Suni zeka tarafınca tetiklenen değişimin “bir kriz değil, uzun soluklu bir dönüşüm süreci” bulunduğunu vurgulayan Özistek, bilhassa eğitim sektörünün köklü bir tekrardan yapılanmaya gideceğini ve gelecek yıllarda kişiye hususi öğrenme modellerinin hızla ön plana çıkacağını belirtiyor. Türkiye’nin potansiyeline de dikkat çeken Özistek, Fintek alanında kısa vadede bir unicorn çıkmasının kaçınılmaz bulunduğunu, suni zeka temelli tüketici uygulamalarında ise küresel ölçekte başarı ihtimalinin hızla arttığını ifade ediyor.
Bugün Türkiye’de hem girişimcilerin hem de toplumun ortak sorusu şu: “Suni zekâ yüzünden işsizlik artacak mı?” Sizce suni zekâ, Türkiye’de işsizliği artıran bir dalga mı olacak, yoksa toplamda daha çok istihdam ve yeni iş alanı mı yaratacak?
İşsizlik arttırıcı tesiri tüm toplumlarda olacak fakat bu bir dönüşüm süreci. Tamamen işsizlik artacak diye bakmamak lazım. Bir ihtimal insanoğlu haftada 3 gün çalışmaya başlamış olacak, hükümetler universal bir maaş sistemine geçecek. Oldukça boyutlu tartışılması, hazırlık yapılması ihtiyaç duyulan bir mevzu.
Bunun sonucu olarak da, kalabalık olmayan ve nüfusu artmayan ülkeler için bu durum risk olarak görülüyordu, şimdi durum tersine döndü bence. Cenup Kore şeklinde oldukca eğitimli, inovatif toplumların giderek güçlendiğini göreceğiz.
Önümüzdeki 3 yıl içinde suni zekânın Türkiye’de günlük yaşamı somut olarak iyi mi değiştireceğini düşünüyorsunuz? Eğitim, sıhhat, finans/bankacılık ve kamu hizmetleri içinde en süratli dönüşümü nerede bekliyorsunuz?
Eğitim ve sağlıkta büyük bir dönüşüm umuyorum. Bankacılık şeklinde alanlarda daha oldukca iyileşme, optimizasyon tesirleri göreceğiz fakat endüstri devriminden beri dönüşüme uğramamış eğitim sektörü baştan aşağıya değişecek, kişiye hususi eğitim ön plana çıkacak. Türkiye şeklinde sıhhat sektörünün hali hazırda gelişmiş ve dijitalleşmiş olduğu yerlerde mevcut dataları kullanarak değişik suni zeka çözümleri getiren firmalar göreceğiz.
Türkiye’nin yeni unicorn’unun çıkacağı en gerçekçi alan sizce hangisi? Fintek, oyun, suni zekâ ya da bambaşka bir dikey… Sizin gözünüzde Türkiye’nin en kuvvetli “ilk unicorn talibi” hangi sektörde konumlanıyor ve niçin?
Pek yakında Fintek unicorn’u göreceğiz, ona kuşku yok. Gene önümüzdeki 3 yıl içinde suni zeka temelli tüketici uygulamaları geliştiren 2 Türk şirketinin de unicorn olacağını söylemek gerçekçi olacaktır.
Hem Türkiye’de hem de global pazarlarda yatırım meydana getiren biri olarak, bir suni zekâ girişimine bakarken aradığınız temel kriterler Türkiye’de ve dünyada ne seviyede aynı? Türkiye özelinde “burada kesinlikle daha sıkı bakarım” dediğiniz başlıklar (mesela ürün kalitesi, teknolojik derinlik, veri varlığı, ekip, regülasyon okuması vb.) hangileri? Ek olarak, Türkiye’de yatırım alacak bir AI girişimi için sizce “eğer olmazsa olmaz” ilk koşul nedir?
Suni zeka alanında dil modeli ve data işleme (altyapı) kapasitesi büyük oranda çözülmüş durumda. Yeni suni zeka işleri dataya erişimi olan, datayı kullanarak hızlıca modelleri eğiten ve inovatif çözümlere çeviren girişimlerden gelecek. Bu anlamda Türkiye’nin kuvvetli olduğu dikeyler ana odaklandığımız alanlar. Endüstri teknolojileri, sıhhat, perakende, son tüketiciye ulaşan uygulamalar ve doğal ki oyun.
Kurucularda ilgili dikeyde tecrübe olması koşul. Ziraat’da inovasyonu asla ziraat alanında çalışmamış bir ekibin yapması zor. Minimum bir kişide dikey uzmanlığı olmalı. Gene kurucuların suni zeka alanında araştırmacı, bilgili ve belli seviyede deneyimli olmalarını bekliyoruz. Öteki gereklilikler ekibe katılacak kişilerle çözülebilir.
