Avrupa Birliği, Rusya kaynaklı olduğu belirtilen sabotajlar, siber saldırılar ve hava sahası ihlalleri karşısında ortak güvenlik kararlarını hızlandıracak yeni bir mekanizma hazırlıyor. Avrupa Güvenlik Konseyi adıyla gündeme gelen tavsiye, İngiltere, Norveç, Kanada ve Ukrayna şeklinde ülkeleri de kapsayabilecek. Girişim, ABD’nin NATO’ya bağlılığı mevzusundaki belirsizlikler sürerken Avrupa’nın kendi müdafa kapasitesini güçlendirme arayışının yeni adımı olarak öne çıkıyor. Avrupa’da güvenlik tartışmaları, kıtanın savunmasının ne seviyede ABD’ye bağımlı olması gerektiği sorusu çevresinde yoğunlaşıyor. Avrupa Birliği, NATO’nun yerine geçecek yeni bir ittifak duyuru etmiş değil. Sadece ortak tehditlere daha süratli cevap verecek, siyasal koordinasyonu güçlendirecek ve Avrupa’nın kendi imkanlarını daha etkin kullanmasını sağlayacak bir yapı oluşturmayı gündemine aldı.
NATO’YA ALTERNATİF ARAYIŞI
Euronews’un haberine gore, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in eylül ayında gündeme getirmiş olduğu Avrupa Güvenlik Konseyi önerisi, kıtanın güvenlik ve müdafa mevzularında devamlı çalışacak bir liderler platformu oluşturulmasını öngörüyor. Konseyin, Avrupa Birliği üyelerinin yanı sıra İngiltere, Norveç, Kanada ve Ukrayna şeklinde ortakları da bir araya getirmesi tartışılıyor.
Yeni mekanizma, bir ülkenin tehdit altında bulunduğunu değerlendirdiği durumlarda öteki ülkelerle acil istişare ve koordinasyon kurulmasını sağlayacak.
“ACİL GÜVENLİK MEKANİZMASI”
Von der Leyen, 16 Eylül’de Avrupa Parlamentosu’nda yapmış olduğu “Birliğin Durumu” konuşmasında, silahlı hücum eşiğinin altında kalan sadece ulusal güvenliği tehdit eden vakalara karşı ortak hareket edilmesi icap ettiğini söylemiş oldu. Avrupa için NATO’nun 4. maddesine benzer bir “Acil Güvenlik Protokolü” öneren von der Leyen, bir üye ülkenin mekanizmayı devreye sokması halinde öteki ülkelerin toplanarak ortak yanıtı koordine etmesini öngördü. Associated Press’in haberine gore önerinin arka planında insansız hava araçlarıyla ilgili vakalar, sabotajlar ve siber saldırılar bulunuyor.
ABD’YE BAĞIMLILIĞI AZALTMA HEDEFİ
Avrupa’nın güvenlik arayışını hızlandıran başlıklardan biri de ABD’nin NATO içindeki rolüne ilişkin belirsizlikler. Avrupa ülkeleri, ABD’nin, kıtanın savunmasına uzun solukta ne seviyede bağlı kalacağı sorusu karşısında kendi askeri kapasitesini ve ortak karar alma imkanlarını güçlendirmeye çalışıyor. AB liderleri, Birliğin karşılıklı yardım yükümlülüğünü iyi mi uygulayacağına ilişkin bir plan hazırlanmasını istedi. Bu adım, ABD’nin NATO’ya bağlılığı mevzusundaki kaygılar ve Donald Trump’ın ittifaka yönelik eleştirileri ortamında gündeme geldi. AB’nin karşılıklı yardım maddesi, üye ülkelerden biri silahlı saldırıya uğradığında öteki üyelerin yardım etmesini öngörüyor.
NATO’NUN YERİNİ ALACAK MI?
Değerlendirmelere gore “Avrupa Güvenlik Konseyi” önerisi, mevcut haliyle NATO’nun yerini alacak bağımsız bir askeri ittifak kurulması anlamına gelmiyor. NATO’nun kolektif müdafa sistemi varlığını korurken, tavsiye edilen yapı Avrupa ülkelerinin krizlere siyasal ve güvenlik açısından daha süratli cevap vermesini amaçlıyor. Euronews’un aktardığı öneride Kanada, Norveç, İngiltere ve Ukrayna şeklinde NATO üyesi olan yada Avrupa güvenliğiyle yakından bağlantılı ülkelerin de yer alabilmesi, yeni platformun yalnızca AB üyeleriyle sınırı olan tutulmayabileceğine işaret ediyor.
ZİRVEDE KONUŞULACAK
Avrupa’nın müdafa kapasitesi, AB liderlerinin 15-16 Ekim’de Brüksel’de yapacağı zirvenin gündeminde de içeriyor. Avrupa Parlamentosu Araştırma Servisi’nin zirve öncesi değerlendirmesine gore liderlerin, Rusya’nın hibrit faaliyetlerini ve Avrupa’nın müdafa hazırlığını ele alması umut ediliyor. Gündemde ek olarak tehlikeli sonuç askeri kapasite eksiklerinin giderilmesi ve Avrupa’nın müdafa hazırlığının hızlandırılması bulunuyor.
