Pelin Akdemir / Gazete Duvar
Türkiye’de 2024-2025 eğitim-öğretim yılı 9 Eylül’de başlamasına rağmen Öğrenci Velileri Derneği (Veli-Der), okulu bırakma oranının ciddi oranda arttığını belirtti.
Veli-Der’in raporuna göre bundaki en büyük etkenler; okul harcamalarındaki artış, yoksulluk, özel okul ücretlerinin yüksek olması ve kaliteli devlet okullarındaki kontenjanların düşük olmasıydı.
Veli-Der Bursa İl Şube Başkanı Barış Dinga, okul terklerinin en fazla ortaokuldan liseye geçiş döneminde yaşandığını belirtti.
Türkiye’de tüm çocuklar 12. sınıfa, yani lise sonuna kadar okumak zorundalar.
2 milyon çocuk örgün eğitimin dışında
Milli Eğitim Bakanlığı’nın son rakamları, okula gitmesi gereken 2 milyondan fazla çocuğun örgün eğitim alamadığını gösteriyor.
Raporda okul terklerindeki artışa paralel olarak çocuk işçiliğinde de artış olduğu vurgulandı. Örneğin 2016 yılında başlatılan Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) programındaki öğrenci sayısı 160 binden 1 milyon 264 milyona çıktı.
Milli Eğitim Bakanlığı, ortaokul mezunlarının “teorik ve uygulamalı mesleki eğitim” alabilecekleri bir yıllık programa kaydolmalarına olanak tanıyan MESEM programını başlattı. Öğrenciler haftanın bir gününü sınıfta, dört gününü ise atölye veya fabrikada çırak olarak geçirirler.
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) verilerine göre 5-17 yaş arası 720 bin çocuk “çocuk işçi” olarak çalışıyor.
Öte yandan, özel okullar artık Türkiye’deki okulların yüzde 24’ünü oluştururken, TÜİK’e göre eğitim harcamaları yüzde 120 arttı.
En yüksek okul terkleri liseye geçiş sırasında yaşanıyor
En yaygın okul terkleri ortaokuldan liseye geçiş sırasında meydana gelmektedir. “Açık öğretim” ortaokullarına devam eden öğrencilerin oranı 2023’te yüzde 3,2’den 2024’te yüzde 6,1’e yükseldi.
Açık öğretim sistemi, öğrencilerin yalnızca belirli tarihlerde sınavlara girerek uzaktan eğitime katılmalarına olanak tanır.
Raporda ayrıca düzenlemelerin okul terklerinde rol oynadığına da dikkat çekildi. 8 Eylül 2023 tarihinde yürürlüğe giren yönetmeliğe göre 9. sınıfta başarısız olan öğrenciler sınıf tekrarı yapmak zorunda kalacak. Ancak bunların çoğu yetkililer tarafından MESEM’lere yönlendiriliyor.
Okul Aile Birliği Temsilcisi Dinga, “Türkiye’de eğitim sisteminin giderek okulları demodeleştirme ve öğrencileri eğitimden koparma yönünde ilerlediğini görüyoruz.”
Dinga, dini ve ticari yönelimi nedeniyle eğitimin yeni bir düzende işlediğini belirtti. Hem özel hem de devlet okullarının kayıt ücreti talep ettiğini, eğitimi satın alınabilir bir meta haline getirdiğini ve bunun Anayasa’ya aykırı olduğunu savundu.
“Liseye Geçiş Sistemi (LGS) ile öğrencilerin yaklaşık yüzde 10’u ‘nitelikli liselere’ girerken, geriye kalan yüzde 90’ı meslek liseleri, imam hatip liseleri ile az sayıda öğrenci de vasıfsız liselere giriyor. onların adresi. Bu liselere gitmek istemeyen çocuklar son çare olarak açık liseleri tercih etmektedir. Diğer bir seçenek de MESEM’lerdir,” diye vurguladı Dinga.
Raporda kırsal okulların kapatılmasının, çocuk yaşta evliliklerin ve mevsimlik tarım işçiliğinin okul terkleri üzerindeki etkisi hatırlatıldı.
Dinga, “Günümüzde akademik liseler yerine çocuklar MESEM gibi kurumlarda çalıştırılıyor ve öğrencilere çok cüzi ücretler ödeniyor.”
