İklim krizinin en ağır sonuçlarının yaşandığı Arktik bölgesi, Rusya’nın petrol ihracatında yeni bir güzergaha dönüşüyor. S&P Global’in 2 Kasım’da yayımladığı araştırmaya nazaran Rusya, 2026 denizcilik sezonunda Şimal Deniz Rotası üstünden Asya ülkelerine 13,2 milyon varil ham petrol taşıdı. Bu miktar geçen yılki 12,2 milyon varillik rekorun yüzde 8 üstünde. Avrupa’nın yaptırımları sebebiyle petrol ticaretini Asya’ya yönlendiren Moskova, eriyen deniz buzlarının uzattığı ulaşım sezonunu fırsat biliyor. Sadece yaptırımlı tankerlerin buzlu sularda etkinlik göstermesi, dünyanın en duyarlı ekosistemlerinden birinde büyük petrol sızıntısı tehlikesini de artırıyor. Rusya ve Çin, rotadaki taşımacılığı genişletmek için ortak plan hazırlarken Moskova, 2027’de yıl süresince tertipli seferlere başlamayı hedefliyor.
Rusya, Arktik buzullarının erimesiyle ulaşım sezonu uzayan Şimal Deniz Rotası’ndan üstün dereceli oranda petrol taşıdı. Yaptırımlı tankerlerin bir bölümünün buzlu denizlere uygun sertifikası bulunmaması ise bölgede petrol sızıntısı riskini artırıyor. (TASS)
28 TANKERİN TAMAMI YAPTIRIMLI
S&P Global Maritime Intelligence verilerine nazaran 2025 ve 2026 yıllarında Şimal Deniz Rotası’ndan Rus petrolü taşıyan 28 geminin tamamı seferleri esnasında minimum bir Batılı hükümetin yaptırım listesindeydi. Yedi tankerin ise buzlu sularda seyir için lüzumlu buz sınıfı sertifikası bulunmuyordu. Çevre kuruluşu Bellona’nın Arktik uzmanı Ksenia Vakhrusheva, bilhassa eski ve buz koşullarına uygun olmayan gölge filo tankerlerinin büyük risk oluşturduğunu belirtiyor. Bölgede meydana gelebilecek petrol sızıntısına müdahale ise aşırı soğuk, deniz buzu ve uzak mesafeler sebebiyle oldukça güç.
BUZULLAR ERİDİ, SEFERLER ARTTI
Arktik, küresel averajdan ortalama dört kat süratli ısınıyor. Rus çevre kurumu Rosgidromet’e nazaran bölgedeki deniz buzu örtüsü eylül ayında yüzde 5 küçüldü. Rusya’nın şimal kıyılarını izleyerek Avrupa ile Asya’yı birbirine bağlayan Şimal Deniz Rotası, uygun koşullarda Süveyş Kanalı güzergahına nazaran seyahat süresini yüzde 40’a kadar azaltabiliyor. Rota hemen hemen hukuken kaçak bir deniz yolu olarak da tanımlanmış değil. Denizcilik uzmanlarına nazaran Rusya’nın uzun senelerdir kullandığı bu güzergah, yaptırımlı petrol tankerlerinin denetim ve alıkonulma riskinin daha düşük olduğu bir tecim hattı haline geldi.
YIKICI PETROL PROJESİ DEVREDE
Rekorun arkasındaki gelişmelerden biri ise Rus petrol şirketi Rosneft’in Vostok Oil projesinden ilk sevkiyatların başlaması oldu. Sibirya’daki petrol sahalarını Arktik kıyısına bağlayan 790 kilometrelik boru hattı tamamlandı. Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak’ın medyaya verdiği bilgilere nazaran ülkenin Avrupa’ya petrol ihracatı son yıllarda 175 milyon tondan 25 milyon tona geriledi. Moskova, Asya pazarlarına yönelirken Şimal Deniz Rotası’nı da bu ticaretin en mühim bağlantılarından biri olarak geliştiriyor. Rusya’nın devlet nükleer enerji şirketi Rosatom, rotadaki toplam yük taşımacılığının 2026’da 40 milyon tonu aşmasını bekliyor. Çevre ve iklim kuruluşlarına nazaran ise bu projelerin tamamı küresel ekosistem için yıkıcı bir niteliğe sahipler.
ÇİN İLE YENİ ARKTİK PLANI
Rusya ve Çin, Şimal Deniz Rotası üstünden taşınan yük miktarını 2030’a kadar 20 milyon tona çıkarmayı hedefleyen yol haritası üstünde anlaştı. Moskova ek olarak Çukotka adlı yeni nükleer buzkıran gemisinin desteğiyle 2027’de tertipli yıl boyu taşımacılık başlatmayı planlıyor. Carnegie Endowment araştırmacısı Mihail Korostikov ise rotanın ekonomik istikrar zemininin hemen hemen kanıtlanmadığını, mevcut büyümenin Ukrayna ve Orta Doğu savaşlarıyla öteki tecim yollarında yaşanmış olan aksamalardan beslendiğini belirtiyor. Çevre kuruluşlarına nazaran Arktik’te petrol taşımacılığı büyürken Rusya’nın fosil yakıt ihracatı, buzulların erimesine yol açan küresel sera gazı emisyonunu da beslemeye devam ediyor.

