Ana para Piyasası Kurulunun (SPK) yatırım fonları rehberinde yapmış olduğu değişimlerle özgür fonların portföy ve yönetim yapısına yönelik sınırlar tekrardan belirlenirken, düzenlemenin piyasalarda fiyat oluşumunun daha sıhhatli hale gelmesine ve yoğunlaşma risklerinin azaltılmasına katkı sağlaması öngörülüyor.
SPK, geçen hafta cuma günü yatırım fonlarına ilişkin rehberi güncelledi.
Buna nazaran, piyasada yoğunlaşma riskinin önüne geçilmesi, kurumsal nezaret, sorumluluklar ve üst yönetim nezaretinin güçlendirilmesi, bunun yanı sıra güvence güvenliğinin artırılması amacı taşıyan düzenlemenin, yatırım fonlarında risklerin daha etkin yönetilmesine katkı sağlaması planlanıyor.
Yeni kurallarla beraber bir portföy yönetim şirketinin kurucusu olduğu özgür şemsiye fona bağlı olarak ihraç edilecek, hususi fonlar dahil özgür fonların sayısı, istihdam edilen portföy yöneticisi sayısını aşamayacak.
Ek olarak bir firmanın kurduğu özgür fon sayısı, portföy yöneticisi sayısını aşamayacak. Mevcut durumdaki şirketlere uyum için 30 Haziran 2029’a kadar süre verilirken, özgür fonların yönettiği portföyler içindeki oranı yüzde 50’yi aşan şirketlere ana para artırımı yükümlülüğü getirildi.
Düzenlemeye nazaran para piyasası fonlarının, portföyünün asgari yüzde 10’u devlet iç borçlanma senetleri yada Gömü ve Maliye Bakanlığı tarafınca ihraç edilen kira sertifikalarında yatırıma yönlendirilecek.
Bir portföy yöneticisi, özgür fonlar dahil en fazla 7 fon yönetebilecek.
Bir özgür fonun, fon portföy değerinin yüzde 5’inden fazlasını oluşturan ana para piyasası araçlarının toplam kıymeti fon portföy değerinin yüzde 20’sini aşmayacak.
Yeni düzenlemeyle sistemde özgür fonların bir firmanın fiili dolaşımdaki hisselerinden alabileceği miktar, firmanın halka açıklık oranıyla ilişkili hale getirildi. Bir özgür fon tarafınca, yöneticinin yönetim hakimiyetine haiz gerçek/tüzel kişilerin yada yöneticinin üst yönetiminin, ortaklarının yönetim hakimiyetine haiz olduğu ihraççıların ihraç etmiş olduğu ana para piyasası araçlarında değerlendirilen toplam meblağ, fon portföy değerinin yüzde 20’sini aşamayacak.
Bir özgür fon, fiili dolaşımdaki hisse oranı yüzde 25’in altında olan ihraççıların paylarının fiili dolaşım oranının yüzde 8’inden fazlasına, fiili dolaşımdaki hisse oranı yüzde 25-50 içinde olan ihraççıların paylarının fiili dolaşım oranının yüzde 6’sından fazlasına, fiili dolaşımdaki hisse oranı yüzde 50-75 içinde olan ihraççıların paylarının fiili dolaşım oranının yüzde 4’ünden fazlasına, fiili dolaşımdaki hisse oranı yüzde 75’ten fazla olan ihraççıların paylarının fiili dolaşım oranının yüzde 2’sinden fazlasına yatırım yapamayacak.
LİKİDİTESİ YÜKSEK HİSSELERE YÖNELİK BİR AKIŞ SÖZ KONUSU OLABİLİR
A1 Capital Yatırım Menkul Değerler AŞ Genel Müdür Yardımcısı Üzeyir Doğan, AA muhabirine yapmış olduğu değerlendirmede, SPK’nin düzenlemesiyle bilhassa özgür fonlar tarafında pozisyon yoğunlaşması, likidite ve finansman imkanları benzer biçimde konuların ön plana çıktığını belirtti.
Bu durumun bilhassa fonların yoğunlaştığı ve görece likiditesi düşük hisse senetlerinde sert hareketlere niçin olmasının beklendiğini söyleyen Doğan, “Yoğunlaşmış portföylerden daha dağınık portföy yapılarına geçiş sebebiyle başta BIST 30 hisseleri olmak suretiyle likiditesi yüksek hisselere yönelik bir akış söz mevzusu olabilir.” ifadesini kullandı.
Öte taraftan, mevcut pozisyonların belirlenen takvim doğrultusunda kademeli olarak ayarlanacak olmasının piyasa tesirinin tek seferde değil ileriki aylara yayılarak ortaya çıkabileceğine işaret ettiğini dile getiren Doğan, bu süreçte fonların pozisyon ayarlamaları ile portföy yönetim şirketlerinin ana para ve insan deposu tarafındaki uyum süreçlerinin sektör içinde çeşitli konsolidasyonlara ve sadeleşmelere niçin olabileceğini belirtti.
“PİYASANIN NORMALLEŞMESİNE FAYDA SAĞLAYACAK UYGULAMALAR OLMASINI BEKLİYORUZ”
Ata Yatırım Araştırma Genel Müdür Yardımcısı Cemal Demirtaş da söz mevzusu düzenlemenin epey zamandır beklendiğini dile getirdi.
