Tüketici davranışlarıyla ilgili üçüncü çeyrekteki değerlendirmeler toptan tecim ve motorlu taşıt satışlarında gerileme yaşanırken perakende satış hacminin arttığını ortaya koydu. Bu durumun tüketimin yön değiştirdiğine işaret etmiş olduğu belirtiliyor. Buna bakılırsa tüketici alışverişten bütünüyle vazgeçmiyor; sadece harcamalarını öncelik sırasına koyuyor. Ertelenmesi mümkün olmayan besin ve temel gerekseme alışverişleri devam ederken daha yüksek bütçe gerektiren ürünlerde kararlar öteleniyor. TÜİK verilerine bakılırsa eylül ayında toplam tecim satış hacmi senelik yüzde 5,6 gerilerken, perakende satış hacmi yüzde 7,7 arttı. Sadece aylık bazda perakende satışlardaki artışın yüzde 0,1’de kalması, sektördeki büyümenin hız kestiğini gösteriyor. Toptan ticarette yüzde 10,9, motorlu taşıt ticareti ve onarımında yüzde 9,6’lık düşüş yaşanması da ticaretin değişik alanları arasındaki ayrışmayı ortaya koyuyor.
TÜKETİCİ SEÇİCİ DAVRANIYOR
Besin, içecek ve temel gereksinimler bütçede önceliğini korurken, mecburi olmayan harcamalarda daha seçici davranılıyor. Giyim, ayakkabı, mobilya ve elektronik şeklinde ürünlerde tüketiciler alışveriş kararlarını erteleyebiliyor ya da daha uygun fiyatlı ürünlere yöneliyor. Değerlendirmelere bakılırsa perakende satış hacmi artmaya devam etse de bu gelişme, tüketicinin tüm ürün gruplarında aynı seviyede harcama yapmış olduğu anlamına gelmiyor.
MARKET HARCAMALARI ÖNCELİĞİNİ KORUYOR
TÜİK’in alt sektör verileri de besin perakendesinin önemini gösteriyor. Ağustos 2026’da besin, içecek ve tütün grubunun satış hacmi senelik yüzde 5,29 arttı. Bu artış, temel tüketim ürünlerine yönelik talebin sürdüğüne işaret ediyor. Sadece uzmanlara bakılırsa marketlerin satış performansını yalnızca bu veriye bakarak değerlendirmek mümkün değil. TÜİK’in kategorisinin market zincirlerinin yanı sıra değişik besin satış noktalarını da kapsadığı vurgulanıyor. Öte taraftan verilere bakılırsa tüketici harcamalarının tamamı marketlere kaymış değil. İnternet ve posta yöntemiyle meydana getirilen perakende satışların hacmi de ağustosta senelik yüzde 17,87 arttı. Bu verinin, tüketicinin alışverişi bırakmak yerine kanal ve ürün tercihini değiştirdiğini gösterdiği kaydediliyor.
AVM’DE CİRO ARTIYOR, KAZANÇ AYNI HIZDA GELMİYOR
AVM’lerde eylül ayında metrekare başına ciro geçen senenin aynı dönemine bakılırsa arttı. Sadece artış, mağaza kategorilerine bakılırsa farklılık gösterdi. Giyim, ayakkabı ve teknoloji mağazalarında satışlar sürerken, fiyat artışlarının tesiri sebebiyle cirodaki yükselişin tüketici talebindeki artışı tek başına göstermediği belirtiliyor.
YENİ DÖNEMİN BELİRLEYİCİSİ ALIM GÜCÜ
Değerlendirmelere bakılırsa ortaya çıkan tablo, perakende sektöründe büyümenin tek başına kafi bir gösterge olmadığını gösteriyor. Satış hacmindeki artışın hangi ürün gruplarından geldiği, tüketicinin alışveriş sepetini iyi mi değiştirdiği ve indirim kampanyalarının satışlara ne seviyede katkı sağlamış olduğu ehemmiyet kazanıyor. Tüketici temel gereksinimlerinden vazgeçemiyor; sadece bütçesini korumak için öteki harcamalarını gözden geçiriyor.
