştirme anlaşması yapılması öngörülüyor.
KUANTUM VE OTONOM SİSTEMLER
Müdafa Sanayii Başkanlığı’nın 2026 yılı için duyurduğu ALFA emek vermesi da bu dönüşümün askeri teknoloji tarafındaki örneklerinden biri. Suni zeka, kuantum ve otonom sistemleri bir araya getirmeyi amaçlayan tatbikat kapsamında altı senaryo belirlendi. Bunlar içinde değişik insansız sistemlerin ortak yer denetim istasyonunda beraber emek vermesi, meskûn mahal ve kapalı alanlarda vazife yapabilen sistemler, insansız vasıta sürüleri, tehlikeli sonuç su altı yapılarının korunması ve İHA sürülerinin kuantum anahtar dağıtımıyla haberleşmesi bulunuyor. Çalışmanın amacı, değişik firmaların geliştirdiği sistemlerin gerçek saha koşullarında iyi mi beraber çalıştığını görmek, eksiklikleri belirlemek ve insansız sistemlerin yol haritalarını güncellemek. Bu yönüyle ALFA, yalnızca laboratuvar ortamındaki teknoloji gösteriminden ibaret değil; sistemlerin sahadaki performansını ve beraber çalışabilirliğini sınamayı hedefliyor.
