Kuraklık, Marmara Bölgesi’nin en mühim su kaynaklarından biri kabul edilen Sapanca Gölü’nde büyük çekilme endişelere niçin oluyor. Buharlaşmanı yanı sıra, ziraat, endüstri ve yerleşimde artan kullanım baskısıyla beraber gölün su kotu tehlikeli sonuç eşiğin altına inerek 26 metre ile ölçüm tarihinin en düşük seviyesine geriledi. Bölge için “tehlikeli” kabul edilen sınırın 31 metrenin altı olduğuna işaret edilen değerlendirmelerde, kıyı çizgisinin yer yer yüzlerce metre geri çekilmiş olduğu, göl derinliğinde 5 metreye varan azalma saptandığı, çekilmenin bazı noktalarda kıyıdan 50 metreyi aştığı detayları de paylaşıldı. Göldeki su seviyesi 65 senenin en düşük seviyesine gerilerken, tabloyu ağırlaştıran en mühim niçin ise Kocaeli, Sakarya hattındaki yağış rejimindeki sert kırılma olarak değerlendiriliyor. Sapanca ve çevresinde 2014’te 948,8 kilogram/metrekare yağış ölçülürken bu kıymet günümüzde 474,7 kilogram/metrekare ile son 11 senenin en düşük seviyesine indi.
Sapanca Gölü’nden yılda 4 milyon metreküp su endüstri tesislerine, 4 milyon metreküp su da şişeleme fabrikalarına tahsis ediliyor.
YAZIN HİÇ YAĞMADI
Bilhassa haziran, temmuz ve ağustosta “sıfır” yağış kaydedilmesi, göl havzasının yazları neredeyse tamamen “buharlaşma ve çekim” denklemine sıkıştığını gösterdi. Eski Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Müsteşarlarından Prof. Dr. Mustafa Öztürk, Sapanca Gölü’nün ortalama 185 milyon metreküplük bir su hacmine haiz bulunduğunu belirtirken, “Bu kaynağın ortalama 67.5 milyon metreküpü Sakarya, 30 milyon metreküpü Kocaeli tarafınca kullanılıyor ve böylece bütçenin ortalama 100 milyon metreküplük kısmı içme suyu deposu olarak çekiliyor. Mesele yalnız kuraklık kaynaklı değil, çekim ve kayıp-kaçak benzer biçimde insan faaliyetleriyle büyüyen bir sorun” dedi.
OKSİJEN TÜKENİYOR
Prof. Dr. Öztürk, gölün uzunluğunun 16 kilometre, genişliğinin 6 kilometre bulunduğunu; averaj derinliğin 25, 26 metre civarında seyrettiğini ve en derin noktanın 54 metreye ulaştığını aktarırken, buharlaşma, kuraklık ve aşırı çekimin suyun yalnız miktarını azaltmakla kalmadığını, su standardını de hızla aşağı çektiğini altını çizdi. Öztürk’ün paylaşmış olduğu verilere gore gölün derin kesimlerinde oksijen seviyesi litre başına 4 miligrama kadar düşmüş durumda. Bilhassa 10 metreden sonrasında görülen bu kıymet, canlı yaşamı için tehlikeli sonuç eşik olarak kabul ediliyor.
DERELER BESLEYEMİYOR
Sapanca Gölü için ikazlar böyle de sınırı olan değil. DSİ eski yöneticilerinden Dursun Yıldız ise kaçak kuyular ile kıyı hattındaki yapılaşma baskısına dikkat çekerken şunları söylemiş oldu: “Azalan dere akışları ile ziraat ve sanayideki yoğun su çekimi birleşince, göl ekosistemi çökme noktasına sürüklendi. Bu aşamada gölü besleyen kaynakların zayıflaması da tablonun merkezinde yer ediniyor. Sapanca Gölü’nü besleyen dereler içinde Keçi, Mahmudiye, Yanık, Karaçay, Balıkhane, Çiftçınar, Tuzla, Kanlıtarla, Çatalölü, Altıkuruş, Harmanlar, Arifiye ve Sarp benzer biçimde oldukca sayıda akış bulunuyor; sadece yağışların azalması ve dere rejiminin zayıflamasıyla beraber gölün naturel ‘beslenme hattı’ giderek daralıyor.”
Türkiye’de 2025 su yılı yağışları normalin yüzde 26 altında gerçekleşirken, son 9 aylık dönem ise 52 senenin en düşük seviyesi olarak saptandı.
ACİL TEDBİR
Yıldız; Sapanca Gölü’ndeki azalmanın kaygı verici olduğuna da dikkat çekerken, “Sapanca Gölü’nde su kotunun 26 metre bandına inmesiyle beraber, bir taraftan iki kentin içme suyu güvenliği tartışmaları büyüyor. Öteki taraftan göl ekosistemi oksijen eşiği üstünden ‘kırmızı alarm’ veriyor. Tabloyu ağırlaştıran her başlık, aynı noktada birleşiyor: Havzada yağış zayıflarken buharlaşma artıyor, çekim baskısı büyüyor ve suyun hem miktarı hem de kalitesi aynı anda geriliyor. Bu yüzden gölün su bütçesini gerçek zamanlı izleyen, kaçak çekimi ve kayıp-kaçağı azaltan, alternatif kaynakları devreye alan ve atıksu geri kazanımını hızlandıran entegre bir yönetim planı, hayata geçirilmeli.”
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
