Merkez Bankası’nın son verileri, ülkenin döviz birikimi, dış borçları ve yabancı yatırımcıların tercihleri açısından dikkat çekici bir tablo ortaya koydu. Merkez Bankası’nın toplam rezervleri 13 Kasım haftasında 2,1 milyar dolar azalırken bankalardaki döviz mevduatları kur ve fiyat etkilerinden arındırılmış olarak 5,2 milyar dolar arttı. Aynı dönemde yabancılar Türk hisse senetleri ve devlet tahvillerini almaya devam ederken {özel sektör} tahvillerinde satış yapmış oldu. Türkiye’nin kısa vadeli dış borcu da üçüncü çeyrek sonunda 173,1 milyar dolara terfi etti. Birbirinden değişik bu gelişmeler, ekonomide döviz talebinin ve para hareketlerinin hangi yönde ilerlediği sorusunu gündeme getirdi.
2,1 MİLYAR DOLARLIK DÜŞÜŞ
Merkez Bankası’nın toplam brüt rezervleri 13 Kasım haftasında 161,1 milyar dolardan 159 milyar dolara geriledi. Sadece ayrıntılara bakıldığında değişik bir tablo ortaya çıkıyor. Döviz rezervleri 2,2 milyar dolar artarak 59,3 milyar dolara yükselirken altın rezervlerinin dolar cinsinden kıymeti 4,3 milyar dolar azalarak 99,7 milyar dolara indi. Böylece toplam rezervlerdeki düşüşte altın kalemindeki gerileme belirleyici oldu. Analistler ise altın rezervlerinin değerinde yaşanmış olan düşüşün, Merkez Bankası’nın aynı tutarda altın sattığı anlamına gelmediğine dikkat çekiyor. Internasyonal piyasalarda altın fiyatlarının gerilemesi de rezervlerin toplam kıymetini aşağı çekebiliyor.
Yurt haricinde yerleşik yatırımcılar 246,8 milyon dolarlık hisse senedi ve 97,6 milyon dolarlık devlet tahvili satın alırken 321,2 milyon dolarlık {özel sektör} tahvili sattı.
28,4 MİLYAR DOLAR AZALDI
Rezervlerdeki değişiklik yalnızca son haftayla da sınırı olan değil. Geçen senenin aynı döneminde 187,4 milyar dolar olan toplam rezervler, 2025 yılını 193,9 milyar dolarla tamamladı. Ocak 2026 sonunda 218,2 milyar dolara ulaşan rezervler, haziranda 149,2 milyar dolara kadar geriledi. Ağustosta tekrardan 188,5 milyar dolara yükselen toplam rezervler, kasım ortasında 159 milyar dolar seviyesine indi. Böylece son bir yılda ortalama 28,4 milyar dolarlık azalma yaşandı.
NET 41,3 MİLYAR DOLAR
Uzmanlar ise Merkez Bankası’nın 159 milyar dolarlık brüt rezervinin tamamının bankanın kendi deposu olmadığına dikkat çekiyor. Rezervlerle bağlantılı yükümlülükler çıkarıldığında net rezervler 41,3 milyar dolara, geçici para değişiklik işlemleri olan swaplar da hariç tutulduğunda ortalama 28,5 milyar dolara geriliyor. Net rezervler son bir haftada 83 milyon dolar artarken, uzmanlar rezervlerin gerçek durumunu değerlendirmek için brüt rakamların yanı sıra net ve swap hariç verilerin de dikkate alınması icap ettiğini belirtiyor.
BANKALARDA DÖVİZE YÖNELİŞ
Son verilerde dikkat çeken gelişmelerden biri de bankalardaki döviz mevduatlarında yaşandı. Vatandaşların ve şirketlerin döviz mevduatları 13 Kasım haftasında kur ve fiyat etkilerinden arındırılmış olarak 5,2 milyar dolar arttı. Bu, temmuz ayından bu yana kaydedilen en yüksek haftalık artış oldu. Eylül ortasından itibaren toplam yükseliş ise 12,2 milyar dolara ulaştı. Son haftadaki artışın mühim kısmı şirket hesaplarından kaynaklandı.
DIŞ BORÇ 173 MİLYAR DOLAR
Türkiye’nin kısa vadeli dış borcu, senenin üçüncü çeyreği sonunda yüzde 1,5 artarak 173,1 milyar dolara terfi etti. Bu borcun 75,1 milyar doları bankalara, 73,6 milyar doları ise bankalar dışındaki sektörlere ilişik. Bankaların borcu yüzde 0,6, öteki sektörlerin borcu ise yüzde 2,3 arttı. Sadece Türkiye’nin önümüzdeki bir yıl içinde ödeme zamanı gelecek dış borcu bu rakamla sınırı olan değil. Daha ilkin uzun vadeli olarak alınan borçların bir yıl içinde ödenmesi ihtiyaç duyulan kısmı da eklendiğinde toplam meblağ 240,2 milyar dolara ulaşıyor.
“KRİZ ANLAMINA GELMİYOR”
Kurumsal İktisat Uzmanı Gülsev Duran ise son verilerin ekonomide değişik gelişmelere işaret ettiğini belirterek, “Merkez Bankası’nın toplam rezervleri azalırken döviz rezervleri arttı. Kısa vadeli dış borç da terfi etti. Sadece bu veriler tek başına ekonomik kriz yaşanacağı yada şirketlerin borçlarını ödeyemeyeceği anlamına gelmiyor” dedi.

