Suni zeka uygulamaları son günlerde intihar ve katliam haberleri ile gündemde. Geçtiğimiz günlerde 56 yaşındaki Stein-Erik Soelberg’in annesini öldürdükten sonrasında, cinayetin peşinden suni zeka ile söyleşi etmesi küresel kamuoyunda şok tesiri yarattı. Uzmanlar, olayın suni zeka söyleşi botu kullanımına bağlı olarak belgelenen ilk katliam vakası olabileceğini belirtiyor. Bir başka vakada da Adam Raine adlı 16 yaşındaki bir gencin ailesi, oğullarının intihar etmesinin peşinden ChatGPT’nin bunu teşvik etmiş olduğu iddiasıyla suni zekaya dava açtı. Dava dosyasına nazaran bot, gencin intihar düşüncelerini onaylarken, intihar şekilleri hakkında detaylar verdi. Yaşanmış olan vakalar değişen teknolojinin karanlık yanlarını de gözler önüne serdi. Suni zeka şirketi yaşananların peşinden ebeveyn denetimi getireceğini duyurdu.
TERAPİST TEPKİSİ VEREMEZ
Suni zekanın niçin olduğu son ölümcül vakaları değerlendiren Psikolog ve Aile Danışmanı Özge Öztaşçı, ruh sağlığı uzmanlarının etik ve mesleki yükümlülükler taşıdıklarına dikkat çekerek, “Yanlış hareket ettikleri bir durumda ya da hastanın yaşamını riske attıklarında bunun neticeleri bulunduğunun farkındadırlar” dedi. Öztaşçı, “Danışan bakış açısından vakası ele aldığımızda karşımızdakinin insani yargılama duygularına haiz olmaması ve eleştirmemesi; kolay erişim, ekonomik şeklinde öteki nedenlerle beraber; suni zekayı terapist yerine koymaya niçin oluyor. Fakat bizim duygusal varlıklar olarak gereksinim duyduğumuz anlayış, empati, terapötik süreçler, itimat, müdahale ve koruma duygularının hiçbirini suni zeka bir danışana sunamıyor. Üstelik bir meslek profesyonelinin kolayca algılayıp müdahale edeceği kriz durumlarında yetersiz kalıp, karşısındaki kişiye yalnız sınırı olan sağaltım elde eden cevaplar veriyor” diye konuştu.
Suni zekanın karanlık yönleri de ortaya çıktı.
GEÇİCİ RAHATLAMA
Psikiyatri Uzmanı Prof. Dr. Serdar Nurmedov ise suni zekanın kişiler üstünde tesirleri bulunduğunu belirterek, “Mesela, sorulan her soruya süratli ve sanki sizi anlıyormuşçasına cevaplar vermesi kişiye anlaşılmış olma hissi verir. Bu durum yalnızlık çeken bireyler için geçici bir rahatlama sağlar. Öte taraftan son yıllarda adından sıkça söz ettiren Suni Zekâ Psikozu da söz mevzusu. Bundan dolayı bireylerin suni zekâ ile haddinden fazla özdeşim kurması gerçeklik algısının bozulmasına sebep olabilir” dedi.
SORUMLU KİM?
Nurmedov, ikazlarının devamında şunları söylemiş oldu: “Mesela haberlere mevzu olan intihar hususunda ruh sağlığı profesyonelleri ciddi bir risk algıladıklarında aile bireylerine haber verir yada müdahale eder. Oysa suni zeka sohbeti sürdürebilir. Bir öteki risk ise, gerçek anlamda duygusal sezgiye haiz değildir. Öte taraftan suni zekanın verdiği yanıtlardan kim görevli hemen hemen net değil. Bundan dolayı halihazırda suni zekânın verdiği zararlar için direkt bir hukuki düzenleme yok.”
Uzmanlar, suni zekaya yönelik endişelerini paylaştı.
GERÇEKLİK ALGISINI BOZAR
Klinik Psikolog Ceylan Şengül ise, suni zeka psikozunun gerçeklik algısını bozabileceğine dikkat çekti. Şengül, şöyleki konuştu: “Suni zekâ ile konuşan, etkileşim içinde olan kişiler eğer yalnız ,toplumsal becerisi düşük, sıhhatli dost ilişkileri kuramıyorlarsa bu kişilerde daha çok negatif tesir yapabilir. Kişiler kimi süre terapistin onu yargılayacağını da düşündüğü için dürüst davranamaz ya da bazı bilgilerin deşifre edileceğini düşündüğü için kaçınmak isteyebilir. Suni zeka iletişimin de bir çok süre tartışmadan kaçınan, onaylayıcı cevaplar verir ve böylelikle de gerçeklik kontrolü zayıflayabilir. Kimi süre sanrısal düşüncelere kayma suni zekânın kendi zihnini denetim ettiğine, kendisine hususi mesajlar verdiğine, hatta şuur kazandırdığına inanabilir. Bu da psikoza benzer emarelerle anılır.”
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
