Afrika Birliği (AU) ile Karayip Topluluğu’nun (CARICOM) öncülüğünde Gana’nın başkenti Akra’da düzenlenen üç günlük konuşma, kölelik sebebiyle Batılı devletlerden hesap sorulması yönündeki çağrıları yeni bir aşamaya taşıdı. Konferansa devlet başkanları, hükümet temsilcileri, tarihçiler, hukukçular ve sivil cemiyet kuruluşları dahil 80’den fazla ülkeden katılım gerçekleşti. Toplantının sonunda kabul edilen 19 maddelik küresel hakkaniyet planında resmî özür, mali tazminat, borç silme, çalınan kültürel eserlerin iadesi ve Küresel Cenup ülkelerinin internasyonal finans kurumlarında daha çok temsil edilmesi talepleri yer aldı. Küresel Cenup ülkeleri 4 çağ devam eden ve milyonlarca insanı köle durumuna düşüren tarihin hesabını soruyorlar.
15. yüzyılın sonlarından 19. yüzyılın sonlarına kadar devam eden sistemde minimum 12,5 milyon Afrikalı Avrupa gemileriyle zorla ABD kıtasına taşındı.
EN BÜYÜK ZORUNLU GÖÇ
Verili tarihe gore transatlantik köle ticareti ortalama 400 yıl sürdü. 15. yüzyılın sonlarından 19. yüzyılın sonlarına kadar devam eden sistemde minimum 12,5 milyon Afrikalı Avrupa gemileriyle zorla ABD kıtasına taşındı. Ortalama 1,8 milyon insan Atlantik geçişi esnasında hastalık, açlık, işkence, susuzluk ve fena koşullar sebebiyle yaşamını yitirdi. Tarihe “Middle Passage” olarak geçen deniz yolculuklarında insanoğlu gemilerin ambarlarına zincirleniyor, haftalarca güneş görmeden tutuluyor ve insanlık dışı koşullarda taşınıyordu.
SERVETİN TEMELİNDEKİ EMEK
Araştırmalara gore köleleştirilen Afrikalılar başta Brezilya, Karayipler ve ABD olmak suretiyle ABD kıtasındaki plantasyonlarda çalıştırıldı. Şeker, pamuk, tütün ve kahve üretimi üstünden elde edilmiş devasa ana para birikimi ondan sonra Avrupa sanayisinin gelişmesinde mühim rol oynadı. Tarihçiler İngiltere, Fransa, Hollanda, ABD, İspanya ve Portekiz’in sömürge dönemindeki ekonomik yükselişinde köle emeğinin belirleyici olduğunda aynı fikir. Konferansta konuşan liderler de bugün küresel gelir eşitsizliğinin kökenlerinde sömürgecilik ve kölelik sisteminin bulunduğunu da vurguluyorlar.
Birleşmiş Milletler’de Mart ayında kabul edilen kararla köleleştirilen Afrikalara yönelik insan ticareti “insanlığa karşı işlenmiş en ağır kabahat” olarak tanındı. (Reuters)
19 MADDELİK TAZMİNAT PLANI
Konuşma sonunda kabul edilen 19 maddelik plan; resmi ve koşulsuz özür, adil mali tazminat, borçların silinmesi, küresel tazminat fonu kurulması, çalınan eserlerin iadesi, insan kalıntılarının geri verilmesi ve iklim adaleti finansmanı şeklinde maddeleri içeriyor. Ek olarak köle ticaretinde kullanılan kalelerin anıt alanlara dönüştürülmesi de talepler içinde yer ediniyor. Birleşmiş Milletler’de Mart ayında kabul edilen kararla köleleştirilen Afrikalara yönelik insan ticareti “insanlığa karşı işlenmiş en ağır kabahat” olarak tanındı.
ABD VE İSRAİL KARŞI ÇIKTI
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda Mart 2026’da kabul edilen karar 123 ülkenin desteğini aldı. Buna karşılık ABD, İsrail, Arjantin ve aralarında bazı Avrupa ülkelerinin de bulunmuş olduğu toplam 52 ülke karara karşı çıktı ya da çekimser kaldı. Akra’daki konferansın sonunda oluşturulan yeni internasyonal panellerin, tazminat ve tarihsel hakkaniyet taleplerini Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun gelecek oturumuna taşıması umut ediliyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
