Avrupa Birliği, kendi sanayisini korumak ve üretimi çoğaltmak amacıyla yeni kurallar hazırlıyor. Mart 2026’da açıklanan ve Made in EU adıyla gündeme gelen düzenleme, kamu kurumlarının yapmış olduğu bazı alımlarda ve devlet desteği verilen yatırımlarda Avrupa’da üretilen ürünlere öncelik tanınmasını öngörüyor. Türkiye’nin bu sistemin haricinde kalma ihtimali ise Avrupa’ya meydana getirilen ihracatın büyüklüğü sebebiyle ehemmiyet taşıyor.
103 MİLYAR EURO
Avrupa Komisyonunun verilerine nazaran Türkiye, 2025 senesinde Avrupa Birliği ülkelerine 103,3 milyar euroluk ürün sattı. Bunun 42 milyar 961 milyon eurosunu makine ve ulaşım araçları oluşturdu. Böylece bu ürünlerin toplam satışlar içindeki oranı ortalama yüzde 42’ye ulaştı. Söz mevzusu grupta otomobil, ticari vasıta, makine ve çeşitli endüstri ürünleri de bulunuyor. Avrupa pazarının ağırlığı bilhassa otomotiv sektöründe görülüyor. Uludağ Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliğinin verilerine nazaran Türkiye’nin 2025 yılındaki otomotiv ihracatı 41,5 milyar dolar oldu. Bunun 30 milyar 110 milyon doları Avrupa Birliği ülkelerine yapılmış oldu. Başka bir ifadeyle Türkiye’de üretilerek yurt dışına satılan otomotiv ürünlerinden elde edilmiş her 100 doların ortalama 72,5 doları AB ülkelerinden geldi.
Elektrikli otobüsler, Avrupa Birliği’nin yeni endüstri düzenlemesinden etkilenebilecek ürünler içinde içeriyor.
ELEKTRİKLİ ARAÇLARIN DURUMU
Yeni düzenlemenin yakından ilgilendirdiği alanların başlangıcında elektrikli araçlar geliyor. İktisadi Kalkınma Vakfının Tecim Bakanlığı verilerinden hazırladığı çalışmaya nazaran Türkiye, 2025 senesinde Avrupa Birliği’ne 178 milyon dolarlık elektrikli otomobil sattı. Aynı dönemde elektrikli otobüs, minibüs ve midibüs ihracatı 305 milyon dolar, elektrikli kamyon, kamyonet ve hafifçe ticari vasıta ihracatı ise 859 milyon dolar oldu. Böylece Avrupa’ya meydana getirilen elektrikli vasıta ihracatı toplam 1 milyar 342 milyon dolara ulaştı. Bu tutarın 1 milyar 164 milyon dolarlık bölümünü elektrikli otobüsler ve yük taşımada kullanılan ticari araçlar oluşturdu.
AVRUPA İÇE KAPANIYOR
Avrupa Komisyonunun hazırladığı düzenlemeye ilişkin uzman değerlendirmelerinde, bilhassa elektrikli araçların üretildiği ülkeye dikkat çekiliyor. Teklife nazaran belirli kamu alımlarında ve devlet desteklerinde kullanılacak elektrikli araçların Avrupa Birliği içinde monte edilmesi ve batarya dışındaki parçalarının kıymet olarak minimum yüzde 70’inin uygun menşeli olması gerekiyor. Bu şart, Türkiye’de üretilen parçalar ile Türkiye’de tamamlanan araçların değişik değerlendirilmesine yol açabiliyor. Analistlerin yapmış olduğu değerlendirmelerde, yeni kuralların otomotiv haricinde çelik, alüminyum ve inşaat malzemelerini de kapsadığı belirtiliyor. Belirli kamu projelerinde kullanılacak çeliğin minimum yüzde 25’inin düşük karbonlu olması istenirken, alüminyum için hem düşük karbonlu üretim hem de uygun menşe şartı öngörülüyor.
SANAYİ İÇİN ÖNEMLİ
İktisat uzmanı Barlas Yurtsever ise mevzuyla ilgili değerlendirmesinde şu noktalara dikkat çekiyor: “Yeni düzenleme bilhassa kamu alımları ve devlet desteği verilen ürünleri ilgilendiriyor. Türkiye’de üretilen bir parçanın kabul edilmesi, aynı parçalarla Türkiye’de üretilen aracın da kabul edileceği anlamına gelmiyor. Türkiye’nin hangi koşullarda Avrupa üretimiyle eşdeğer sayılacağı, otomotiv ve öteki endüstri sektörleri açısından ehemmiyet taşıyor.” İstanbul Tecim Odası Başkanı Şekib Avdagiç de 16 Kasım’daki açıklamasında Türkiye’nin yeni düzenlemenin haricinde bırakılmaması icap ettiğini belirtti.
SON HALİ BEKLENİYOR
Öte taraftan Türkiye ile Avrupa Birliği içinde 1995 yılından bu yana Gümrük Birliği bulunuyor. Endüstri ürünlerinin büyük kısmı iki taraf içinde gümrük vergisi olmadan satılabiliyor. Avrupa Birliği’nin endüstri düzenlemesi hemen hemen yasalaşmadı. Türkiye’nin 103,3 milyar euroluk ihracatının ne kadarının yeni kurallardan etkileneceği, düzenlemenin son halinin belirlenmesiyle netleşecek.