Türkiye girişimcilik ekosisteminde sık duyduğumuz “yatırım bulmak zor” cümlesi sizce ne kadar gerçekçi? Probleminin ana deposu ana para yetersizliği mi, yeterince kuvvetli proje çıkmaması mı, yoksa yatırımcı–kurucu içinde beklenti ve ölçeklenme vizyonu uyumsuzluğu mu?
Erken aşamada bu şekilde bir sorun bulunduğunu düşünmüyorum. İyi ekip kurmuş, ortakların ilgili deneyimleri olan, tutkulu, çalışkan ve ne yaptığını bilen kişiler zorlanmıyorlar. Girişimciliğe bir kurumsal şirkette çalışmak şeklinde bakan, bir yerden yatırım alır kendimize güzel maaş yazarız diyenler, ya da hazırlık anlamında sürecin ciddiyetini anlamamış, önemsemeyen girişimler erken aşamadan yatırım bulmakta zorlanıyor.
Seri A – Seri B yatırımlarına ulaşmak ise Türkiye’de sıkıntılı. Bu alanda yatırım meydana getiren yeterince fon yok ve bilhassa Seri A (Erken aşama sonrası 3-10M USD yatırım alınan tur şeklinde de açıklanabilir) turlarında fon bulmakta zorlanıyorlar. Daha büyük turlarda yabancı yatırımcılara gitmek kolay fakat 3-5M usd arıyorken kesinlikle mahalli yatırımcıların etken olması gerekiyor.
Dünyada suni zekâ yatırımları ABD–Çin ekseninde derinleşirken, birçok orta ölçekli iktisat bir tek teknoloji kullanıcısına dönüşüyor. Türkiye’nin bu tabloda “teknoloji ithalatçısı” değil, “teknoloji ihracatçısı” olabilmesi için sizce hangi üç stratejik hamle dirimsel?
Oldukça sayıda yatırım fonuna gereksinim var. Fonlar kolaylıkla kurulabilmeli, stratejik olarak seçilen alanlara, yatırım aşamalarına ve sektör dikeylerine yönelik fonlar kurulmalı. Bunun için de Devlet’in ortak olması lüzumlu.
Cenup Kore örneğini alırsak, fon kuracağım dediğinizde yarısını Devlet koyuyor. Öteki yarısını değişik yatırımcılardan bul diyor.
Devlet pazarın durumunu çözümleme ederek, hangi sektörlere ya da hangi aşamalarda yatırım meydana getirecek fonlara destek vereceğini söylüyor, böylece ihtiyaçlara yanıt veren oldukca sayıda fonların kurulmasını sağlıyor.
Ne kadar oldukca yatırım yaparsak o denli oldukca teknoloji şirketi çıkacaktır. Bunun sonucunda da oldukca daha kuvvetli bir teknoloji ihracatçısı konumuna geleceğiz.
TÜSİAD’ın girişimcilik raporları, Türkiye’nin EMEA bölgesinde ilk 10’da olduğu; sadece ana para derinliği, kabiliyet kaybı ve veri erişimi şeklinde alanlarda kırılgan olduğu vurgulanıyor. Türkiye’yi 2030’a hazırlayacak bir “ulusal inovasyon politikası” iyi mi çerçevelenmeli? Önümüzdeki beş yılda hangi yapısal reformları eğer olmazsa olmaz görüyorsunuz?
Fonların sayıları ve büyüklüklerinin artması koşul. Global kabiliyetler için albeni merkezi haline gelmeliyiz. Bir tek Türkiye’deki kabiliyet havuzuna kısıtlı kalmamalıyız.
Teknoloji şirketlerinde oldukca daha çok değişik milliyetlerden çalışanlar görmeliyiz. Türkiye’de asla Türk çalışmayan bir teknoloji şirketi teknik olarak kurulabildiğinde düzeltim yapmış olacağız. Teknoloji şirketlerinin halka açılma süreçlerini süper kolaylaştırmalı ve hızlandırmalıyız.
Global teknoloji şirketlerinin Türkiye’ye gelip bölge merkezlerini, operasyon merkezlerini açacakları düzenlemeleri yapmalıyız.
Kore’den Dubai’ye, Londra’dan İstanbul’a değişik ekosistemleri yakından gözlemliyorsunuz. Globalde rekabet etmek isteyen Türk girişimcilerine tek cümlelik stratejik bir uyarı vermeniz gerekse, o cümle ne olurdu? Bu cümleyle aslen en oldukca hangi sık görülen tuzağa dikkat çekmek isterdiniz?
Tutkulu, çalışkan, kendini devamlı geliştiren, dünyada neler olup bittiğini devamlı araştıran, fırsatları kovalayan girişimcilerin başarı oranı oldukça yüksek oluyor. Girişimci olmadan girişimciliğin ne işe yaradığını oldukca iyi idrak etmek lüzumlu. Hakikaten 7 gün 24 saat girişimle yaşayacak, rüyasında görecek, her gün çıkacak değişik mesele ve gereksinimlerle boğuşacağını bilmeli.
[email protected]