Şu anda detayların piyasa oyuncuları tarafınca sindirilmeye çalışıldığını ifade eden Demirtaş, “Genel olarak endekslere giren hisselerle ilgili değerlemeler mevzusunda bazen rahatsız olunan şeyler vardı. Bazı hisselerde bilhassa köpük oluştuğunu görüyoruz ve bu özgür fonlara gelen bazı uygulamalar, fonlara yapılacak düzenlemeler aslına bakarsak piyasanın normalleşmesine yarar sağlayacak uygulamalar olmasını bekliyoruz.” dedi.
Demirtaş, düzenlemeyle bazı sınırların keskinleştirildiğini söyleyerek, fon büyüklükleri, istihdam mevzuları ya da özgür fonların ne kadar özgür olması gerektiği mevzusunda bazı hatların çizildiğini kaydetti.
Düzenlemenin yapısal açıdan bazı boşlukları doldurabileceğini özetleyen Demirtaş, “Bir ihtimal arada başka düzenlemeler de yapılabilir. İyi yönde atılan bir adım olarak değerlendiriyorum. Bunu yaparken de özgür fonları tamamen sıkılaştırmak, ne kadar işe yarayacak, bunu da kestirmesi zor. Şu sebeple buradaki aslına bakarsak özgür fonların serbestliğinden fazlaca bazı hisselerde ne yazık ki birazcık fiktif fiyatlar oluşması piyasada rahatsız edici durumda.” diye konuştu.
Demirtaş, özgür fonların ana para piyasalarının mühim bir unsuru bulunduğunu ve bu fonlara yönelik denetimlerin bir seviyede artırılmasının yararlı olabileceğini sadece düzenlemelerin aşırı sıkılaştırılmasının piyasanın işleyişi açısından risk oluşturabileceği uyarısında bulunmuş oldu.
Düzenlemeyi pozitif sadece ihtiyatlı bir halde değerlendirdiğini belirten Demirtaş, sözlerini şöyleki sürdürdü:
“Şu sebeple kimi zaman kuralları fazlaca sıkılaştırırsınız, burada mühim olan doğru yeri sıkılaştırmak. SPK’nin fonlara ilişkin düzenlemesinde inanırım manipülatif hareketleri engelleyecek önlemler var. Bu hareketler önlenirse hakkaten özlediğimiz piyasaya kavuşacağız fakat piyasadaki her şeyi sıkılaştırmak, yasaklamak ya da fazla sert bir yaklaşım benimsenirse beklenen netice alınamayabilir. Piyasada gördüğümüz anormal hisse hareketleri, para piyasalarındaki gelişmelerin normalleşmesi bizim için enflasyonun düşeceği dönemle beraber birleştiği vakit hakkaten önümüzü açacak fakat şu anda tam hala araftayız. Bekliyoruz birazcık daha detaylı olmasını.”
PARA PİYASASI FONLARI ARASINDAKİ GETİRİ FARKLARININ AZALMASI BEKLENİYOR
Fon Turkey kurucusu Onur Duygu da SPK’nin bu uygulamasıyla para piyasası fonları arasındaki getiri farklarının ileriki dönemde azalabileceğini ve getirilerin birbirine birazcık daha yaklaşabileceğini söylemiş oldu.
Duygu, SPK’nin uygulamasından ilkin bazı yatırımcıların özgür para piyasası fonlarını tahvil fiyatlarındaki oynaklıktan daha azca etkilenmek için tercih ettiğini belirtti.
Artık portföyün bir kısmında mecburi olarak tahvil/kira sertifikası bulunacağından faiz hareketlerinin fon getirisine tesirinin artabileceğini ifade eden Duygu, özgür para piyasası fonlarının bu açıdan standart para piyasası fonlarına nazaran haiz olduğu avantajlardan birinin azaldığını kaydetti.
Uygulamayla özgür fonlarda birkaç hisseye yoğunlaşarak yüksek getiri stratejisinin zorlaştığına dikkati çeken Duygu, şu değerlendirmelerde bulunmuş oldu:
“Özgür fonların tek hisse, tek ihraççı yada aynı grup üstünde fazlaca büyük pozisyonlar oluşturması zorlaşıyor. Bundan dolayı geçmişte devasa yükseklikte getiri elde eden bir özgür fon için artık yalnız geçmiş performansa bakmak kafi olmayabilir. O getirinin iyi mi üretildiğine de bakmak gerekecek. Şu sebeple getiri birkaç hissedeki devasa yükseklikte yoğunlaşmadan geliyorsa aynı stratejinin yeni düzenleme altında aynı ölçekte devam etmesi mümkün olmayabilir.”
Duygu, burada mühim bir detay bulunduğunu altını çizdi.
Bir özgür fondaki büyük hisse pozisyonunu azaltıp aynı hisseyi yöneticinin başka fonlarına aktarmanın her durumda çözüm olamayacağını belirten Duygu, “Şu sebeple yeni düzenlemede aynı yöneticinin yönetimindeki tek bir kurucuya ilişik özgür fonlar dahil tüm menkul kıymet yatırım fonlarının bir şirketteki toplam sahipliği de dikkate alınıyor. Ek olarak bu fonlar, topluca bir firmanın sermayesinin yada oy haklarının yüzde 20’sinden fazlasına haiz olamayacak.” diye konuştu.
Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu’nda (TEFAS) işlem gören özgür fonların artık haftalık portföy dağılım raporu açıklayacağını dile getiren Duygu, “Raporlar ilgili haftayı takip eden 3 iş günü içinde Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda (KAP) yayımlanacak. Bugüne dek özgür fonların portföylerini ağırlıklı olarak aylık dağılımlardan takip ediyorduk. Bence yatırımcı açısından en pozitif değişikliklerden biri bu.” ifadelerini kullandı.
