İran ve Lübnan’a düşen roketler Körfez ve Orta Doğu ile beraber Türkiye’de de gezim sektörünü tehdit ediyor. Birleşik Arap Emirlikleri’nin gözde destinasyonlarında hem finans sektörü hem de gezim batkı bayrağını çekti. Krizin tesirleri Mısır’a kadar uzandı. Türkiye’de ise savaşın ilk tesirleri İranlı turistlerin gözde dinlence bölgesi Van’da görüldü. Gezim sezonu yaklaşırken Orta Doğu ve Körfez genelinde turizmciler kaygı içinde. Haber Global Web Hususi’e değerlendirme icra eden eski gezim bakanı Bahattin Yücel ise çarpıcı bir öneride bulunmuş oldu. Şirketlerin çalışanları için bir dinlence fonu oluşturabileceğini belirten Yücel önerisiyle ilgili bilgileri söyledi.
Çatışmanın ilk iki gününde 5 binden fazla uçuş iptal edildi.
HAVA SAHASI KRİZİ
Cenk devam ederken Oxford Akademi araştırması gezim sektörünün nabzını tuttu. Araştırmada Orta Doğu’daki çatışmanın, bölge genelinde ve ötesinde gezi faaliyetleri üstünde mühim ve ani etkisinde bırakır yarattığı belirtilerek şunlar kaydedildi: “Hava sahasının büyük seviyede kapanması sebebiyle çatışmanın ilk iki gününde 5.000’den fazla uçuş iptal edildi. Uçuşlar tekrardan başladığında ise öncelik, hem Orta Doğu içinde hem de bölgesel merkezler üstünden daha uzak bölgelere geçiş meydana getirecek olan mahsur kalmış tatilcilere ve güvenlik nedeni öne sürülerek bölgeden ayrılmak isteyen yerleşiklere verilecektir.”
İKİ SENARYO VAR
Orta Doğu’daki çatışmanın etkisine ilişkin iki senaryolar modelleyen kurum şunlara yer verdi:
Üç hafta sürecek “erken çözüm” senaristliği: Bu senaryoya gore, çatışma sebebiyle Orta Doğu’ya gelen gezgin sayısında 2026 senesinde senelik bazda yüzde 11’lik bir düşüş yaşanabileceğini tahmin ediyoruz. Bu da Aralık ayındaki temel tahminimize kıyasla 2026 senesinde 23 milyon internasyonal ziyaretçi kaybı anlamına geliyor. Harcama açısından bakıldığında ise bu durum, mevcut yılda ortalama 34 milyar dolarlık bir kayba karşılık geliyor.
Uzun soluklu çatışma senaristliği: Bu senaryo, İran’ın savaşı bir yada iki aydan daha uzun süre sürdürmesinin mümkün olduğu varsayımına dayanıyor. Buna gore 2026 senesinde ortalama 38 milyon internasyonal ziyaretçi kaybı öngörülüyor. Bu da senelik bazda yüzde 27’lik bir düşüşe işaret ediyor. Harcama açısından bakıldığında ise mevcut yılda ortalama 56 milyar dolarlık bir yitik anlamına geliyor.
ZİNCİRLEME ETKİLER
Devasa gezim yatırımlarının olduğu Dubai ile öteki Körfez kentlerine odaklanan araştırmada şu veriler yer aldı: “Bölgedeki en büyük gezim destinasyonları olan ve gezim başarısı büyük seviyede güvenlik ve istikrar algısına dayanan Körfez İşbirliği Konseyi (GCC) ülkelerinin en büyük kayıpları yaşaması planlanıyor. Orta Doğu bununla beraber, küresel internasyonal transit trafiğinin ortalama yüzde 14’ünü karşılayan havaalanlarıyla mühim bir transit merkezi konumunda. Bu yüzden yaşanmış olan gelişmelerin, bölge dışındaki destinasyonlarda da kaçınılmaz olarak zincirleme etkisinde bırakır yaratması planlanıyor.”
TEŞVİK PAKETİ OLABİLİR
Eski gezim bakanı Bahattin Yücel turizmde harp sebebiyle yaşanabilecek krize karşı çarpıcı bir öneride bulunmuş oldu. Yücel, şirketlerin çalışanlarının dinlence giderlerini karşılaması ve bunun vergiden düşülerek şirketlerin teşvik edilmesi icap ettiğini söylemiş oldu. Böylece hem çalışanların dinlence yapmasının sağlanacağını hem de sektörde canlanmanın sürdürüleceğini belirten Yücel, vergi kaybının da önüne geçileceğini beyan etti.
Her yıl mart ayında Nevruz tatili sebebiyle binlerce İranlı turisti ağırlayan Van’da gezim temsilcileri, bu yıl beklenen yoğunluğun gerçekleşmediğini ifade ediyor.
FRANSA ÖRNEĞİ
Daha ilkin Türkiye’de bu şekilde bir uygulama olmadığını belirten Yücel, “Öncesinden Gezim Bankası vardı fakat o değişik bir uygulamaydı” dedi. Dünyada buna benzer örnekler bulunduğunu belirten Yücel şu detayları verdi: “Fransa’nın bu şekilde bir uygulaması vardı. 1980’li, 90’lı yıllarda Fransa’dan bu şekilde turistler geliyordu. Bu uygulama için Maliye Bakanlığı’nın düzenleme yapması gerekiyor. Tatile gidilen işletmeler de vergi mükellefi olduğundan vergi kaybı yaşanmıyor. İşletmeler bu dinlence ödemelerinin sonrasında hak olarak tazminata eklenmesinden çekinebilir. Fakat bu bir tek dönemsel bir uygulama olarak gündeme alınabilir. İşletmeler döviz cinsinden borçlandı eğer ziyaretçi gelmezse işletmeler ödemeler mevzusunda zorluk çekecek.”
[email protected]
Kaynak: Web Hususi

