Türkiye’de gençlerin gelecek kaygısı yalnızca iş bulma sorunuyla sınırı olan kalmıyor. Üniversiteyi bitirdikten sonrasında mesleklerine uygun bir iş bulamayan, eğitimini almış olduğu alanda çalışamayan yada tertipli gelir elde edemediği için kendi yaşamını kuramayan gençlerin karşı karşıya olduğu tablo giderek daha çok tartışılıyor. Resmi veriler de eğitimden istihdama geçişte yaşanmış olan güçlükleri ortaya koyuyor. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) bu alandaki son istatistikleri, üniversite mezunu gençlerin iş bulma mevzusunda mühim sorunlarla karşılaştığını gösteriyor. 15-24 yaş grubunda yükseköğretim mezunlarının işsizlik oranı yüzde 23,5 olarak hesaplandı. Aynı yaş grubunda genel işsizlik oranı yüzde 15,3 seviyesinde kaldı.
EĞİTİM VE İŞ HAYATI KOPTU
Bu tablo, üniversite eğitiminin tek başına istihdama geçişi güvence altına alamadığını gösteren mühim göstergelerden biri olarak öne çıkıyor. Mesleki ve teknik lise mezunlarında işsizlik oranının yüzde 15,4 olması da eğitim düzeyi yükseldikçe iş bulma problemininin kendiliğinden ortadan kalkmadığını ortaya koyuyor. TÜİK’in daha geniş yaş grubunu kapsayan bir araştırması da eğitim ile iş yaşamı arasındaki kopukluğa işaret ediyor. Eğitimini tamamlayan yada yarıda bırakan, artık eğitimine devam etmeyen 15-34 yaş grubundaki gençlerin yüzde 21,7’si, eğitim sonrasında üç aydan uzun soluklu bir işte çalışmadığını bildirdi. Hanımlarda bu oran yüzde 33,9’a kadar çıktı.
HER DÖRT GENÇTEN BİRİ NE OKUYOR NE ÇALIŞIYOR?
Gençlerin karşı karşıya olduğu en mühim sorunlardan biri de eğitim ve emek verme yaşamının haricinde kalmaları. TÜİK’in 2025 verilerine nazaran 15-24 yaş grubundaki gençlerin yüzde 23,3’ü ne eğitimde ne de istihdamda bulunuyor. Bu oran ortalama her dört gençten birinin okulda yada işte olmadığı anlamına geliyor. Hanımlarda tablo daha ağır. Eğitimde ve istihdamda bulunmayan genç bayanların oranı yüzde 30,9’a ulaşırken erkeklerde yüzde 16,3 olarak kaydedildi. Başka bir ifadeyle genç bayanların ortalama üçte biri eğitim ve emek verme yaşamının haricinde kalıyor. Üstelik problem yalnızca senelik verilerle sınırı olan değil. TÜİK’in Eylül 2026 işgücü istatistiklerinde 15-24 yaş grubundaki genç işsizlik oranı yüzde 14,8 olarak açıklandı. Genç hanımlarda bu oran yüzde 23,3’e terfi etti.
GENÇLERİN DÖRTTE BİRİ YOKSULLUK SINIRININ ALTINDA
İş bulma güçlüğü, gençlerin ekonomik bağımsızlık kazanmasını da zorlaştırıyor. TÜİK’in Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması’na dayanan 2025 verilerine nazaran 15-24 yaş grubundaki gençlerin yüzde 24,6’sı yoksulluk sınırının altında bulunuyor. 15-29 yaş grubunda ise yoksulluk oranı yüzde 21,1 olarak hesaplandı. Tertipli bir işe ve kafi gelire haiz olamamak, gençlerin ailelerinden bağımsız bir yaşam kurmasını da güçleştiriyor. Kira, ulaşım ve temel yaşam giderleri karşısında tertipli gelirin önemi artarken, ilk işini bulmakta zorluk çeken yada düşük ücretle çalışmak zorunda kalan gençler için ayrı bir eve çıkmak ve uzun vadeli plan yapmak daha güç hale geliyor.
İŞ VE DAHA İYİ YAŞAM İÇİN GÖÇ
Gençlerin gelecek arayışı Türkiye içindeki göç hareketlerinde de görülüyor. TÜİK’in 2024 yılı iç göç verilerine nazaran 15-29 yaş grubunda 149 bin 283 şahıs işe adım atmak yada iş bulmak amacıyla başka bir ile göç etti. Daha iyi konut ve yaşam koşulları sebebiyle kent değiştiren gençlerin sayısı ise 131 bin 240 oldu. Bu rakamlar, gençlerin yalnızca iş aramadığını, bununla beraber daha yaşanabilir koşullara ulaşmaya çalıştığını gösteriyor. Eğitim için başka bir şehre giden gençler mezuniyet sonrasında iş bulmak, barınmak ve kendi hayatlarını oluşturmak için yeni bir mücadeleyle karşı karşıya kalıyor. Değerlendirmelere nazaran üniversite diplomasına karşın iş bulamamak, eğitim sonrasında uzun süre iş hayatına geçememek, yoksulluk riski ve barınma maliyetleri gençlerin bağımsız bir yaşam kurmasını zorlaştırıyor.
