Türkiye’de gelir ve servet eşitsizliği tartışmaları sürerken, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (BDDK) Temmuz 2025 verileri çarpıcı bir tabloyu gözler önüne serdi. Resmi verilere gore, Türkiye’deki toplam banka mevduatının yüzde 80’i yalnızca 2,2 milyon kişinin hesabında bulunuyor. Ortalama 90 milyonluk nüfus dikkate alındığında, bu durum toplumun yalnız yüzde 2,5’lik bir kesiminin finansal birikimin büyük kısmını elinde tuttuğu anlamına geliyor. Geriye kalan yüzde 97,5’lik büyük çoğunluk ise toplam mevduatın yalnızca yüzde 20’sine haiz. BDDK kayıtlarına gore, Türkiye’de gerçek kişiler adına açılmış toplam 184 milyon 39 bin banka hesabı bulunuyor. Bu hesaplarda biriken toplam mevduat tutarı 21 trilyon 346 milyar liraya ulaşmış durumda. Sadece bu devasa rakamın dağılımı dikkat çekici: Bir tek 2,2 milyon kişinin hesabında 17,1 trilyon lira bulunuyor. Bu da söz mevzusu gruptaki her bir kişinin averaj 7,4 milyon liralık mevduata haiz olduğu anlamına geliyor.
TÜRK-İŞ’in Temmuz 2025’e ilişik “Açlık ve Yoksulluk Sınırı” araştırmasına gore 4 kişilik bir ailenin yalnızca sıhhatli ve dengeli beslenmesi için yapması ihtiyaç duyulan aylık besin harcanması 26 bin 413 TL’ye terfi etti. Barınma, ulaşım, giyim, sıhhat ve eğitim benzer biçimde temel harcamaların da dahil olduğu yoksulluk sınırı ise 86 bin 36 TL’ye çıktı.
DAĞILIMDAKİ DENGESİZLİK
Öteki taraftan, hesabında 10 bin liraya kadar mevduatı bulunan 166,4 milyon hesaptaki toplam mevduat tutarı ise yalnızca 131,9 milyar lirada kalıyor. Bu miktar, toplam mevduatın yüzde 0,62’sine denk gelirken, hesap başına averaj 793 lira düşüyor. 10 bin ile 50 bin lira içinde mevduata haiz 16,7 milyon kişinin toplam tasarrufu ise 423,1 milyar lira olarak hesaplanıyor. Bu meblağ da toplam mevduatın yalnız yüzde 1,98’ini oluşturuyor. Uzmanlara gore, mevduatın bu denli ufak bir azınlıkta yoğunlaşması, gelir eşitsizliğini daha da derinleştiriyor. İşletme ve Pazarlama Uzmanı Volkan Soykan, “Bu tablo ekonomik büyümenin topluma yayılmasını engellerken, orta sınıfın gerilemesine yol açıyor” değerlendirmesinde bulunuyor.
NÜFUSUN YÜZDE 5’İ
Öte taraftan, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 2024 yılı Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması da BDDK verilerinde ortaya çıkan tabloyu destekliyor. Araştırmaya gore en varlıklı yüzde 20’lik kesim, toplam gelirin yüzde 49,8’ini alırken, en yoksul yüzde 20’nin oranı yalnızca yüzde 5,9’da kalıyor. Merkez Bankası’nın 2024 Finansal Hesaplar Raporu da benzer bir yoğunlaşmaya işaret ediyor. Rapora gore, hane halkı finansal varlıklarının yüzde 65’i banka mevduatlarında yer alırken, bu varlıkların yüzde 82’si yalnızca nüfusun yüzde 5’ine ilişik.
İSTANBUL ATEŞ PAHASI
BDDK’nın verilerinin yanı sıra, İstanbul Planlama Ajansı’nın (İPA) Temmuz 2025 verileri de megakentte yaşam maliyetinin adeta 100 bin TL sınırına dayandığını ortaya koydu. İPA’nın hesaplamalarına gore, İstanbul’da yaşayan dört kişilik bir ailenin aylık averaj yaşam maliyeti 96 bin 559 TL’ye terfi etti. Bu sayı, geçen senenin aynı dönemine gore yüzde 45,15’lik artış anlamına geliyor.
Yüksek enflasyon ve alım gücündeki büyük kayıplar, gelir adaletine ilişkin yapısal sorunları daha görünür hale getirmiş olduğu vurgulanıyor.
FİYATLAR ARTIYOR
İPA, geçtiğimiz mart ayında ise dört kişilik bir ailenin yaşam maliyeti 87 bin 453 TL olarak açıklamıştı. Analistler, İstanbul’daki yaşam maliyetlerinin Türkiye genelindeki büyükşehirlerle karşılaştırıldığında da açık ara en yüksek seviyelerde seyrettiğini belirtirken Kamuoyu Araştırmacısı Volkan Tebrizcik, “Bilhassa kiralar, ulaşım, çocuk bakım hizmetleri ve sıhhatli gıdaya erişim benzer biçimde kalemlerde yaşanmış olan artışlar sürüyor. Hane gelirlerinin enflasyona karşı korunamaması ise, yalnızca düşük gelir grubunu değil, artık orta sınıfı da geçim sıkıntısıyla karşı karşıya bırakıyor” diyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
