ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 19 Kasım’da Çin’in Şenzen kentinde düzenlenen üçlü zirvenin peşinden ortak sulh bildirisi yayımladı. Liderler, nükleer savaşın kazanılamayacağını ve asla yapılmaması icap ettiğini vurgulayarak nükleer risklerin azaltılması ve silahların yayılmasının önlenmesi için diyalog sözü verdi. Sadece bildiride cenk başlıklarının azaltılmasına ilişkin sayı, takvim yada bağlayıcı denetim mekanizması bulunmuyor. Stockholm Internasyonal Sulh Araştırmaları Enstitüsünün (SIPRI) Haziran 2026 raporuna nazaran dokuz nükleer silahlı ülkede toplam 12 bin 187 cenk başlığı var. Bunların 9 bin 745’i askeri stoklarda, 4 bin 12’si konuşlandırılmış durumda. ABD ile Rusya arasındaki son stratejik tabanca sınırlandırma anlaşması New START ise Şubat 2026’da sonlandı.
ABD, Rusya ve Çin liderleri Şenzen’de nükleer savaşın kazanılamayacağını duyuru etti. Dünyada 12 bin 187 nükleer cenk başlığı bulunurken bilimsel çalışmalara nazaran büyük çaplı bir çatışmanın neticeleri, patlamalardan onlarca yıl sonrasında bile insan ve ekosistem üstünde yıkıcı tesirini sürdürebilir. (Reuters)
İLK DAKİKALARDA KİTLESEL ÖLÜM
Nükleer başlıkların kentlerde patlatılması, saniyeler içinde çok büyük ısı, tazyik dalgası ve ışınım açığa çıkarıyor. Patlama merkezlerindeki insanoğlu ölürken yangınlar, çöken binalar ve radyoaktif serpinti fazlaca daha geniş alanları etkiliyor. Hastaneler, elektrik şebekeleri, su sistemleri ve ulaşım altyapısı kullanılamaz hale geliyor. Internasyonal Kızılhaç Komitesine nazaran bu şekilde bir felakete kafi insani müdahaleyi sağlayabilecek kapasite ise hiçbir ülkede bulunmuyor. Hayatta kalanlarda ise ışınım hastalığı, kanser ve uzun soluklu sıhhat sorunları ortaya çıkacağı tahmin ediliyor.
NÜKLEER KIŞ VE KÜRESEL KITLIK
Aştırmalara nazaran patlamaların peşinden büyük kentlerde oluşan yangınların atmosfere taşımış olduğu kurum, güneş ışığını azaltarak dünya genelinde sıcaklıkları düşürebilir. Tarımsal üretim, hayvancılık ve balıkçılık senelerce zarar görebilir. Rutgers Üniversitesi öncülüğünde hazırlanan ve 2022’de Nature Food dergisinde piyasaya sürülen araştırma, ABD-Rusya savaşı senaryosunda 5 milyardan fazla insanoğlunun açlıktan ölebileceğini hesapladı. Hindistan-Pakistan savaşı için modellenen senaryoda ise 2 milyardan fazla ölüm öngörüldü. Bu sonuçlar, savaşın ölçeğine ve atmosfere karışan zararı dokunan maddelerin miktarına bağlı bilimsel tahminler. Büyük bir nükleer savaşın ek olarak insan uygarlığını ağır halde yıkıma uğratacağı da bilimsel çalışmalarda açıkça vurgulanıyor.
ÜÇ GÜCÜN NÜKLEER DOKTRİNİ
SIPRI’nin Ocak 2026 tahminlerine nazaran Rusya’nın ortalama 5 bin 420, ABD’nin 5 bin 42, Çin’in ise 620 nükleer cenk başlığı bulunuyor. ABD’nin 2022 Nükleer Durum İncelemesi, ülkenin ve müttefiklerinin yaşamsal çıkarlarını korumak için çaba sarfetmek için muhteşem koşullarda nükleer tabanca kullanımına izin veriyor; ilk kullanan taraf olmayacağı taahhüdünü içermiyor. Rusya’nın 19 Kasım 2024 tarihindeki 991 sayılı başkanlık kararnamesi, Rusya yada Belarus’un egemenliğini tehlikeli sonuç seviyede tehdit eden konvansiyonel saldırılarda da nükleer kullanım seçeneğini tanıyor. Çin ise resmi doktrininde nükleer silahı ilk kullanan ülke olamayacağını açıkça taahhüt ediyor. Üç ülke de Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’nın tarafı durumundalar.
YIKIM YILLARCA SÜREBİLİR
Bilimsel çalışmalara nazaran nükleer savaşın neticeleri patlamalarla sınırı olan kalmayacak. Radyoaktif kirlenme toprakları ve su kaynaklarını etkilerken ormanlar, hayvan popülasyonları ve gıda zincirleri zarar görebilir. Güneş ışığındaki azalma ve yağış düzenlerindeki değişimler, muharebeye katılmayan ülkelerde de besin üretimini düşürebilir. Kızılhaç’ın bilimsel değerlendirmelerine nazaran sıhhat, eğitim, tecim ve kontakt altyapısının tekrardan kurulması onlarca yıl sürebilir. SIPRI’nin 2026 raporu, nükleer silahlı dokuz ülkenin tamamının cephaneliklerini modernleştirdiğini, Çin’in ise en süratli büyüyen nükleer arsenale haiz bulunduğunu belirtiyor. Rapora nazaran dünya genelinde 2 bin 100 ila 2 bin 200 cenk başlığı da yüksek operasyonel alarm durumunda tutuluyor.

